Drie zetels, slechte peilingen, maar hopeloos is het voor GroenLinks allerminst

Het onderzoeksrapport over de verkiezingsuitslag. Na de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 verloor GroenLinks zes van haar tien zetels. Beeld anp

Het contrast was groot, afgelopen week tussen GroenLinks in Den Haag en De Groenen in de Duitse deelstaat Nedersaksen. De laatsten behaalden afgelopen week een historische overwinning en kregen 13,7 procent van de kiezers achter zich. Dat is nogal een verschil met de 2,3 procent van GroenLinks tijdens de verkiezingen in 2012, waarover vrijdag een pijnlijk rapport verscheen. En vandaag was het weer tijd voor Maurice de Hond met die vervelende (het-zijn-maar) peilingen. Weer drie zetels, net als vorige week, en de week daarvoor, en daarvoor.

Moedeloos hoeft GroenLinks er niet van te worden. Daarvoor hoeft de partij niet alleen naar de Duitse buur te kijken. Een schuine blik naar rechts in eigen land is voldoende. D66, ooit goed voor 24 zetels (in 1994), verschrompelde in 2006 tot drie, precies het aantal van GroenLinks nu. En zie die partij eens floreren. Maurice de Hond peilde de democraten vandaag op 17 zetels.

Hoe D66 de ineenstorting overleefde, is beschreven in het vorige maand verschenen boek 'Langs de Afgrond. Tien turbulente jaren in de geschiedenis van D66' van Menno van der Land. Annus horribilis voor D66 was 2006. De partij zou geen bestaansrecht meer hebben, het opheffingscongres was een kwestie van dagen, de kandidaat-lijsttrekkers Lousewies van der Laan en Alexander Pechtold vlogen elkaar in de haren. Het klinkt de GroenLinksers van nu bekend in de oren.

Ook Simon Otjes van het wetenschappelijke bureau van GroenLinks, De Helling, signaleert een aantal 'interessante analogieën' tussen de ontwikkeling van D66 in de jaren 2003-2006 en GroenLinks in 2010-2012. Hij noemt onder meer het onhandige optreden rondom Afghanistan.

Neem bijvoorbeeld de volgende tekst.

"Het optreden van Sap en haar fractie brengt GroenLinks veel imagoschade toe. Niet omdat het inhoudelijke verhaal van GroenLinks niet deugt, maar door een reeks strategische en tactische blunders die de GroenLinksfractie heeft gemaakt. Het gebrek aan interne communicatie, de te late standpuntinname, het steunen van een impopulair minderheidskabinet; het is een opeenstapeling van fouten."

De oorspronkelijke tekst staat in het boek over D66 en gaat over Uruzgan. Otjes veranderde op zijn weblog D66 in Groenlinks, Boris Dittrich voor Jolande Sap en ziedaar, een heldere analyse over wat er allemaal misging met GroenLinks bij de besluitvorming rond Kunduz.

Wat Kunduz was voor GroenLinks, was Uruzgan voor D66. "Beide besluiten werden vlak voor lokale verkiezingen genomen door leiders die door de fractie en niet door het congres waren verkozen", schrijft Otjes. "In beide gevallen probeerde een kleine partij politiek te bedrijven op internationale thema's, maakte ze strategische fouten en betaalde daarvoor de electorale rekening."

Wat beide partijen ook met elkaar gemeen hebben is hun relatie met de PvdA. Zitten de sociaaldemocraten in de regering en D66 en GroenLinks in de oppositie, zoals nu, dan kunnen de partijen 'constructief oppositie voeren of soms zelfs meeregeren', stelt Otjes. Zitten de drie partijen in de oppositie, dan kunnen zij een sterk blok vormen. Volgens Otjes gaat het mis als één van de twee zonder de PvdA een impopulair rechts kabinet steunt. D66 deed het met de VVD en CDA, GroenLinks tekende voor het Lente-akkoord. Hiermee schoof de partij op naar rechts, iets waar men binnen D66 overigens minder problemen mee had.

De wederopstanding van D66 begon toen Pechtold zich profileerde als hét antwoord op PVV-leider Geert Wilders. D66 was alles wat de PVV niet was; tolerant, vrijzinnig, internationaal gericht en hervormingsgezind. Ook niet onbelangrijk: Pechtold deed het goed in de media en wist in de Kamer de aandacht te trekken, ondanks die paar zeteltjes.

Daar kan GroenLinks iets van leren, schrijft Otjes. Zoals D66 haar tanden in de PVV zette, zo moet ook GroenLinks een politieke opponent vinden die helpt om het eigen verhaal te vertellen. En dat is het huidige kabinet. "De verkiezingen die GroenLinks gewonnen heeft, waren in periodes waarin de PvdA in het kabinet zat", aldus Otjes. "Dan moeten de sociaaldemocraten compromissen sluiten met rechts: dan is een bezuiniging in de sociale zekerheid waar GroenLinks en de PvdA samen tegen gestreden hebben plotseling 'okay' voor de sociaaldemocraten; of dan is milieubeleid leuk voor de PvdA zolang het maar niet ten koste gaat van groei. De PvdA-kiezers die ontevreden zijn over de koers van het sociaaldemocratische moederschip kunnen dan onderdak vinden bij GroenLinks."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden