Dubieus ondertitelingsbeleid van Netflix leidt tot rel

Een scene uit de populaire Mexicaanse film "Roma” Beeld AP

De veelgeprezen Mexicaanse film 'Roma' is in Spanje als sinds december op Netflix en in de bioscoop te zien. Toch is nu een rel ontstaan over de film die onlangs twee Golden Globes meepikte. De filmische kwaliteit of de inhoud staan in Spanje niet ter discussie. 

De ondertitels des te meer. Want waarom heeft producent Netflix het Mexicaans-Spaans dat in de film wordt gesproken in Spanje van Castiliaans-Spaanse ondertitels voorzien, vragen kritische Spanjaarden zich af.

Dat het Mixteeks, dat ook in de film wordt gesproken, wordt vertaald, spreekt voor zich. Dat gebeurt ook in Mexico, waar lang niet iedereen de indiaanse taal machtig is. Maar het Mexicaans-Spaans mag toch zeker wel begrijpelijk worden geacht op het Iberisch Schiereiland? Waar nota bene de tweede grootste taal ter wereld zijn oorsprong heeft, zo was de redenering.

Een distributeur legde uit dat in Mexico soms kleine stukjes uit films uit Spanje ondertiteld worden, als het onbegrijpelijk dreigt te worden. Maar bij Roma werd bijvoorbeeld het formelere in Mexico gebruikt ustedes (jullie) ingeruild voor het informelere en vaker in het Castiliaans-Spaans gebezigde vosotros. En enojarse werd enfadarse (boos worden). Andere woorden, maar iedere Spaanssprekende begrijpt beide. Netflix zou met de vertaalactie het Spaanssprekende publiek niet serieus nemen. Sommigen zagen er zelfs een koloniale hand in, omdat het Castiliaans-Spaans zo boven het Mexicaans-Spaans zou worden gesteld.

Roma-regisseur Alfonso Cuarón was het helemaal eens met de kritiek en deed ook een duit in het zakje. "Provinciaals, onwetend en beledigend", foeterde hij. De Mexicaan was juist uitermate gehecht aan de 'textuur' en 'kleur' van de taal van zijn personages, legde hij aan de Spaanse krant El País uit. Moesten de films van de Spaanse sterregisseur Pedro Almodóvar soms ook ondertiteld worden voor de rest van de Spaanstalige wereld buiten Spanje, vroeg hij zich af.

Netflix muisstil

De beweegredenen van Netflix bleven ondertussen in nevelen gehuld. De onlinevideoreus bleef muisstil, tot die vorige week toch plotseling zonder verdere uitleg de optie voor de Castiliaans-Spaanse ondertiteling verwijderde. Twee bioscopen in Madrid lieten ondertussen weten de ondertitels te handhaven, omdat zij de film zo begrijpelijker vinden voor het publiek.

Netflix lijkt de finesses van het Spaans, dat door ruim een half miljard mensen wordt gesproken, nog niet helemaal in de vingers te hebben. Roma kan nu nog wel met de optie 'Latijns-Amerikaans-Spaanse' ondertiteling worden bekeken. Wat overigens ook alweer als een dubieuze term klinkt die om uitleg schreeuwt.

Lees ook:

‘Roma’ is een van de meest bijzondere films van het jaar en een geheide Oscar-kandidaat

Vijf sterren kreeg Roma van recensent Belinda van der Graaf, die de film van Alfonso Cuarón ‘een van de meest bijzondere films van het jaar’ noemde. 

De Golden Globes, of de parade van de verbaasde blikken

Tijdens de uitreiking van de Golden Globes in Los Angeles zijn niet de favorieten van recensenten bekroond, maar namen minder bewierookte filmmakers en acteurs de gouden beeldjes in ontvangst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden