Driemaal getrouwd, driemaal weduwe

Josephine Moons 1917-2015

Dat ze op haar 91ste nog in het huwelijk trad, voor de derde keer, wekte de nodige verbazing.

Ze was Nederlandse, maar vertoefde haar hele lange leven in een Belgische omgeving. Haar vader was een Belg, haar tweede echtgenoot eveneens, ze werd geboren in een dorp op de grens van Nederlands en Belgisch Limburg en ze woonde tientallen jaren op een landgoed met uitzicht op ons buurland.

Tungelroy is de naam van het kerkdorp, even ten zuiden van Weert, waar Josephine Moons in augustus 1917 ter wereld kwam; haar ouders gaven haar maar liefst zes doopnamen. Ze was het vijfde kind; na haar zouden er nog zes komen. Vader had een transportonderneming, een autoreparatiebedrijf, een stoomhoutzagerij en handelde ook nog eens in kazen; al met al was hij niet onbemiddeld.

Josephine kreeg een katholieke opvoeding, ging naar de lagere school in haar woonplaats, deed communie en kwam vervolgens onder de hoede van de nonnen van het pensionaat Koningsbosch, zo'n dertig kilometer dieper Limburg in. Op het rooster stonden vakken als handelskennis en boekhouden die haar later nog goed van pas zouden komen.

Terug in Tungelroy kreeg ze verkering met Harry Miltenburg, die als inspecteur bij de politie van Weert werkte. Ze trouwden in 1942, middenin de oorlog. Hij zat in het verzet, wist onder andere aan distributiebonnen en illegale persoonsbewijzen te komen; zijn functie hielp daarbij. Met z'n tweeën zorgden ze ervoor dat die papieren bij onderduikers in Weert en omgeving terechtkwamen. Zelf namen ze ook onderduikers in huis, leden van een knokploeg.

Het was gevaarlijk werk, dat wisten ze, en het ging ook mis. De Duitsers kwamen het stel op het spoor. Ze werden gearresteerd en verloren elkaar uit het oog. Josephine belandde in gevangenissen in Maastricht en later Rotterdam, maar wist de oorlog te overleven. Harry niet, hij werd op 30 augustus 1944 in kamp Vught gefusilleerd. Zijn weduwe hoorde dat pas een jaar later: "Ons gewerd het onvergetelijke en droevige bericht", zo begon de rouwadvertentie die Josephine precies twaalf maanden later in de plaatselijke krant liet afdrukken.

Al die tijd had ze nog hoop gehad dat haar Harry op een dag zou terugkeren, geregeld ging ze naar het station en wachtte de trein af die misschien haar man zou brengen. Ze moest nog veel moeite doen om een oorlogspensioen te krijgen, naast het eenmalige bedrag van 46 gulden 'immateriële schadevergoeding' waar ze recht op bleek te hebben.

Jaren later werd haar het Verzetsherdenkingskruis toegekend, ook Harry werd daar postuum mee onderscheiden. In 1950 ontmoette ze de Brusselse ondernemer Charles Schoonbrood. Dat was bij de onthulling van een oorlogsmonument in de buurt van Luik. Schoonbrood was ook actief in het verzet geweest, hij was betrokken bij de befaamde Franse verzetsbeweging Maquis en had meegeholpen aan het opblazen van spoorlijnen en viaducten. En ook hij was onderscheiden, dus er was veel wat hen bond. Josephine en Charles trouwden begin 1951 en gingen in Weert wonen.

Ze begonnen een bedrijf in soepen en specerijen, Eldorado geheten. Hij zorgde voor de commerciële kant, zij deed de boekhouding (zo kwam haar opleiding haar te stade) en tekende voor de recepten. Het bedrijf leverde vooral aan restaurants en kazernes in de buurt.

Landgoed

Het was een gelukkige tijd. De zaken gingen goed, er kon steeds meer personeel aangenomen worden (tot tegen de dertig man), maar het was hard werken, ook 's avonds en soms zelfs op zondag. Behalve hun woning in Weert hadden ze een weekendhuis ten zuiden van Tungelroy, aan de Heltenbosdijk, op de grens met België. De bungalow was op zichzelf nietzo bijzonder (al zat er wel een inpandig zwembad in waarin Josephine vaak haar baantjes trok), maar het landgoed waar het huis op stond was indrukwekkend groot. Daarop kwamen herten te lopen, het verzorgen daarvan was dé grote hobby van Josephine.

Het koppel hield van de goede dingen des levens. Josephine en Charles mochten graag etentjes voor vrienden en familie organiseren. Dat waren hele happenings: grote, lange buffetten op mooi gedekte tafels, met heerlijke gerechten, goede wijnen en champagne, en grote mokkaschuimtaarten toe. En regelmatig gingen ze ook 'op restaurant' in België, zoals ze daar zeggen, want in dat land kun je nu eenmaal fantastisch eten.

Josephine en Charles hadden geen kinderen (ook haar eerste huwelijk was kinderloos gebleven), maar ze hadden regelmatig nichtjes en neefjes te logeren. Hen trok het zwembad natuurlijk, maar ook het legendarische snoep-laatje. Ze wisten dat tante Josephine eerst een ernstig gezicht zou trekken als ze vroegen of ze er iets uit mochten pakken, maar dat ze altijd met een brede glimlach ja zou zeggen.

Charles stierf eind 1986, na een huwelijk van ruim 35 jaar. Josephine bleef daarna nog een kleine tien jaar het bedrijf Eldorado bestieren, toen verkocht ze het. Ze had voldoende hobby's: bridgen, een taalcursus Russisch, en ze was lid van een eetclub. Ze had oog voor het verenigingsleven in Tungelroy al was ze daar zelf niet hyperactief in, maar ze was wel weldoenster van de plaatselijke fanfare waar ze elk jaar een flinke donatie aan gaf.

Inmiddels woonde ze permanent in de bungalow. Ze hield van de stilte, en van de natuur. Wel raakte ze wat geïsoleerd toen ze geen auto meer mocht rijden. Door een oogziekte, die haar uiteindelijk blind zou maken aan beide ogen, was dat niet meer verantwoord. Gelukkig kwam haar jongere zus Anny haar regelmatig helpen, soms wel drie keer op een dag.

Josephine was de negentig al gepasseerd toen ze de derde liefde in haar leven ontmoette. Dat was bij een vervelend incident: bij een etentje in een restaurant viel ze en brak ze haar been. Ze kreeg hulp van een galante man uit Soest, Bert Raatjes genaamd, tien jaar haar jongere, een ondernemer in ruste: hij fabriceerde putdeksels. Korte tijd later trouwde hij met haar.

Achterklap

Een onverwacht huwelijk van twee mensen van tachtig en negentig, beiden ook nog eens behoorlijk in de slappe was, dat gaf natuurlijk aanleiding tot veel geroddel en achterklap. Maar het jonge stel trok zich er niets van aan. Want zoals het Vlaamse spreekwoord zegt: Als een oude schuur brandt, is er geen blussen aan. Met andere woorden: als twee oude mensen verliefd op elkaar worden, zijn ze niet meer te houden en gaan ze door roeien en ruiten.

Bert trok in bij Josephine. Ook hij bleek van herten te houden. Hij liet een groot nachtonderkomen voor ze bouwen op het landgoed dat hij ook nog eens met een paar hectares uitbreidde - als je er omheen loopt, ben je toch gauw drie kwartier kwijt. Binnen konden de twee via negen tv-schermen naar de dieren kijken, er was een compleet videocircuit aangelegd. Bert was nogal dominant, nog meer dan Josephine, en hield van orde en netheid. Een bezoeker moest zijn auto kaarsrecht in het parkeervak zetten, anders zwaaide er wat.

De leeftijd begon haar tol te eisen. Josephine raakte invalide doordat haar beenbreuk niet goed genas en een serie operaties geen soelaas boden; ze belandde in een rolstoel. Door haar oogziekte was ze vaak gedesoriënteerd, bovendien kreeg ze moeite met praten. Ook bij Bert kwam de ouderdom met gebreken. Ze werden aangewezen op permanente thuiszorg, 24 uur per dag, zeven dagen in de week.

Vorig jaar augustus overleed Bert. Voor de derde keer in haar leven werd Josephine weduwe. Elf maanden later stierf zij, 98 jaar oud.

Josephina Maria Antonia Gerardina Gertruda Hendrika Moons werd geboren op 18 augustus 1917 in Tungelroy (Limburg). Ze overleed op 7 september 2015 in Weert.

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden bekende of heel gewone mensen. Een tip voor Naschrift? Mail naar naschrift@trouw.nl Of per post naar Trouw/Naschrift, postbus 859, 1000 AW Amsterdam

Josephine Moons

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden