Dubbelleven onder struisvogels

Heel Nederland struikelde over de Marokkaanse imam die het waagde homoseksualiteit een besmettelijke ziekte te noemen. Zijn opvattingen sluiten echter naadloos aan bij de praktijk in de Arabische wereld, waar men van een 'seksuele afwijking' spreekt. Maar dan wel een afwijking die wel erg vaak voorkomt, en die wordt geaccepteerd als je er maar niet over praat.

,,Dit is een maatschappij van struisvogels. De homoscene is levendig, maar iedereen doet of hij niks ziet'', zeggen homo's in Beiroet. Homoseksualiteit is een taboe in de Arabische wereld. Er is zelfs geen Arabisch woord voor: de pers en de literatuur spreken van as-sjoedoed ad-djisi, wat zoveel betekent als 'seksuele afwijking'. Maar dat er niet, of uitsluitend via verhullend taalgebruik over gesproken wordt, betekent niet dat er geen praktiserende homo's zijn.

Het meest aansprekende voorbeeld uit de actualiteit is het bericht over 55 mensen die half mei in Cairo werden opgepakt toen zij op een luxe boot in de Nijl een huwelijksceremonie tussen twee mannen bijwoonden. Twee weken later zitten allen nog vast.

,,Vanuit islamitisch oogpunt is homoseksualiteit strafbaar. Twee mannen die samen betrapt worden, kunnen zelfs vermoord worden'', zegt de Egyptische journalist Khaled ter toelichting van de politie-actie. Net als andere gesprekspartners wil hij over dit onderwerp slechts anoniem spreken. Het ligt veel te gevoelig.

Ondanks het strenge oordeel van de islam hebben de meeste Arabische hoofdsteden clubs en bars waar homo's elkaar ontmoeten. Beiroet kent plaatsen waar mannen vriendjes kunnen oppikken, net als dat in Rue Nasser in de Marokkaanse hoofdstad Rabat gebeurt. Het Marokkaanse Marakesj is internationaal vermaard in homokringen, en menige homo weet het strand Ain Dijeb bij Casablanca te vinden.

,,Wie 's nachts uitgaat in Cairo, weet op den duur waar de homo's elkaar ontmoeten'', zegt Khaled. Hij heeft de indruk dat hun aantal toeneemt. Ook op zijn redactie in Cairo werkt een aantal homoseksuele collega's. ,,Iedereen weet dat, zij komen er voor uit.'' Dat is een uitzondering en het gebeurt alleen in de hogere klassen in Egypte, waar ook de geaardheid van sommige vooraanstaande Egyptenaren tot verhulde speculaties leidt. ,,Iedereen roddelt over de minister van cultuur. Die is een jaar of vijftig en niet getrouwd. Hij verft z'n haar, kleedt zich heel precies. Maar ondanks al dat geklets is hij al vijftien jaar minister.''

In Marokko, het vaderland van imam El-Moemni, werd een aantal jaren geleden het blad Kalima verboden omdat het een dossier over homoseksualiteit bracht. Wie in eigen omgeving met homoseksualiteit wordt geconfronteerd, wendt het hoofd af. Ook in Libanon, zoals blijkt uit het verhaal van grafische ontwerper Nader in Beiroet. ,,Ik woon in een gebouw met nog twaalf families. Iedereen vindt dat homoseksualiteit onnatuurlijk is. Maar inmiddels weet iedereen ook dat ik homoseksueel ben. En dat is een lastig dilemma, want ik ben zo aardig. Maar als ik het nou maar niet openlijk zeg, en net doe of ik het niet ben, dan hoeven de buren ook niet toe te geven dat ze het allang weten, en doet iedereen alsof er niets aan de hand is.''

Naders vriend Ralph, journalist (32), beaamt dat. ,,We leiden een dubbelleven in deze maatschappij, een bizar dubbelleven. Je ontkent het niet, je zegt alleen niets. Ik woon al tien jaar met Nader samen. We gaan samen uit eten. Slapen samen in één bed. De buurvrouw komt hier regelmatig en dan ziet ze dat bed.'' Nader: ,,Ja, dat bed. Ze noemt het stug Ralphs slaapkamer. Die van mij is zeker ergens anders.''

Mannen die op straat hand in hand lopen, pinkvingers in elkaar gehaakt, of elkaar als begroeting op de wang zoenen zijn een normaal verschijnsel in de Arabische wereld. ,,Mannen raken elkaar hier veel meer aan dan in Europa. Maar op de mond zoenen, daar kunnen ze hier niet tegen. Dan krijg je wel eens een opmerking.''

,,De homoscene in Beiroet is erg levendig, onderling kennen we elkaar. In de rijkere kringen of in de kunstwereld kun je er gewoon over praten, maar daarbuiten is het anders. Maar als je gewoon je mond houdt, doet de maatschappij een oogje dicht.''

,,Een ziekte, is het een ziekte?'', peinst de bakker bij Ralph om de hoek, als hem gevraagd wordt naar zijn mening over van de uitlatingen van imam El-Moemni. ,,Tja. Het is een ander soort mensen, anders dan wij. Maar ik geloof niet dat het een ziekte is.'' Zijn vrouw valt hem bij. ,,Het is niet normaal. Maar sommigen mensen zijn zo, en anderen niet.'' Ralph en Nader kennen ze wel. ,,Die kent iedereen. Ja natuurlijk weten we dat die homoseksueel zijn, dat weet de hele wijk. Maar zolang ze ons niet storen, moeten ze zelf weten wat ze doen.''

Wie in de Arabische wereld het taboe-onderwerp homoseksualiteit ter sprake brengt, komt tot de conclusie dat alle vooroordelen alleen gericht zijn tegen mannen die voor hun geaardheid uitkomen. Niemand praat over de jonge Arabische mannen, die door geldgebrek of woningnood pas na hun dertigste kunnen trouwen, en bevrediging zoeken bij andere jonge mannen. Of over oudere, getrouwde mannen die naast hun huwelijk regelmatig vrijen met jonge jongens.

Vrouwen zijn in de Arabische wereld vaak onbereikbaar, omdat zij maagd moeten blijven tot hun huwelijksnacht. Of de vrouw waaraan een jongen is uitgehuwelijkt, voldoet niet aan zijn seksuele wensen. Bovendien is er, niet alleen in streng-islamitische landen als Saoedi-Arabië maar ook in de traditionele dorpen en steden elders in de Arabische wereld, een duidelijk scheiding tussen de mannen- en de vrouwencultuur. Vrouwen zijn daardoor vaak onbereikbaar voor jonge, seksueel actieve mannen. Navraag in imams El-Moemni's Marokko leert, dat iedereen op de hoogte is van dit verschijnsel. Ook weten ze van de getrouwde mannen, die naast hun huwelijk homovriendjes hebben.

,,Zo iemand zou zichzelf niet homoseksueel noemen. Die is alleen seksueel actief'', zegt Khaled uit Cairo. ,,Het gebeurt veel. Vooral in de eenvoudige milieus, waar soms hele gezinnen in één kamer slapen, is de frustratie groot.'' Een jonge Marokkaan weet het nog iets preciezer te onder woorden te brengen: ,,Als je als man in een seksuele relatie met een andere man de mannelijke rol speelt, dan ben je geen homo. Dan ben je gewoon een actieve man. Alleen de ontvangende partij is een homo, en daar heeft niemand respect voor.''

De Libanese student Wassim (25) heeft dat ondervonden. ,,Op de universiteit in Beiroet word ik ronduit gepest. Nog net niet aangevallen, maar wel lastiggevallen en beledigd. En dat door lui van mijn leeftijd. Modern, belezen, maar niet tolerant. Homoseksualiteit, dat vinden ze een stap te ver. Er is in Libanon geen anti-homowet, maar 'onnatuurlijke seks' is wel strafbaar.''

Wassim vertelt dat er vorig jaar een website is opgezet, voor en door Libanese homoseksuelen. ,,Prompt kregen ze de politie aan de deur. 'Voor het verstrekken van pornografisch materiaal', want ze deden dus niet aan onnatuurlijke seks. Drie maanden kregen ze ervoor. Ze zijn in elkaar gemept op het politiebureau. Religieuze leiders, die het hier vaak voor het zeggen hebben, hoeven het onderwerp niet eens aan te kaarten, zo vanzelfsprekend is iedereen ertegen.''

Wassims ouders negeren het. ,,Mijn conditie, noemen ze het. Mijn moeder sust dat het allemaal wel weer goed zal komen. En of ik er niet over wil praten als er andere mensen bij zijn. Maar homoseksualiteit wordt gezien als een vreemde aandoening, een conditie die hopelijk overgaat.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden