'Dubliners' moeten maar zien waar ze blijven

HEUMEN - Uiteindelijk was er dan toch nog plaats voor de kanslozen, in een herberg. Na een dag van wachten, blauwbekken en vuurtje stoken voor de poort van het tentenkamp Heumensoord in de Nijmeegse bossen, kregen ruim honderd asielzoekers gisteravond onderdak in Herberg Belmont, een conferentieoord van het Leger des heils in Lunteren.

Voor één nacht of hooguit voor een week mogen ze daar blijven. Dan moeten deze asielzoekers met een zogenoemde Dublin-claim, maar weer zien waar ze blijven. Op 12 oktober heeft staatssecretaris Cohen bepaald dat mensen met deze claim niet langer voor opvang in aanmerking komen. Ze worden sindsdien zonder pardon op straat gezet, zijn gaan zwerven of hebben hulp gekregen van particuliere instanties.

Een maand lang heeft de stichting Vluchtelingenwerk in de regio Arnhem zich met kerken, het Leger des heils, maatschappelijke organisaties en particulieren ontfermd over de 'Dubliners', zoals ze in de volksmond worden aangeduid. Gisteren deed de stichting rond het middaguur afstand van 123 vreemdelingen en bracht ze per bus naar Heumensoord, een noodopvangcentrum voor asielzoekers die wél tot de asielprocedure zijn toegelaten.

De maat was vol voor de hulpinstanties, liet directeur Jan van der Werff van Vluchtelingenwerk Rijn IJssel gisteren weten. Het geld was op, de opvangmogelijkheden voor daklozen waren uitgeput en de medewerkers van Vluchtelingenwerk kwamen niet meer aan hun normale taak toe. Bovendien hebben de politieke lobby en bestuurlijke druk op Justitie niet geleid tot intrekking van de maatregel en wees de Arnhemse rechtbank afgelopen maandag een verzoek af van twee Bosnische gezinnen om alsnog in de regulaire asielopvang te worden opgenomen.

“Onze mogelijkheden zijn uitgeput”, zei Van der Werff in het stadhuis van Arnhem, waar de groep van 123 zich verzameld had. “Vandaag staan deze Dubliners op straat. Dat is een zwarte dag in de geschiedenis van Nederland. De bodem onder een sobere maar humane opvang voor mensen die menen vrees te hebben voor vervolging in eigen land, is hiermee vervallen.”

Het laatste wat Vluchtelingenwerk nog voor deze mensen kon doen, was ze vergezellen naar een plek waar volgens Van der Werff opvang mogelijk is: naar Heumensoord, waar maar de helft van de 900 bedden bezet zijn. Midden in het bos werden de bussen uitgeladen en keken de asielzoekers vol verwachting naar het tentenkamp, dat echter hermetisch afgesloten bleef. Locatie-manager P. van de Noord weigerde de toegang. Hij moest zich houden aan de richtlijnen, zei hij, anders werd het een zootje. Hij was een uitvoerder van het beleid en voor kritiek op dat beleid moest Vluchtelingenwerk in Den Haag zijn. En voor de rest vond hij het onverantwoord dat Vluchtelingenwerk zo met asielzoekers aan het zeulen was.

De verwijten gingen zo enkele uren over en weer. De 'kampcommandant', zoals Van de Noord al hatelijk werd genoemd, bleef onvermurwbaar. Vluchtelingenwerk discussieerde over het vervolg in de strategie. Een enkele Bosniër klaagde over de 'slecht georganiseerde actie', maar de meeste Dubliners (onder wie 37 kinderen, zwangeren en oude mensen) zochten gelaten de bosrand op, kleumden in hun soms akelig dunne kleren bij elkaar en staken vuurtjes aan tegen de sluipende kou. Het leverde taferelen op, die nog maar kortgeleden aan Bosnië en Kosovo waren voorbehouden. Onder een boom werd een baby gezoogd. Voor een oud omaatje werd de hele situatie te veel: ze viel flauw, mocht even in een barak op verhaal komen en kreeg daarna buiten de poort een stoel en een warme deken. En een Hollandse agent dolde wat met een Bosnische dreumes.

Vanuit het tentenkamp werden broodjes aangevoerd, een politiebusje serveerde koffie en thee. Een klein groepje Dubliners had er al gauw genoeg van en verdween zeulend met hun bagage over de lange laan naar de bewoonde wereld.

Voor de ingang van het kamp hadden zich toen al een paar Nederlandse mannen geposteerd met een geimproviseerd protestbord 'Stop asielmisbruik'.

Vluchtelingenwerk: Dit is echt een wanhoopsactie VERVOLG VAN PAGINA 1

Halverwege de middag vertrokken de Arnhemse medewerkers van Vluchtelingenwerk (net als de bussen) uit het bos, even demonstratief als ze gekomen waren.

“We voelen ons verschrikkelijk verantwoordelijk voor deze mensen”, had directeur Dick Oosting van de landelijke vereniging nog gezegd. “Als wij deze mensen niet hadden opgevangen, waren ze verdwenen tussen de kieren van de samenleving. Nu zitten we aan het eind van de lijn, dit is echt een wanhoopsactie. We leggen de verantwoordelijkheid waar die hoort: bij Justitie.” Alleen twee leden van de Nijmeegse afdeling van Vluchtelingenwerk bleven achter.

Net toen de eerste regendruppels vielen, reden drie andere bussen de boslaan in. Ze waren besteld door de politie, in opdracht van burgemeester D'Hondt van Nijmegen. Het was niet de bedoeling dat ze zouden gaan rijden, maar om te schuilen tegen de kou. Ondertussen probeerde de burgemeester justitie over te halen om de asielzoekers alsnog toe te laten tot een opvangkamp, al was het maar voor deze ene vriesnacht. “En anders komen deze drie bussen straks naar het Binnenhof”, zou D'Hondt gedreigd hebben.

Zo ver kwam het niet. Cohen was niet op andere gedachten te brengen. In een koortsachtige zoektocht naar een tijdelijk onderkomen kreeg de Nijmeegse burgemeester tenslotte contact met het Leger des Heils en konden de asielzoekers na een steenkoude middag naar Lunteren vertrekken. De dorpsraad van Lunteren tekende onmiddellijk protest aan tegen de komst van de Dubliners.

Vluchtelingenwerk vindt de actie geslaagd. “Niet wij hebben deze asielzoekers op straat gezet, dat heeft de Immigratie- en naturalisatiedienst gedaan. Wij hebben alleen door onze actie het probleem zichtbaar gemaakt. De verantwoordelijkheid ligt niet bij een stelletje hulpverleners. Ik ben blij dat burgemeester D'Hondt dat ook heeft gezien en de bal bij Cohen heeft gelegd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden