'Dringend behoefte aan meer doventolken'

Nederland telt op dit moment zo'n honderd officiële tolken gebarentaal. Volgens de beroepsvereniging voor tolken gebarentaal (NBTG) zijn er maar liefst vijf tot tien keer zoveel nodig. Van de honderd tolken werken naar schatting slechts veertig mensen fulltime. Tolkendienst Madido kon jaarlijks slechts de helft van het aantal aanvragen voor een tolk honoreren. Doven of doofblinden die geen tolk kunnen krijgen, vragen dan meestal vrienden of familieleden te tolken. Dat betekent wel dat de tolk in bepaalde situaties niet onbevooroordeeld kan tolken. Ook kan het een belasting voor de vrijwilligers betekenen. In 1997 is in Utrecht een speciale HBO-opleiding voor tolken gebarentaal opgezet. De eerste lichting studeert echter pas in 2002 af. De opleiding kreeg zo'n tweeduizend aanmeldingen. Omdat de studie als proef begon, kunnen nu slechts zo'n 50 mensen per jaar een voltijdsopleiding tot tolk gebarentaal volgen.

Tot voor kort werkte twee derde van de huidige tolken via Madido. Zij zitten nu formeel zonder werk. Eenderde van de huidige tolken werkt via TC Visinet. Anders dan de stichting Madido, is TC Visinet een BV. De helft van de aandelen is in handen van een aantal tolken zelf is. Andere aandelen zijn in bezit van een producent van teksttelefoons. Een aantal tolken werkt als zelfstandige.

Een tolk gebarentaal kost gemiddeld zo'n 130 gulden per uur. Soms komen daar nog reiskosten bij. Doven en doof-blinden die vertaling nodig hebben voor hun werk of op school kunnen een vergoeding krijgen via hun bedrijf of de zogeheten uitvoeringsorganen, zoals Cadans. Wel moeten zij goed kunnen motiveren waarom zij een bepaald aantal uren een tolk nodig hebben.

Daarnaast kunnen doven zogeheten 'leefuren' aanvragen. Die tolkdiensten zijn bedoeld voor vertalen in privésituaties zoals begrafenissen of een bezoek aan de huisarts. Die uren worden betaald uit de Algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ). De declaraties moeten worden ingeleverd bij de zogeheten zorgkantoren. Elke dove mag per jaar gebruik maken van slechts 18 'leefuren'. Wanneer die op zijn, kan de dove proberen alsnog via de bijzondere bijstand of de wet voorziening gehandicapten geld los te peuteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden