Dudkiewicz: de mafia is nog niet sterk genoeg om het vacuüm op te vullen'

WARSCHAU - Politiek is wel het laatste wat de jonge zakenman Marek Dudkiewicz op dit moment interesseert. De dagelijkse politieke tragi-komedie in de Poolse Sejm en het steekspel tussen president, parlement en regering, of tussen de regeringspartijen onderling, laten hem koud. Hij heeft het veel te druk met zijn werk als researchmanager voor een Amerikaans reclamebureau. Hoe ziet de markt eruit? Welke produkten willen en kunnen de Polen kopen? Hoe ontwikkelt de concurrentie zich?

Dudkiewicz is op en top de jonge zakenman: intelligent, nauwelijks dertig, goed in het pak. Hij drinkt een glaasje fris en trekt bedachtzaam aan een lichte filtersigaret. Het imago van Polen wordt allang niet meer bepaald door de politiek, meent hij, maar door de vraag of het land een beetje toont. Of de straten schoon zijn en de wc's in de hotels een beetje netjes. De nieuwe luchthaven bij Warschau met al zijn marmer en glas, dàt is belangrijk voor de Poolse toekomst, het is het visitekaartje waarmee het land zich presenteert aan de bezoekende buitenlandse investeerder.

Politiek en economie opereren onafhankelijk van elkaar, stelt Dudkiewicz en hij maakt zich dan ook geen zorgen dat de politieke chaos van dit moment de economie, en dus de ontwikkeling van de maatschappij, negatief zal beïnvloeden. Vijf jaar na het begin van de economische hervormingen ligt er volgens hem een stevige basis.

De shocktherapie van de toenmalige minister van financiën Leszek Balcerowicz heeft gewerkt en werkt nog steeds, ook al is Balcerowicz zelf van het toneel verdwenen en bepaalt een linkse coalitie van sociaal-democraten die zijn voortgekomen uit de oude communistische partij en de boerenpartij, nu het economisch beleid. Jozef Oleksy, die de nieuwe regering moet gaan leiden, is zelfs lid geweest van het politburo. Maar dat maakt de jonge Poolse zakenman, die in Margaret Thatcher zijn grote voorbeeld ziet, allemaal niet veel uit.

Het moderne Poolse bedrijfsleven ontwikkelt zich in hoog tempo, los van de politiek. Alleen bij hele drastische koerswijzigingen haalt het bedrijfsleven zijn wenkbrauwen op. Bijvoorbeeld als de importtarieven plotseling stijgen, of de inflatie wordt opgedreven.

De zakenwereld werkt zich suf en heeft geen tijd, zeker niet voor politiek. Het is inderdaad niet makkelijk de jonge zakenmannen te spreken te krijgen. Mensen als Dudkiewicz geven naast hun baan ook vaak nog les of verzorgen trainingen. Alles om een nog jongere generatie zakenmensen klaar te stomen. Want echt vrij van zijn autoritaire verleden is Polen pas over een jaar of tien, vijftien, denkt Dudkiewicz.

De huidige politici zijn gevormd door het oude communistische systeem: ze hebben erin gefunctioneerd of ertegen geageerd. Pas als die generatie van het toneel verdwijnt - Dudkiewicz zegt letterlijk: uitsterft - kunnen politiek en economie weer naar elkaar toegroeien. De generatie van president Lech Walesa zal volgens hem doorgaan met bekvechten tot in het oude-mannenhuis.

De gedachte dat een dergelijke kloof tussen politiek en economie misschien niet zo bevorderlijk is voor de democratische ontwikkeling van het land, verontrust hem niet echt. Al ziet hij ook wel gevaren. Bijvoorbeeld dat de georganiseerde misdaad het politieke vacuüm zal proberen op te vullen. Sinds een paar maanden zijn bomaanslagen in Polen aan de orde van de dag. Alleen al dit jaar zijn er acht bommen afgegaan en de mafia manifesteert zich steeds duidelijker: de verschillende Poolse televisiestations brengen regelmatig beelden van geëxplodeerde Fiatjes en uitgebrande kantoren en appartementen. Toch denkt Dudkiewicz niet dat de mafia nu al zo sterk is dat die echt een bedreiging kan vormen.

In zeker opzicht is het verrassend dat deze jonge dertiger zo ver van de politiek af is komen te staan, want hij is er juist uit voortgekomen. Zeventien was hij toen Jaruzelski in 1981 de staat van beleg afkondigde.

Marek Dudkiewicz zat op een middelbare school met een lange verzetstraditie die terugging tot in de tweede wereldoorlog. Als voorzitter van het leerlingenbestuur kwam hij als vanzelf in contact met de ondergrondse vakbondsbeweging Solidariteit toen twee leraren werden opgepakt door de geheime politie.

Ook later op de universiteit deed hij mee aan het studentenverzet, gaf hij illegale boeken uit. Trots vertelt hij dat hij alles regelde, van het blanke papier tot en met het complete boek en de distributie. Als nauwelijks twintigjarige kreeg hij alle ruimte om zijn organisatorisch talent te ontwikkelen. Maar na 1989, na de val van het communisme, raakte hij al snel teleurgesteld over de verrechtsing van delen van Solidariteit, over het politieke onbenul van de mensen in de provincie die hij bezocht in het kader van de eerste vrije verkiezingen, en vooral over de gedaanteverwisseling van de grote verzetsleiders - van wie hij zich nu heeft afgekeerd, die er volgens hem nog maar weinig toe doen.

Westerse diplomaten in Warschau zijn duidelijk voorzichter in hun 'optimisme' over de geringe invloed van het politieke gebakkelei op de economie. De schade die de zojuist vertrokken premier Waldemar Pawlak, leider van de boerenpartij PL, heeft aangericht bestempelen sommigen zelfs als 'groot'. Pawlak heeft voornamelijk niet geregeerd en hij heeft beslissingen, bijvoorbeeld over privatisering en belastingwetgeving, uitgesteld. Polen had vorig jaar wel een economische groei van vijf procent, maar dat is volgens het oorspronkelijke shocktherapie-scenario van Balcerowicz niet genoeg. “Polen is een pijpleiding waar de olie nog wel doorheen stroomt, er zit nog beweging in maar de druk is er af”, luidt de conclusie in het diplomatieke circuit. Politieke stabiliteit wordt daar juist cruciaal geacht voor het slagen van de economische hervormingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden