Droge voeten voor Loevestein

De Waal krijgt alle ruimte bij Munnikenland. Nieuwe 'wakkere' dijk ligt landinwaards.

Aardappelen en maïs zijn een half jaar geleden voor het laatst geoogst. Honderd hectare akkers in Munnikenland maken plaats voor de Waal, die er bij hoogwater overheen mag stromen. Vandaag steekt heemraad René Cruijsen van Waterschap Rivierenland symbolisch de Deltadijk door. 'Ruimte voor de Rivier' bij Slot Loevestein.

Meteen merkbaar is dat niet. Het is immers geen hoogwater. Maar als het zover komt, dan is het achterland veilig dankzij de nieuwe 'Wakkere Dijk' met zijn top 8,5 meter boven NAP. Sinds vorige week is die waterkerend. De nieuwe dijk ligt een kilometer landinwaarts en zorgt er dankzij die extra uitloop voor dat de Waal bij hoogwater elf centimeter lager blijft staan dan nu het geval zou zijn.

Munnikenland is daarmee een belangrijke schakel in de verruiming van de rivier. De nevengeul bij Lent, die Nijmegen een nieuw eiland bezorgt, is goed voor dertig centimeter verlaging, net als de ontpolderde Noordwaard in de Biesbosch. "De waterveiligheid is daarmee voor de komende vijftig jaar gewaarborgd", zegt Caren Hoekstra, riviertakmanager dijkverbetering bij Ruimte voor de Rivier.

De Wakkere Dijk is iets nieuws. "In plaats van alleen ophogen van dijken, kiezen we ook voor ruimtelijke kwaliteit", zegt Hoekstra. "Door zoveel mogelijk afgegraven grond te gebruiken ontstaat een brede dijk met meerdere functies: waterkering, maar ook vluchtplaats voor dieren, recreatie en natuur."

De afgelopen drie jaar is meer dan twee miljoen kubieke meter grond afgegraven, waarvan meer dan driekwart ter plaatse is hergebruikt, vertelt Huub Verlouw, projectleider bij het waterschap. Een terrein van 550 hectare is opnieuw ingericht als natuurgebied, waar wilde paarden en runderen (Koniks en Rode Geuzen) grazen. Die moeten een of twee keer per jaar hun toevlucht zoeken op de nieuwe 2200 meter lange dijk.

Bovenop komt een rij fladderiepen. Bij een 'gewone' dijk tasten boomwortels de veiligheid aan, maar een robuuste dijk van 130 tot 340 meter breed kan wel een rijtje loofbomen hebben, weet Verlouw. "De leeflaag wordt komende maanden aangebracht", zegt Hoekstra. "Dan worden de bomen geplant en komen er struinpaden en een tribune om naar het water te kijken." Want hier valt wel wat te zien. Het slot, in de veertiende eeuw gebouwd door ridder Dirc Loef op de door monniken ontgonnen landtong, markeert een strategische locatie op het kruispunt van Waal en Afgedamde Maas, die de grenzen vormen van Brabant, Gelderland en Holland. "Dit is cultuurhistorisch gebied", zegt Hoekstra. "en onderdeel van de Hollandse Waterlinie". De aanleg van de dijk, de nieuwe natuur en de verhoogde Maaskade als toegangweg tot Slot Loevestein kost 50 miljoen euro.

Ruimte voor de Rivier

Munnikenland is niet het enige project van Ruimte voor de Rivier waarbij een dijk wordt doorgestoken. Vorige week is bij Werkendam begonnen met het afgraven van de dijk langs de Merwede, zodat bij hoogwater delen van de Noordwaard overstromen. Van de 75 gezinnen zijn er dertig in de polder achtergebleven, hun boerderijen zijn op terpen opnieuw opgebouwd. De rivier in de Noordwaard laten uitwaaieren, verhoogt de veiligheid van Gorinchem en Dordrecht.

In augustus graaft Ruimte voor de Rivier de oude IJsseldijk bij de Zwolse wijk Westenholte weg. De nieuwe wijk, driehonderd meter landinwaarts, is inmiddels zo goed als klaar. Een maand later is de ontpoldering van de Overdiepse Polder definitief. Hier is de dijk langs de Bergsche Maas verlaagd, zodat de polder in extreme omstandigheden kan overstromen. Ook hier staan de boerderijen inmiddels op terpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden