Droom dertigers ruw verstoord

(Trouw)

De voorraden raken op. Mijn generatie moet leren dat de bomen niet tot in de hemel groeien.

De kredietcrisis maakt met één klap een einde aan de illusies van de generatie dertigers, de ‘zorgeloze generatie’, mijn generatie. Nooit in het volwassen leven serieuze stagnatie meegemaakt, te jong om de waarschuwing van de club van Rome echt te hebben meegekregen en doorgebroken op de arbeidsmarkt in de jaren negentig toen zowel het einde van de geschiedenis als van de oude economie werd verkondigd. Met die euforische levenservaring stortten we ons de nieuwe eeuw in, ervan overtuigd dat de groei geen grenzen kende. Niet alleen in Nederland, maar in de gehele westerse wereld. Het kon niet op

Maar het kan wel op. De oerbossen kunnen op, de zoetwaterbassins kunnen op, onze schone lucht kan op, voedsel kan op, vruchtbaar land kan op en energievoorraden kunnen op. En nu blijkt ook het geld op te kunnen. En in tegenstelling tot de ver-van-mijn-bed-rimpeling die een smeltende Noordpool en een voortrazende voedselcrisis de afgelopen jaren veroorzaakten, treft de kredietcrisis ons recht in het materiële hart.

Opeens wordt een bijkans sufgefeeste generatie ruw wakker geschud uit haar roes. Alsof iemand de TL-verlichting aanzet op het hoogtepunt van het feest. Nog knipperend van het licht staan we elkaar aan te kijken, zoekend naar de dader. Wie heeft het feest verpest? Waren het de graaiers van Wallstreet? Waren het de politici die niet wilden opletten toen dat nodig was? Waren het de roekeloze huizenkopers in Amerika? Iedereen zoekt amechtig naar de daders, zodat we die eruit kunnen zetten, de lampen weer uit kunnen doen en het feest kunnen voortzetten.

Maar dat is een illusie. Er heeft vast een onverlaat het licht aangedaan, maar de chips en het bier hadden we toch echt met zijn allen zelf al opgemaakt. Een gehele wereldbevolking laten consumeren als een Europeaan vergt een planeet zo groot als twee maal de aarde. De huidige samenleving is de houdbare grenzen gepasseerd. The party is over. En nu moet er snel opgeruimd worden. Niet omdat onze ouders zo thuis komen, maar voor onze kinderen.

Dat schept verplichtingen. Deze keer is het onder het tapijt vegen van de glasscherven en wat Glorix niet genoeg. Het redden van banken volstaat niet, of het verbeteren van het financiële toezicht en het aanpakken van de bonussencultuur. Dat is allemaal Glorix. Er zijn structurele veranderingen nodig.

Mijn generatie staat nu voor de opdracht een duurzame economie te creëren met als belangrijkste ingrediënt een schone energievoorziening. Een dergelijke omslag is in de geschiedenis nooit gemaakt. En zeker niet binnen één generatie.

Bespiegelingen over de houdbaarheid van onze levensstijl worden vaak geassocieerd met het einde van het optimisme. Met donderpreken dat we allemaal naar de bliksem gaan. Het omgekeerde is waar. Deze generatie dertigers is niet alleen deel van het probleem, wij kunnen vooral ook de oplossing zijn. Als het ooit mogelijk was, is het nu. Nooit in de geschiedenis was er een generatie zo slim, zo rijk, zo gezond en met zo velen als de onze.

De wereld heeft een arsenaal aan schone energiebronnen dat het equivalent van meer dan honderd miljoen vaten olie per dag aan energie kan produceren. En juist voor Nederland zijn er daarbij ongekende mogelijkheden. Met haar ingenieurs, waterbouwers, offshore industrie en bereikbare havens is Nederland een potentiële wereldspeler op het gebied van windenergie op zee. En er dienen zich zo mogelijk nog mooiere ontwikkelingen aan. Uit de overgang tussen zoet en zout water is energie te halen. Een energiebron met enorme potentie, want overal ter wereld stroomt zoet rivierwater de zoute zee in. En Nederland bezit ’s werelds grootste zoet zout waterscheiding, de Afsluitdijk, waar deze energievorm het equivalent van twee grote kolencentrales kan opwekken. Mijn generatie is in staat om onze ouders te overtreffen in hun reis naar de maan. Wij kunnen de zon grijpen.

Dat lukt echter alleen als het optimisme over de mogelijkheden van duurzame technologie niet wederom ontsporen in de overmoed van de afgelopen decennia. De tijd van de makkelijke energie uit olie en gas is voorbij. De zon levert weliswaar voldoende energie om een welvarende samenleving draaiende te houden, maar zonder een zekere matiging van de ongebreidelde consumptiegroei strandt iedere poging om de economie binnen de grenzen van ons ecosysteem te houden. Technologie vermag veel, maar is uiteindelijk niet opgewassen tegen de waanzin van een opblaasbare jacuzzi voor in de achtertuin

De komende jaren zijn er belangrijker zaken aan de orde dan ieders eigen particuliere feestje. De toekomst van onze kinderen is belangrijker dan instant bevrediging. Het welzijn van ieder individu is meer gebaat bij collectieve welvaart dan bij particuliere rijkdom. Dat zijn twee uitgangspunten waar juist mijn generatie tot nu toe nog te weinig van wilde weten. Integendeel.

De zorgeloze generatie werd nu juist gekenmerkt door de onstuitbare opkomst van een fenomeen dat professor Kunneman de “Dikke Ik” heeft genoemd. De Dikke Ik is het hyperconsumerende alter ego met zijn doorgeschoten honger naar steeds meer goederen, luxe, mobiliteit, ruimte en dus ook energie. De Dikke ik kenmerkt zich door de ‘I want it all and I want it now’ mentaliteit die leidt tot de introductie van de elektrische terrasverwarmer.

Dertigers ergeren zich aan hun eigen Dikke Ik en in enquêtes van het Sociaal Cultureel Planbureau kiezen we massaal voor rust en bescheidenheid boven snelle inkomensstijging en hoge werkdruk. Maar vervolgens gaan we tot nu toe snel weer over tot de energievretende orde van de dag. Niemand wilde uiteindelijk het licht op het feest aandoen.

Voor een houdbare economie zijn grote nieuwe investeringen in duurzame technologie én een herwaardering van het matigingsideaal nodig. Dat betekent een wijziging van beleid én van mentaliteit. De ongekende ontwikkelingen van de laatste maanden zouden beide kunnen realiseren. De samenloop van de kredietcrisis met de energie- klimaat- en voedselcrisis plaatst de wereld nu op een keerpunt en maakt een grote schoonmaak mogelijk.

De komende 25 jaar zullen bepalend zijn voor de vraag of mijn generatie erin slaagt een duurzame samenleving vorm te geven. Het is nu aan ons om te laten zien wat we waard zijn.

Het feest is voorbij voor de zorgeloze dertiger (FOTO ANP )
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden