Dromers in een almachtige natuur

Portret | De Duitse filmmaker Werner Herzog (74) is gefascineerd door obsessievelingen die niet in staat zijn om hun eigen grenzen te zien in een overweldigende natuur.

BELINDA VAN DE GRAAF

Werner Herzogs korte documentaire 'From One Second To The Next', over ernstige verkeersongelukken veroorzaakt door het gebruik van smartphones achter het stuur, had grote indruk gemaakt. Of hij niet ook iets met internet wilde doen. En zo begon de vermaarde Duitse wereldreiziger die het zelf zonder Facebook en Twitter doet, zelfs geen mobieltje heeft, aan een korte film, een tussendoortje dat gaandeweg uitgroeide tot een avondvullende documentaire over de geschiedenis en de toekomst van het internet: het vandaag te verschijnen 'Lo and Behold, Reveries of the Interconnected World'.

Op het eerste gezicht is het misschien een wat vreemde film in een oeuvre van operateske avonturenfilms, maar de manier waarop Herzog naar het potentieel van internet kijkt, en tegelijkertijd de duistere kant belicht, het gevaar, valt perfect samen met zijn grote thema. Dat is de mens met ambities en dromen die niet zelden leiden tot verwoesting. De mens die niet in staat is om zijn eigen grenzen te zien in een overweldigende natuur.

Zo gaan deze week nog twee andere films van Herzog in première op het Filmfestival van Toronto - de Duitse regisseur is op zijn 74ste wonderbaarlijk actief. 'Salt and Fire' is een nieuwe speelfilm, een soort ecothriller aan de voet van een gevaarlijk rochelende vulkaan in Bolivia, de Uturuncu. 'Into the Inferno' is zijn nieuwe, thematisch verwante documentaire over de schoonheid en destructieve kracht van vulkanen. Het is een film in de trant van zijn Antarctica-avontuur 'Encounters at the End of the World', waarin Herzog onder meer een pinguïn filmde die vol optimisme de verkeerde kant op waggelde, zijn ondergang tegemoet.

Overrompelend avontuur

Met dezelfde bezieling maakte Herzog in 1972 zijn eerste meesterwerk, 'Aguirre, der Zorn Gottes', een groots opgezette sage in de Peruaanse jungle, over de tot waanzin gedreven Spaanse conquistador Don Lupe de Aguirro die alles op alles zet om het mythische goudland El Dorado te vinden.

Of neem de droom van Brian Sweeney Fitzgerald in dat andere overrompelende avontuur 'Fitzcarraldo': een operahuis bouwen in de jungle. Om aan geld te komen hoeft hij alleen maar een rubberhandel op te zetten, en een stoomboot over een berg te slepen. En zo geschiedt.

Het zijn portretten van dromers, van obsessievelingen die het onmogelijke mogelijk proberen te maken, en die buitengewone dingen doen, vaak met een geweldige clash tussen natuur en cultuur tot gevolg.

Herzogs eigen levensverhaal is inmiddels even beroemd. Na zijn geboorte - we hebben het over München in het oorlogsjaar 1942 - vluchtte zijn moeder naar een afgelegen bergdorp, waar Herzog als jongetje leerde zijn eigen speelgoed te maken. Op zijn elfde zag hij pas zijn eerste film. Op zijn zeventiende voerde hij zijn eerste telefoongesprek. Om een doodzieke vriendin te eren liep hij van München naar Parijs - een zelfontworpen pelgrimstocht.

Daar in de bergen in Beieren, ver van de bewoonde wereld, liggen de wortels van zijn volstrekt unieke oeuvre, waarin hij met verwondering blijft kijken naar dromers in een almachtige natuur. Je begrijpt Herzogs enthousiasme voor een recente muziekvideo van rapper Kanye West waarin de camera over de naakte, slapende lichamen van twaalf beroemdheden glijdt, omdat de korte film aanzet tot fantaseren en vragen stellen. Is het echt? Is het fake? Waar dromen ze over?

Belinda van de Graaf

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden