Dromen dat wit en zwart geen kleur meer zijn

Met Maarten Luther King hoopt Eva van Burg dat mensen op een dag niet op kleur, maar slechts op karakter worden beoordeeld.

Ik vind het jammer dat alle aandacht [...] naar die donkere mensen gaat altijd", zei ze. Het is lang geleden dat ik het zo eens was met iemand, terwijl onze meningen in de kern zo verschillen. Als de desbetreffende vrouw in de documentaire 'Wit is ook een kleur' van Sunny Bergman haar verhaal vervolgt, scheiden onze gedachtenwegen echter.

Terug naar het begin van haar betoog. Ook ik vind het jammer dat de aandacht vaak naar donkere mensen gaat. Wanneer ik buiten de Randstad een winkel binnenkom en het winkelpersoneel alleen nog oog voor mij heeft, vind ik dat jammer. Toen ik als kind uitgescholden en bedreigd werd, met als argument 'je kleur staat me niet aan', vond ik dat jammer. Als mensen mij in kleutertaal iets uitleggen, ondanks dat ik aangegeven heb hen te verstaan, vind ik dat jammer.

Toch voelde ik me genoodzaakt dit voor me te houden. Ik wilde me niet vereenzelvigen met de 'klagende vreemdeling'. Want vaak genoeg hoorde ik dat ik blij moet zijn 'met de kansen die ik hier krijg'. Dat ben ik ook. Toch bleef er, zolang ik zweeg, iets in mij knagen.

Want in hoeverre ben ik een vreemdeling wanneer ik opgegroeid ben bij blanke ouders, in een zuidelijke provincie, omgeven door geen andere dan de Nederlandse cultuur? Ja, 24 jaar geleden werd ik geboren in een Oost-Afrikaans land, waar ik vervolgens vier maanden van mijn leven doorbracht, mijn huid verschilt van die van het merendeel van de Nederlanders, maar daar houdt het toch echt op.

Desondanks kreeg ik te maken met racisme. Niet omdat ik de taal niet goed sprak, niet vanwege culturele verschillen, maar simpelweg omdat mijn kleur mensen niet aanstond.

Onwetendheid

In de loop der jaren leerde ik, hoe ik veel van dat racisme moeiteloos van me af kon laten glijden. Ik was (en ben) er namelijk van overtuigd dat het meestal ging om onwetendheid. Daar kon ik best mee leven.

Dat verandert echter steeds meer nu het debat rondom racisme zich lijkt te keren. Plotseling ligt de focus op de blanke Nederlander die zich aangevallen voelt.

Ik zal de laatste zijn die beweert dat alle blanke Nederlanders racisten zijn. Maar waarom moet met zoveel verbaal geweld ontkend worden dat racisme in Nederland voorkomt? Waarom moet dit debat gesust worden? Als er in mijn wijk onderzoek gedaan wordt naar diefstal, maar ik heb niets gestolen, waarom zou ik dan tegen zo'n onderzoek zijn?

Vinger op zere plek

Plotseling besefte ik dat zo'n heftige reactie alleen kan voorkomen wanneer de vinger op de zere plek gelegd wordt. Maar waarom? Verliezen mensen iets als ze toegeven dat racisme in Nederland voorkomt?

Sommigen zeggen dat er ergere dingen zijn, zoals terroristische aanslagen en oorlogen. Weinigen lijken echter te beseffen dat deze zaken juist veroorzaakt worden door hetzelfde ongegronde wij-zij denken. En dat dit debat juist daarom zo belangrijk is.

Martin Luther King streed voor een Amerika met dezelfde rechten voor blank en zwart. Hij bereikte zelf 'the promised land' nooit, maar verandering kwam er.

Hier in Nederland is het misschien nog wel moeilijker om de strijd aan te binden. Wanneer is het beloofde land bereikt zonder juridische doelen? Misschien is het tijd om toe te geven dat het beloofde land slechts een steeds verschuivende stip aan de horizon is. Maar dat moet ons er niet van weerhouden om die stip te volgen, gezamenlijk. Want beweging brengt vooruitgang. Met Martin Luther King droom ik dus nog steeds van een dag waarop mensen slechts beoordeeld worden op hun karakter. Zodat wit en zwart niet langer een kleur zijn.

Waarom moet met zoveel verbaal geweld ontkend worden dat racisme in Nederland voorkomt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden