Drie vrouwen, één weg naar Rome

Na de zondagsmis zijn ze uit Canterbury weggefietst met bestemming Rome. Drie vrouwen uit drie christelijke tradities, die onderweg heel wat te bespreken hebben. Introductie op een pelgrimage.

Het is een hele kunst om ze op de foto te krijgen. De fotograaf wil graag een rustige glimlach, maar de dames praten onophoudelijk door. Hoe ze op het onderwerp gekomen zijn, valt al niet meer te achterhalen, maar het gesprek gaat over het fenomeen ’voor iemand bidden’.

Alja: „Als je tegen een katholiek zegt: ’Ik bid voor je’, dan weet-ie zich geen raad.”

Agnes: „Katholieken zeggen: ’Ik steek een kaarsje voor je op’. Daar bedoelen ze hetzelfde mee.”

Monic: „Ik ken wel een katholieke hulpverleenster die voor al haar cliënten bidt.”

Agnes: „De gêne om zoiets te zeggen, kennen wij natuurlijk ook. Als iemand zoiets tegen me zei, dacht ik al gauw: wat een evangelische slijmbal.”

Ze zijn zeer verschillend, maar ze voelen ook verwantschap. En ze zijn schijnbaar grenzeloos geïnteresseerd in elkaars religieuze zoektocht.

Fietsen met God is dagelijks te volgen via de weblog www.trouw.nl/fietsenmetgod , die elke dag wordt aangevuld. Na afloop verschijnt bij uitgeverij Balans een boek over de tocht.

Alja Tollefsen (56) was rooms-katholiek en arts van beroep, maar is sinds 1999 priester in de anglicaanse kerk. Ze heeft heeft een parochie in het Engelse Knutsford, bij Manchester. Monic Slingerland (48), Trouw-redacteur en publiciste, werd gereformeerd opgevoed en bekeerde zich tot het rooms-katholicisme. Domineesdochter Agnes Amelink (50), publiciste en voormalig Trouw-redacteur, is de Nederlands-gereformeerde kerk van haar jeugd trouw gebleven.

Ze fietsen in vijf weken ongeveer 2500 kilometer, slingerend naar de eeuwige stad, hart van Monics kerk. Vertrekpunt is Canterbury, een van de centra van Alja’s godsdienst. En onderweg zullen ze onder meer Genève aandoen, de stad van Calvijn, waar Agnes haar hart kan ophalen.

Een laptop gaat mee in een regendichte fietstas; elke dag zal er een notitie van een van de drie te lezen zijn op deze pagina’s, en op de website van de krant. Over een belevenis of ontmoeting onderweg, al dan niet religieus. Of over gesprekken, discussies en nieuwe inzichten.

Ter voorbereiding op de grote tocht zitten de dames bij Monic Slingerland aan tafel, en het is alsof ze al vertrokken zijn. Opgewonden wisselen ze tips uit van de fietsenmaker, er wordt opgeschept over de meest multifunctionele reisshampoo en iemand zucht: ’als we maar geen ruzie krijgen’. „Ruzie, ruzie, een beetje bakkeleien moet kunnen”, zegt Agnes.

Hoe het plan geboren is? Agnes fietste in 2000 in 26 dagen met haar zoon naar Santiago de Compostella (’Zo’n 95 kilometer per dag, maar dat is echt te veel hoor’). Agnes: „Daarna zei ik: als ik vijftig word, ga ik naar Rome fietsen. Toen zei Monic: dan ga ik mee.”

Agnes raakte vervolgens steeds beter bevriend met Alja, nachtenlang zaten ze te chatten, ’over alles, maar vooral over God’. Alja wilde ook wel mee. Maar dat kon wegens de eerdere belofte niet meer zonder Monic.

Toen ontstond het idee om van het ’vriendinnending’ ook een publicitair project te maken, om het meer te laten zijn dan alleen een persoonlijke uitdaging, zegt Monic. „We willen laten zien: meiden dit kan. En dit maak je onderweg mee. Schrijven, dat hoort nou eenmaal bij ons.”

Alja is de enige die niet direct leeft van haar pen. Maar ze levert regelmatig een bijdrage voor de plaatselijke krant, en ze houdt iedere week een preek. Dus die kleine stukjes, dat moet lukken. „Ik ben prima in staat om in een kwartier tweehonderd woorden te produceren”, zegt ze.

De grootste overeenkomst tussen de drie is hun intensieve religiositeit, waarbij Alja de enige is die er beroepsmatig mee bezig is. „Die wijding is lange tijd niet bij me opgekomen”, vertelt ze. „Omdat het in mijn kerk niet mogelijk was.”

Via haar Amerikaanse echtgenoot leerde ze de anglicaanse kerk kennen. Alja: „De eerste dienst die ik meemaakte was de uitvaart van mijn schoonvader. Tot mijn stomme verbazing was de liturgie precies hetzelfde als die van de mij zo vertrouwde katholieke kerk. Voor een leek is het verschil niet te zien.”

Onderweg naar de begraafplaats had ze een intensief gesprek met de voorganger, onder meer over de vrouwenwijdingen, die in de Amerikaanse tak van de anglicaanse kerk al sinds 1976 voorkwamen, aanvankelijk nog illegaal.

„We reden anderhalf uur door New York. Op een gegeven moment vroeg hij: ’Heb je er ooit aan gedacht om priester te worden?’ Mijn adem stokte. Tot mijn eigen verbazing was ik wel meteen in staat om te zeggen dat ik die vraag eigenlijk nooit had toegelaten.”

Een halfjaar later is de priester nog eens langsgekomen in Utrecht om het gesprek voort te zetten. Alja: „Ik had nog heel veel vragen. Het heeft daarna nog zo’n anderhalf jaar geduurd. Ik heb het heel moeilijk gevonden om de rk kerk te verlaten. Ik ben opgegroeid met het idee dat het de enige ware kerk is. Achteraf vind ik die claim crimineel. Maar de geest laat zich gelukkig niet bepalen door wat de paus zegt.”

Monic heeft zich juist tot die katholieke kerk gewend. „Ja, maar niet omdat het de enige ware kerk zou zijn. Daar zijn er meer van”, zegt ze.

„Voor mij was het moeilijk om katholiek te worden. De paus, de uitsluiting van vrouwen, er was veel wat me tegenstond. Maar dat alles is niet de kern van het geloofsleven.”

Ze is niet lichtzinnig over de in haar ogen minder fraaie kanten van de kerk heen gestapt. Monic: „Ik ben gereformeerd genoeg om te vinden dat je tegen de hele kerk ja moet zeggen. Je kunt niet doen alsof de paus er niet is.”

„Dat zou anders wel heel katholiek zijn”, zegt Agnes.

„Maar ik verloochen mijn gereformeerde afkomst niet”, zegt Monic. „Veel dingen zou ik zelf anders doen. Maar niemand is perfect, ik zelf ook niet, dus waarom zou de kerk dat wel zijn? Tegen de dingen die voor het geloofsleven belangrijk zijn, zeg ik heel erg ja. De uitingsvorm van het katholieke geloof spreekt me enorm aan. Ik vind het knap dat mensen het met twee sacramenten afkunnen. Zeven is voor mij een absoluut minimum. Olie, water, zout; prachtig dat je door de materie het goddelijke kunt ontmoeten. Ik ben te zintuiglijk ingesteld om alles te kunnen vergeestelijken. Ik zou het bijvoorbeeld ook mooi vinden als Alja onze fietsen zou wijden.”

Alja: „Daar moeten we het nog maar even over hebben.”

Voor Agnes hoeft dat niet zo nodig. Juist naarmate ze meer thuis is geraakt in de katholieke kerk, legt ze uit, is haar eigen traditie haar nog dierbaarder geworden. „De nadruk op Gods Woord, die het calvinisme zo kenmerkt, het lezen van de psalmen, de brieven van Paulus – het zuivere daarvan. Dat het niet op sentiment gericht is, maar op de waarheid van het evangelie.”

Ze wijst andere vormen niet af, benadrukt ze. „Ik ken de bekoring van de anglicaanse en de katholieke mis. Maar er is heel veel goeds gelegen in het je voortdurend bepalen tot wat ons gegeven is: dat goddelijke Woord. Daar kun je het wat mij betreft mee doen.”

En de sacramenten? Ja, daar hebben de drie gewoon een andere kijk op. Agnes: „Maar dat is dan weer mooi aan deze onderneming: ik denk niet dat het scheiding brengt. Dat ik me vooral laat aanspreken door het Woord, wil niet zeggen dat mijn geloof heel anders is.”

Dat de drie sterk in hun eigen traditie staan, is volgens hen juist een extra reden voor de reis. „Die reis heeft iets ongewis”, zegt Monic. „Daar moet je je aan overgeven. Dat doen we alledrie vanuit onze eigen traditie. Dat kan interessant worden: wat gebeurt er met ons als we in de bergen het fysieke lijden tegenkomen?”

Agnes: „Het is in elk geval niet de bedoeling om elkaar te overtuigen.”

Monic: „We hadden ook van Rome naar Canterbury kunnen fietsen.”

Alja: „Dat was voor mij logischer geweest.”

De drie voelen ’een soort verlangen om iets te doen met de gemeenschappelijke grond’. Agnes: „Uiteindelijk is het toch een dialoog Rome-Reformatie. Maar dan op onze manier. Ik heb er in de vakantie een paar boeken over gelezen, allemaal van mannen. Mannen met sigaren.”

Monic: „Mannen die aan tafel zitten te praten. Wij gaan onderwijl een berg op fietsen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden