Interview

DSM helpt Rwanda zélf opbouwen met gezonde pap

De nieuwe fabriek van DSM in de Rwandese hoofdstad Kigali. Beeld RV

Een strategische stap op een groeicontinent, en goed nieuws voor negenduizend boerinnen. Chemiebedrijf DSM opent een fabriek voor gezonde pap in Rwanda.

Hij is net geland, terug uit Rwanda. Topman Feike Sijbesma van DSM heeft woensdag in Kigali de eerste grote Afrikaanse fabriek voor verrijkte voedingsmiddelen geopend. Doel is een jaarlijkse productie van 45.000 ton, goed voor een miljoen mensen. Dat biedt negenduizend boeren (vooral boerinnen) inkomen, plus hun families en toeleveranciers.

Een dag later legde hij bloemen bij het herdenkingsmonument voor de genocide van de jaren negentig. "Iedereen die je spreekt is familieleden of vrienden kwijtgeraakt. Maar Rwanda wil niet alleen een land zijn van problemen uit het verleden. Het wil opbouwen." DSM wil daarbij helpen, maar niet als traditionele weldoener.

De fabriek van Africa Improved Foods ligt in een industriële zone in de hoofdstad. Kosten: 60 miljoen euro, DSM bezit 47 procent van de aandelen en investeerde evenredig. Drie internationale ontwikkelingsbanken, de Wereldbank, het Nederlandse FMO en een Britse evenknie, betaalden de rest.

Er moet winst worden gemaakt. Dat vindt ook de Rwandese president Paul Kagame, zegt Sijbesma. "Liefst zo snel mogelijk, zei hij erbij. Waarom denkt u aan onze belangen, vroeg ik hem. Dit project moet floreren om een toekomst te hebben, zei Kagame. Zodat er ook een tweede fabriek komt."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Van links naar rechts: Amar Ali, directeur van de DSM-fabriek in Kigali, de Rwandese minister van landbouw Geraldine Mukeshimana, topman Feike Sijbesma van DSM. Beeld RV

Vergeten continent

Ook DSM ziet uitbreiding wel zitten. Eerst wil het een soortgelijke fabriek openen in Ethiopië, dan mogelijk nog een in Rwanda. "Ethiopië is groot genoeg voor vijf fabrieken en op termijn zijn er tien mogelijk in Afrika. Dat zou een investering met partners zijn van een half miljard."

Ook voor DSM was Afrika een beetje een vergeten continent, geeft Sijbesma toe. Het ontbrak aan stabiliteit en een ontwikkelde markt. DSM heeft nu een fabriek in Zuid-Afrika waar ingrediënten worden gemixt, maakte antibiotica in Egypte en voorheen gist in Marokko. Op alle andere continenten was het actiever. "Deze fabriek is een mooie entree in Afrika, dat straks een miljard mensen telt. Strategisch is dit goed voor DSM. Het helpt ons posities op te bouwen waar we op lange termijn baat bij hebben."

Op de korte termijn gaat het vooral om de vele kinderen in Rwanda (40 procent volgens DSM) die in de eerste duizend dagen na conceptie zodanig ondervoed raken dat ze fysieke en mentale achterstand oplopen. "Met een ondervoede generatie bouw je geen economie op."

DSM, de grootste producent van voedingsstoffen ter wereld, werd tien jaar terug partner van de VN bij het verstrekken van voedselhulp. Vijf jaar terug kwam er een schoolproject bij in Bangladesh en Afrika: door kinderen drie schoolmaaltijden per dag te bieden, hoeven ze van hun ouders niet te bedelen of te werken. Lokaal produceren is nu de belangrijke volgende stap, zegt Sijbesma.

In grote silo's wordt mais en soya uit heel Rwanda verzameld. "We zijn bezig coöperaties op te richten. Liever handelen we rechtstreeks dan via tussenpersonen. Zo hebben de boeren een hogere marge en kunnen wij ze adviseren hoe ze betere oogsten krijgen."

Schone innovaties

De basisproducten worden gewassen en gemalen en voorzien van eiwitten, vitamines en mineralen. Zo ontstaat een poeder om pap mee te maken. Op de dozen komen twee merken: Nootri Mama en Nootri Toto, voeding voor zwangere vrouwen, kinderen of het gezin. Iets rijkere Rwandezen kopen de pakken in de winkel, er wordt reclame voor gemaakt.

"Commercieel is dit een lastig project, omdat kleine boeren niet op prijs kunnen concurreren met de import. Zonder onze twee grootste klanten, de VN en het Rwandese ministerie van volksgezondheid, was het niet rendabel geweest."

Deze afnemers gebruiken het poeder voor hulpprogramma's waarvoor zij tot dusver uit het Westen importeerden. De VN staan soms onder druk van hun donorlanden, zoals Frankrijk of de VS, om overschotten van hun boeren af te nemen. Zo blijven Afrikaanse landen afhankelijk. Van zo'n infuusmodel moeten we af, zegt Sijbesma. "Breng de lokale economie op gang. Dat haalt mensen uit de armoede."

Klimaatverandering

Sijbesma zag hoe Afrikaanse en Aziatische boeren worstelen met klimaatverandering. "Zeer spijtig dat Amerika zich terugtrekt uit het Parijs-akkoord." Maar de zoektocht naar schone innovaties zal niet tot stilstand komen. Een voorbeeld is het project Clean Cow van DSM. De veestapel stoot evenveel broeikasgas uit als het verkeer. In 2018 wil DSM veevoer op de markt brengen waardoor koeien minder methaan laten ontsnappen. "Het kan tot een enorme reductie leiden. We zijn volop aan het testen."

Ook pleit Sijbesma voor een CO2-heffing. "Met of zonder de VS, een duurzame koers is onontkoombaar."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden