Dubieus recept voor een slim kind: oude moeder en jonge pa

(Trouw)

Oudere vaders krijgen dommere kinderen. We dachten dit mee te geven aan mannen die, te midlife aangekomen, met een beduidend jongere dame opnieuw voor kinderen gaan. Hen past enige aarzeling, want epidemiologen laten deze week in PLoS Medicine weten dat het kroost van een man die op zijn vijftigste nog gaat vaderen lager scoort op intelligentietests dan kinderen van een vader van 20.

Dat hadden de onderzoekers zelf ook niet verwacht: oudere, beter bemiddelde ouders kunnen hun kinderen een stabielere omgeving bieden. Tel daar hun tikje meer wijsheid bij op, en je zou verwachten dat de ontluikende geest van peuters er wel bij moet varen. Een eerdere studie bevestigde de stimulerende en inspirerende invloed van oudere moeders.

Schuiven oudere vaders daarbij aan? Nee, bleek uit analyse van de gegevens van 33.000 Amerikaanse kinderen, geboren tussen 1959 en 1965. Hun geheugen, concentratie, reken- en taalvaardigheden werden gemeten toen ze acht maanden, vier en zeven jaar waren. Grof samengevat: hoe ouder de vader, hoe lager kinderen scoorden op intelligentietests.

Nemen we aan dat ook oudere vaders bijdragen aan een wat evenwichtigere groeiomgeving, dan moet iets anders die positieve invloed ongedaan maken. De epidemiologen wijzen op het verband tussen de hoge leeftijd van vaders en enkele kwalen bij hun kinderen, zoals geboorteafwijkingen, kanker, en ook psychiatrische aandoeningen als schizofrenie en autisme.

Hier moet biologie achter zitten: de ophoping van genetische schrijffoutjes door het veelvuldig delen van de cellen waar het sperma uit voortkomt. Bij een man van 20 staat de teller op 150 delingen in die cellen, bij een vader van 50 inmiddels op 840. En waar cellen klieven, daar vallen nu eenmaal spaanders in het DNA.

Stuiten we hier op een grens aan verstandig vaderschap? Hans Evers, hoogleraar fertiliteitsonderzoek in Maastricht, twijfelt: „De IQ-verschillen zijn te klein om tegen kerels van 50 te zeggen dat ze geen vader meer moeten worden. Sinds een jaar of vijf kijken we er wel anders tegenaan: ’Ach, die zaadjes doen het altijd wel’, dachten we voor die tijd. Dat kinderen van oudere vaders vaker wat mankeren, kun je niet meer ontkennen.”

Ligt dat aan de achteruitgang van ouder sperma? „Het lijkt logisch, en natuurlijk vind je ter bevestiging altijd wel een knaagdier bij wie dat ook zo is. Tegelijkertijd zie je dat de gevolgen van die mutaties in het zaad bescheiden zijn: twee IQ-punten minder, dat heet statistisch significant, maar wat moeten we er klinisch mee?”

Evers heeft het niet zo op zulke statistiek: „Je stopt wat in de teller en de noemer, deelt, en komt ergens op uit. Maar dan nog zijn oorzaak en gevolg erg ondoorzichtig. We stellen vast dat oudere moeders slimmere kinderen hebben: komt dat door hun evenwichtige zorg, of krijgen intelligente moeders pas later kinderen, die dan gemiddeld wat slimmer zijn?”

„Nu vinden ze dat oudere vaders juist iets dommere kinderen hebben. Ik geef toe, dat is onverwacht, maar wat is hier weer de juiste verklaring? En met zulke cijfers achter de komma ga je oudere mannen geen kinderen ontraden. Eigenlijk zeg ik liever tegen man én vrouw: begin op tijd, en dan vooral om een paar gezonde kinderen te krijgen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden