interview

'Druk op klimaatbeleid zal nu vanuit Amerikaanse samenleving komen'

Staatssecretaris Sharon Dijksma van infrastructuur en milieu. Beeld ANP

Staatssecretaris Dijksma ziet op de klimaatconferentie in Marrakesh genoeg redenen voor hoop, ook als nieuwe president Trump zijn land terugtrekt uit Parijs-akkoord.

Het cliché mag dan zijn dat politici graag blijven zitten op het 'pluche', Sharon Dijksma moest vanavond even genoegen nemen met karton. Op zoek naar een geschikte interviewlocatie in een expositiehal in Marrakesh bleek een stel vederlichte en verantwoorde stoelen van dat materiaal het meest geschikt.

De PvdA-staatssecretaris voor milieu is de hoofdvertegenwoordiger van het Nederlandse kabinet op de klimaatconferentie in Marokko, die tot en met vrijdag duurt. Woensdag spreekt ze de plenaire zaal kort toe, na de Poolse en voor de Maltese minister.

Deze klimaatconferentie had eigenlijk een feestje moeten worden, vanwege de inwerkingtreding van het Parijs-akkoord begin deze maand. Maar er is iets tussengekomen: Donald Trump.
"Ik wil beginnen met wat hetzelfde is gebleven, en dat is een enorme strijdbaarheid. Dat zag je in de toespraak van de Franse president Hollande: wij gaan door. Je ziet natuurlijk dat de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen effect heeft op hoe iedereen hier rondloopt. Het brengt vooral onduidelijkheid met zich mee. We weten gewoon nog niet wat de Amerikaanse regering straks gaat doen.

"Je ziet wel twee belangrijke signalen van hoop. De eerste is dat het Parijs-akkoord er nooit was gekomen zonder de niet-gouvernementele organisaties en vooral het bedrijfsleven. Dat geeft aan waarom het onomkeerbaar is. Ook in de Verenigde Staten zeggen de belangrijkste adviseurs dat investeringen in fossiele energie eindig zijn. Daarvan zal ook een man als Trump zich op zeker moment iets aan moeten trekken.

"Het tweede element van hoop is het beleid van de Amerikaanse staten. Volgens mij hebben al zeventien staten aangegeven dat zij willen investeren in verduurzaming. Ze hebben veel ruimte om dat los van de federale overheid te doen. De gouverneur van Californië en ook provincies in Canada willen bijvoorbeeld hier met mij afspreken hoe we over de landsgrenzen heen kunnen samenwerken. Wat we tot nu toe hebben gezien, is dat de stuwende kracht kwam van mensen als minister John Kerry en president Obama zelf. Straks komt die druk veel meer van onderop, van de Amerikaanse samenleving. Die krachten zullen we vanuit Europa moeten opzoeken. Zoals we ook China moeten gaan vinden als nieuwe partner."

Er klinken hier en daar al oproepen tot sancties tegen de VS als zij zich terugtrekken uit het Parijs-akkoord, met een CO2-belasting op goederen bijvoorbeeld. Bent u daar voor?
"Het belangrijkste signaal is dat er gewoon een hoge kolenprijs komt. Dat kan het beste door wereldwijd te werken aan een emissiehandelssysteem. Binnen de VS is men daar al mee bezig. Europa heeft het, al werkt het systeem nog niet goed. Maar je ziet dat het opstuwen van de kolenprijs essentieel is voor die omwenteling. We moeten ervoor zorgen dat we kolen de wereld uit prijzen."

Hoe is hier de stemming in het EU-kamp? Men zegt dat het kolenland Polen weer dwarsligt en de Europese daadkracht tegen Trump kan verstoren.
"Vanochtend hadden we een goede vergadering met Eurocommissaris Cañete (klimaatactie en energie, red.). Zijn onderhandelingspositie hier werd door iedereen gesteund. Wat ik aan de orde heb gesteld, heeft ook brede steun gekregen, ook van de Polen. We moeten heel goed kijken waarom de 'rust belt' in de VS voor Trump heeft gestemd. Dat is omdat veel werknemers uit de oude economie zich om begrijpelijke redenen zorgen maken over de toekomst. Die moet je meenemen in die transitie. Dus niet alleen naar beleid kijken, maar ook naar draagvlak. Dat zou eigenlijk een nieuwe pijler moeten worden in het hele klimaatverdrag.

"Je moet mensen laten zien: als die kolenmijn dicht gaat, komt er nieuwe werkgelegenheid. We moeten de hand uitsteken naar degenen die denken dat zij de potentiële verliezers zijn van de groene revolutie. De boodschap van Trump is: groei en banen. Mijn boodschap is: dat is een prima verhaal. Maar dan wel groene groei en eerlijke banen."

Maar Trumps boodschap is juist dat die groei en banen vooral naar China gaan.
"Dat is dus juist niet waar. Je ziet dat in onze westerse samenleving een enorm groen groeipotentieel zit, ook in werkgelegenheid. Dat vraagt om politiek leiderschap. We moeten niet vanaf de kant boe roepen of verdrietig zijn."

Veel woede richt zich op de VS, maar moet de EU niet eerst kritisch naar zichzelf kijken? Zo goed gaat het daar toch niet met het omlaag brengen van de CO2-uitstoot?
"De EU heeft het meest ambitieuze plan voor de komende jaren. Maar het moet inderdaad wel waargemaakt worden. Nederland heeft zich met het energieakkoord een weg teruggevochten vanuit een volstrekte achterhoede naar de middenmoot, maar mijn ambitie is natuurlijk om in de frontlinie te komen. Maar dat redden we niet in een jaar."

De setting van het interview met staatssecretaris Sharon Dijksma vanavond: een kartonnen zitje tijdens de milieuconferentie in Marrakesh. Beeld Thierry van Es
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden