Drie vragen over de terreurdreiging

Jemenitische soldaat controleert auto's. Beeld afp
Jemenitische soldaat controleert auto's.Beeld afp

Personeel van de Nederlandse ambassade in Jemen is teruggehaald. Redacteur Iris Ludeker geeft antwoord op drie prangende vragen.

1. Ook de Nederlandse ambassade in Jemen is potentieel doelwit van een aanslag. Hoe serieus is de dreiging uit Jemen?

Serieus. Er zijn genoeg aanwijzingen dat er gevaar in de lucht hing of misschien nog steeds hangt. Nederland haalde gisteren - op basis van onbekende aanwijzingen - halsoverkop zijn laatste medewerkers weg uit de ambassade in Sanaa, de hoofdstad van Jemen. Maar die dreiging leek niet uniek: militairen namen gisteren grootschalige veiligheidsmaatregelen op meerdere plekken in de stad, vooral rond ambassades.

De Jemenitische overheid maakte bovendien bekend dat ze zondag een grote aanslag door Al-Kaida op het Arabisch Schiereiland (Akas) heeft verijdeld. Die zou gericht zijn geweest op een haven in het zuidoosten van het land, bij de plek waar zich de belangrijkste olie- en gasinfrastructuur van Jemen bevindt.

Dat er iets groots ophanden was, is ook op te maken uit de voorbereidende gesprekken op hoog niveau die Al-Kaida zou hebben gehad - volgens ingewijden niet vertoond sinds 11 september 2001. Gisteren meldde de nieuwssite The Daily Beast op gezag van Amerikaanse functionarissen dat het huidige terreuralarm is ingegeven door het onderscheppen van een conference call van Al-Kaida-kopstukken. Bij dat kringgesprek zouden twintig leden van verschillende terreurtakken hebben ingebeld - van Ajman Zawahiri (leider van de centrale Al-Kaida in Afghanistan-Pakistan), tot Nasir al-Wahasji (leider van Akas) en leden van de Nigeriaanse terreurbeweging Boko Haram, Al-Kaida in de Islamitische Maghreb en Al-Kaida in Irak.

2. Is de reactie van de VS en andere westerse landen - sluiten ambassades, evacueren burgers - adequaat of overdreven?

Duidelijk is dat westerse landen liever het zekere voor het onzekere nemen. Zodra veiligheidsdiensten aanwijzingen hebben dat er iets staat te gebeuren, is de druk groot om preventieve actie te ondernemen - mocht er een aanslag plaatsvinden, dan kan de schuld in elk geval niet aan de veiligheidsdiensten gegeven worden.

Maar er zijn mensen die menen dat grootschalige maatregelen terroristen juist in de kaart spelen. Uit de aard van de zaak zijn die immers op zoek naar paniek en maatschappelijke ontwrichting - te bewerkstelligen door dodelijk geweld. Nu vallen er misschien geen doden, paniek is er wel degelijk.

Pikant in dit verband is dat Akas zelf al eens naar deze strategie verwees. Eind 2010 werden enkele bompakketjes van de organisatie - per vrachtvliegtuig op weg naar de VS - onderschept. In propagandablad Inspire schreef de pr-afdeling van de terreurgroep daarna dat de operatie een succes was, ook al was ze verijdeld: "Dit zogenaamd 'afgewende complot' zal Amerika en andere westerse landen miljarden dollars kosten aan extra veiligheidsmaatregelen. Het is een goede deal voor ons om zo angst te verspreiden onder onze vijanden."

3. Het is niet de eerste keer dat er terreur dreigt uit Jemen. Wat doen we daaraan, en belangrijker: helpt het?

De tragiek van Jemen is dat het straatarme en verdeelde land alleen in het nieuws komt als de lokale Al-Kaida het Westen bedreigt. Om dat probleem aan te pakken, hebben de VS kortweg één oplossing: een militaire. Eerder dit jaar hielpen ze bij een offensief tegen Akas; daarnaast proberen ze met drone-aanvallen Al-Kaida-leden te doden. De laatste weken (onder meer gisteren) vonden vijf aanvallen plaats, overal in het land.

De strategie roept bij experts vragen op, omdat met het doden vanuit de lucht successen worden geboekt (vorig jaar werd nog de nummer 2 van Akas gedood), maar ook problemen gecreëerd. Zo vallen er burgerdoden. Dat roept haat op, en in het tribale Jemen niet alleen bij familie van het slachtoffer, maar ook bij diens clan en stam. Gevolg: nieuwe aanhang. Terwijl het aantal strijders van Akas in 2009 werd geschat op tweehonderd, zijn het er nu duizenden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden