Drone dreunt na

Vierde roman van Owen Sheers over rouw en empathie in oorlogstijd

Een oude schrijfwet luidt dat de eerste zin van een boek de belangrijkste is. Er is wel wat sleet gekomen op deze wet, maar Owen Sheers moet eraan gedacht hebben bij het componeren van de openingszin van zijn vierde roman 'Ik zag een man'.

"De gebeurtenis die al hun levens veranderde vond plaats op een zaterdagmiddag in juni, vlak nadat Michael Turner - in de veronderstelling dat het huis van de Nelsons leeg was - via hun achterdeur naar binnen liep."

Toegegeven, een knappe kop die meer spanning in een openingszin weet te krijgen. Wie er gevoelig voor is, verkeert meteen in ademnood. De hoofdpersoon loopt een vreemd huis binnen, en er zal een levensveranderende gebeurtenis volgen. Daar kunnen we mee vooruit. Daar móeten we ook wel even mee vooruit, want het duurt lang voor we opheldering krijgen: tot over de helft van het boek. Je moet het lef maar hebben de lezer zo op de proef te stellen. Maar alweer toegegeven, Sheers stelt de lezer niet teleur, hij verkoopt een flinke dreun.

Tussen de suspense-scènes op die bewuste zaterdagmiddag door maken we kennis met Michael Turner, schrijver van één succesvol boek. Hij is in de rouw om zijn vrouw Caroline, een journaliste die is omgekomen bij een drone-aanval van de VS in Pakistan. Michael is weggevlucht van het huisje in Wales waar alle dingen aan haar herinneren en heeft zich gevestigd in een dure wijk in Londen, met uitzicht op de lommerrijke Hampstead Heath. Hij raakt bevriend met zijn nieuwe buren Josh en Samantha Nelson en hun twee jonge dochters. Josh is effectenhandelaar bij Lehman Brothers, vlak voor de val van deze bank. Michael vindt troost in het gezinsleven van de Nelsons, al zijn de haarscheurtjes in dat huwelijk duidelijk zichtbaar: beide ouders drinken te veel.

Michaels rouwproces en zijn relatie met Caroline worden uitvoerig beschreven, soms in mooie observaties: "In alle maanden na haar dood had hij niet één keer gedacht dat Caroline nog bij hem was. Haar afwezigheid was de grootste zekerheid die hij ooit had gekend."

Ook maken we kennis met David, de piloot van de drone die de aanval in Pakistan uitvoerde. Hij worstelt met schuldgevoelens na het door het Pentagon weggemoffelde 'ongeval' en begint een correspondentie met Michael.

Al die spannende snippers uit heden en verleden zijn goed genoeg gedoseerd om ons nieuwsgierig te houden, maar echt pakken wil het niet. Dat komt niet omdat de personages oninteressant zijn - Sheers is te veel schrijver (hij schrijft ook voor toneel en televisie) om ons met bordkartonnen figuren op te zadelen - maar omdat een andere oude schrijfwet met voeten wordt getreden: show, don't tell. Sheers maakt zoveel meters bij het uitleggen van drijfveren en gevoelens dat de geheimzinnigheid uit de personages weglekt. Het is alsof er een ober aan je tafel staat die van iedere hap die je neemt de voedingswaarde-informatie geeft.

'Ik zag een man' is een boek waarin grote thema's aan de orde komen: verlies, rouw, empathie, schuld en het snakken naar verlossing daarvan. Het meest indruk maken de passages over piloot David, waarin de dilemma's van moderne oorlogsvoering scherp worden neergezet. Sheers heeft echter te veel woorden nodig voor alle worstelingen en bovendien heeft hij zijn handen vol aan de afwikkeling van de plot, in gang gezet door die fatale gebeurtenis op een zaterdagmiddag in juni.

In de laatste hoofdstukken weet je niet meer of je een literaire roman over schuld en empathie leest of een vakkundige thriller, compleet met het bestuderen van restjes tuinaarde op de trap en videotapes van een beveiligingscamera.

Michael Turner blijft een bleek personage. Sympathieke vent, denk je in het begin, arme kerel - en aan het einde denk je het nog steeds. Ook al maakt hij een enorme fout, hij is op geen slechte gedachte te betrappen, geen weerhaakje, geen rafelrand. We worden te weinig uitgedaagd over hem na te denken, en vergeten hem. Dat kan niet de bedoeling zijn, van een roman noch een thriller.

Owen Sheers: Ik zag een man (I Saw a Man) Vert. Inge de Heer. Ambo Anthos; 312 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden