Droge voeten. Wel in de Randstad, maar elders?

Waarom is er geen aandacht voor de keerzijde van het Deltaprogramma, vragen Emmy Bergsma en Roos den Uyl zich af. Want het maakt uit waar je woont.

Er dreigen grote risico's voor Nederland op het gebied van waterbeheer. Klimaatverandering vergroot niet alleen de kans op grote overstromingen, ook lokale wateroverlast zal vaker voorkomen. Het belangrijkste wapen in deze strijd is het zogenoemde Deltaprogramma. Maar dit heeft gevolgen die tot op heden aan de publieke aandacht lijken te zijn ontsnapt.

Twee maatregelen uit het programma - de deltabeslissing 'Waterveiligheid' en de deltabeslissing 'Ruimtelijke adaptatie' - knagen namelijk aan een van meest diepgewortelde basisrechten in de Nederlandse geschiedenis: het recht op collectieve bescherming tegen overstromingen.

Met de deltabeslissing Waterveiligheid stapt Nederland over op nieuwe normen voor de waterveiligheid. Hiermee wordt explicieter rekening gehouden met de mogelijke (economische) gevolgen van een overstroming. Dit betekent dat in gebieden waar het risico groot is - waar veel slachtoffers kunnen vallen of waar overstromingen veel financiële schade kunnen aanrichten - de overheid blijft inzetten op dijkversterking. Hiervoor is eerder dit jaar bedrag uitgetrokken dat met lof werd ontvangen: 20 miljard euro tot 2050.

Maar een vrijwel onbesproken keerzijde van deze deltabeslissing is dat in 'lage-risicogebieden' - dunner bevolkt of economisch minder actief - de veiligheidsnormen omlaag aan. Noord-Hollanders buiten de Randstad hebben in de toekomst dus minder recht op collectieve bescherming dan Noord-Hollanders in de Randstad en Friesland ontvangt relatief minder bescherming dan Zuid-Holland.

De deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie heeft een soortgelijk effect. Met deze beslissing wordt in 'lage-risicogebieden' ingezet op 'ruimtelijke maatregelen' als alternatief voor dijkversterking. Deze maatregelen hebben niet zozeer als doel overstromingen te voorkomen, ze moeten ervoor zorgen dat het lokale watersysteem de gevolgen van een overstroming beter kan opvangen. Te denken valt aan het toepassen van waterresistente bouwmaterialen in uw woning, het verminderen van verhard oppervlak op uw bedrijventerrein en het afkoppelen van uw regenwaterafvoer op het gemeentelijke rioleringsstelsel. Ruimtelijke maatregelen doen dus een groter beroep op u als burger.

Bij elkaar opgeteld heeft het Deltaprogramma tot gevolg dat burgers in 'lage-risicogebieden' minder aanspraak kunnen maken op collectieve bescherming tegen overstromingen dan burgers in 'hoge-risicogebieden', terwijl zij tegelijkertijd moeten mee-investeren in 'ruimtelijke maatregelen' om zich te blijven weren tegen overstromingen.

Lastige keuzes

Deze verandering is vanuit een financieel oogpunt begrijpelijk. Op sommige plekken is inzetten op ruimtelijke maatregelen 'kostenefficiënter' dan overal de dijken verhogen. Waterbeheer stelt ons land nu eenmaal voor lastige keuzes. Maar met het Deltaprogramma stuurt de Nederlandse overheid aan op technocratische besluitvorming over overstromingsrisico's, waardoor dit soort besluiten buiten het politieke en publieke debat wordt gehouden.

Dat is onverstandig. De gevolgen van het Deltaprogramma zijn niet alleen technisch van aard, maar raken mensen daadwerkelijk. De overheid houdt de belangenafwegingen achter het Deltaprogramma nu vooral intern. Hierdoor kunnen mensen de keuzes achter het nieuwe waterbeleid niet bevragen. Bovendien kunnen burgers en bedrijven zich, als zij hierover niet geïnformeerd zijn, niet voorbereiden op de gevolgen die het nieuwe waterbeleid voor hen zal hebben.

De overheid zou juist open moeten zijn over dit soort keuzes. Niet alleen voor de legitimiteit, maar ook voor een effectieve uitvoer van het Deltaprogramma.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden