Drooglegging van de Oostvaardersplassen zet de vogels weer op één

Gedeputeerde Harold Hofstra gooit de eerste emmer water leeg.Beeld Bram Petraeus

Minder water betekent meer riet, meer vogels en minder grote grazers. De gedaanteverwisseling van de Oostvaardersplassen is begonnen.

Met ontblote onderarm markeert Hans-Erik Kuypers de hoogte van het waterpeil die de plas moet krijgen. De boswachter van Staatsbosbeheer staat bij een stuw aan de Almeerse kant van de Oostvaardersplassen. Hier bij de westelijke kant van het moerasgebied moet het waterpeil met zo'n 80 centimeter zakken. Dat is noodzakelijk om het riet weer een kans te geven.

Net na het middaguur kiepert Harold Hofstra, gedeputeerde van de provincie Flevoland, een emmer vol grauw water uit de sloot. Deze symbolische handeling moet voor het oog van de bijeengeroepen pers de gedaanteverwisseling van de Oostvaardersplassen inluiden.

De zogenoemde reset, beschreven in het advies van de commissie-Van Geel, beoogt onder andere een terugkeer van de vogels. Zo wordt tegelijkertijd het leefgebied van de grote grazers verkleind, dat dan niet meer zo snel kan groeien. Hun overpopulatie zorgde de afgelopen jaren voor voedseltekort en grote sterfte in de Oostvaardersplassen.

Roerige beelden

Een politieagent houdt het symbolische tafereel nauwlettend in de gaten. Uit voorzorg. De Oostvaardersplassen roepen nog steeds roerige beelden op van bijvoerders en hongerstakers, en tumultueuze protesten die bol stonden van emotie. Maar zijn de demonstranten thuisgebleven.

Voor Hofstra, verbonden aan de ChristenUnie, was het een bewogen jaar. Zijn bemodderde laarzen contrasteren fel met zijn krijtwitte, netjes gestreken hemd. "We kijken terug op een hoop gedoe en emotie. Er is onevenredige aandacht geweest in de media voor alleen de grote grazers. Zij werden bijna een doel op zich. Terwijl we terug moeten naar het oorspronkelijke doel van dit gebied, en dat was de vogels ruimte geven." Daarom is dit een 'mooi moment', vindt Hofstra. "Het is belangrijk dat we dit verhaal weer goed onder de aandacht krijgen."

Deze drooglegging en de daarbij behorende toename van groeiend riet - men hoopt op 500 hectare bijkomend rietgebied - moet de broedvogels bedienen. In deze vegetatie gedijen de vogels het best. Zo'n reset werd in 1988 al een keer uitgevoerd. De voorbije dertig jaar werd het moeras echter groter en verdween steeds meer riet. De habitat van soorten als de baardman, roerdomp, porseleinhoen en de grote zilverreiger werd daardoor kleiner.

En dat is waar het in de Oostvaardersplassen om gaat, vindt boswachter Kuypers. "Men vergeet soms dat de Oostvaardersplassen beschermd vogelgebied zijn. Zonder maatregelen dreigt dit gebied zijn status als Natura 2000-vogelgebied te verliezen. De vogels moeten weer op één."

Pijnlijker agendapunt

De natuur was de plannenmakers de afgelopen tijd alvast goed gezind, zegt hij. "Door de droogte van de afgelopen tijd is het waterpeil op natuurlijke wijze verlaagd." Het lot van de grote grazers, een pijnlijker agendapunt, staat later op de agenda. Eind oktober worden zeker duizend edelherten in de Oostvaardersplassen afgeschoten. Daarmee wordt de populatie gehalveerd. De 160 runderen die er nu nog zijn mogen blijven, maar 180 konikpaarden moeten worden verplaatst naar andere natuurgebieden.

Lees ook:

Flevoland wil afschot van duizend edelherten in de Oostvaardersplassen

Staatsbosbeheer moet naar schatting duizend edelherten in de Oostvaardersplassen doden, zo hebben gedeputeerde staten van Flevoland besloten. 

Aantal dieren in Oostvaardersplassen wordt drastisch teruggebracht: ‘De kogel is vele malen beter dan die stress’

De Provinciale Staten in Flevoland namen met overgrote meerderheid een plan aan om het aantal dieren in de Oostvaarderplassen drastisch terug te brengen. Alleen de Partij voor de Dieren en GroenLinks stemden tegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden