Duda en Tusk roepen op tot kalm, rationeel debat over Polen

De Poolse President Andrzej Duda met de eveneens Poolse voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk(R).Beeld EPA

Alsof Diederik Samsom en Geert Wilders naast elkaar op een Brussels podium staan en tegenover de internationale pers Nederlandse eensgezindheid moeten uitstralen - ziedaar het lastige toneelstuk dat vanmorgen een Poolse uitvoering kreeg.

Donald Tusk, de Poolse oud-premier en tegenwoordige voorzitter van de Europese Raad, ontving zijn landgenoot en (sinds augustus vorig jaar) president Andrzej Duda. Hun partijen zijn als water en vuur. Het Burgerplatform van Tusk is centrum-rechts en pro-Europees, terwijl het regerende Recht en Rechtvaardigheid (PiS) van Duda aartsconservatief en eurokritisch is. De PiS-partij heeft tijdens het premierschap van Tusk (2007-2014) fel oppositie gevoerd.

Nu stonden ze dus naast elkaar, in een andere tijd en met andere petten op. Duda en Tusk spraken over tal van Europese hoofdpijndossiers, van de Oekraïne- tot de migratiecrisis, maar de meeste aandacht ging uit naar de 'Poolse kwestie' van de laatste weken.

Elementaire rechtsstaat-regels
De Europese Commissie heeft vorige week een eerste formele stap gezet in een lang proces dat in theorie kan eindigen met de tijdelijke schorsing van Polen, omdat het land elementaire rechtsstaat-regels zou schenden. De nieuwe PiS-regering van premier Beata Szydlo heeft sinds haar grote verkiezingsoverwinning afgelopen najaar wetten aangenomen die volgens critici de onafhankelijkheid van de rechtspraak en de persvrijheid aantasten.

De binnenlands-politieke tegenpolen Duda en Tusk waren het over één ding roerend eens: het gif moet uit het debat. Duda riep op tot een 'kalme, rationele dialoog, gebaseerd op feiten, niet op wat media ervan maken'.

Volgens de president is er 'niets uitzonderlijks' aan de hand in Polen. "Er zijn bepaalde dingen gebeurd, een andere partij is gaan regeren. Niet iedereen is het daarmee eens. Maar het zou gevaarlijker zijn als dezelfde partij steeds aan de macht zou zijn. We hebben een levendig debat. Dat bewijst dat we vrijheid van meningsuiting hebben en dat de democratie goed werkt."

'Hysterisch gedrag'
Ook Tusk riep politici en commentatoren op om te stoppen met hun 'hysterische gedrag' in de Poolse kwestie. De EU-'president' gaf duidelijk te kennen dat hij 'niet enthousiast' is over de beslissing van eerste vicevoorzitter Timmermans van de Europese Commissie om de formele 'rechtsstatelijkheids'-procedure in gang te zetten tegen Polen, de eerste keer dat dat gebeurt. "Het doel kan ook op een andere manier worden bereikt, niet noodzakelijkerwijs met deze procedure", aldus Tusk.

Over een maand leidt hij zijn eerste Europese top van regeringsleiders van dit nieuwe jaar. Dat is geen podium voor het bespreken van binnenlandse politieke ontwikkelingen en de Poolse kwestie vormt daarop geen uitzondering, onderstreepte hij.

De eensgezind uitgedragen boodschap van Duda en Tusk om een rustig, rationeel debat te voeren dreigt morgen al te vervliegen. Dan debatteert het Europees Parlement in Straatsburg over de Poolse kwestie, nadat premier Szydlo de plenaire zaal heeft toegesproken. Het wordt waarschijnlijk typisch zo'n debat waarin de politieke retoriek en de emoties juist de overhand gaan krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden