Dringen voor een plek aan tafel bij overleg over de Noordpool

Arctische Raad begeerd vanwege invloed op vaarroutes

De belangrijkste landen rond de Noordpool zijn dezer dagen bijeen in Kiruna, Noord-Zweden, onder andere om te bepalen of 'buitenstaanders' als China, Japan, Korea en de Europese Unie mogen aanschuiven als waarnemer bij de Arctische Raad. Nederland heeft die bijzondere positie al, vooral dankzij zijn wetenschappelijke kennis.

Het arctische overleg bestaat al sinds 1996, tussen inheemse volkeren en Canada, de VS, Rusland, Finland, Noorwegen, Zweden, IJsland en Denemarken (waar Groenland en de Faeröer-eilanden bij horen). In eerste instantie is het bedoeld om het milieu en bewoners van het Arctisch gebied te beschermen. Maar het overleg krijgt een steeds politieker gehalte. Als het ijs rond de Noordpool verder smelt en de waterwegen zich openen, ligt Europa 6000 kilometer dichter bij China. Schepen hoeven dan niet meer via het Suezkanaal.

Wie mag meepraten in de Arctische Raad heeft invloed op dé nieuwe doorgangsroute van de wereldeconomie. Onder het ijs liggen bovendien olie- en gasvoorraden te wachten en het Groenlandse ijs verbergt nog een schat aan ertsen en aardmetalen. China sloot onlangs een handelsakkoord met IJsland.

Het is al behoorlijk druk rond de Noordpool. Het Wereld Natuurfonds lanceert vandaag een website waarop niet alleen leefgebieden van zeezoogdieren te vinden zijn, maar ook alle scheepsroutes en olie- en gasvoorraden in het arctische gebied.

Door te klikken op verschillende icoontjes verschijnen steeds meer lijnen in beeld. Een overzicht van het aanwezige zee-ijs in combinatie met scheepvaart, maakt duidelijk hoe snel landen gebruikmaken van vrijgekomen routes. In de zomer van 2011 was het oranje vlak op de kaart bevaarbaar, en dus verschijnen ook scheepsroutes op die delen van de kaart.

WNF maakt gebruik van wetenschappelijke en actuele data. De natuurorganisatie wil hiermee aangeven dat industriële ontwikkelingen nu al botsen met natuur. Zwaarvervuilde stoffen worden vervoerd dwars door kwetsbare ecosystemen en langs trekroutes van vogels en leefgebieden van bijzondere zoogdieren als de narwal en de groenlandse walvis. "De kaart geeft heel goed weer, hoe groot de druk al is", aldus een woordvoerder.

De interactieve kaart is te zien op www.wnf.nl en op www.arkgis.org.

Concentratie broeikasgassen passeert psychologische grens
Voor het eerst in zeker drie miljoen jaar is de CO2-concentratie in de atmosfeer groter dan 400 ppm (400 CO2-moleculen per miljoen luchtdeeltjes). Dat hebben Amerikaanse wetenschappers op Hawaï gemeld. Op dat eiland wordt al sinds 1958 de concentratie van CO2, het belangrijkste broeikasgas, gemeten. Bij het begin van de metingen bedroeg de concentratie nog 315 ppm. Daarna is ze, met name door de verbranding van fossiele brandstoffen zoals olie en gas, gestaag gestegen. Zij het met een jaarlijkse schommeling: na een stijging in de winter daalt de concentratie 's zomers weer, synchroon met het groeiseizoen op het noordelijk halfrond. Naar verwachting ligt het peil over een jaar of acht permanent boven de 400 ppm. De grens heeft geen fysieke betekenis, benadrukken de wetenschappers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden