DRIE OP VRIJDAG

Marianne Vonkeman is hervormd predikant. (Dit was de laatste aflevering van Drie op vrijdag.)

MARIANNE VONKEMAN

'Aan jou het laatste woord', schreef de redactie mij. 'Maar de eregasten zijn al weg', protesteer ik zwijgend. Een jood en een moslim die vrijuit in een krant-van-christelijke-komaf kunnen schrijven: dat maakte deze rubriek bijzonder. En dan nog wel gelovigen die zich niet wensen te verliezen in cliché-beelden of theologische haarkloverijen. Mensen die zichzelf uitspreken en het zelf-verstaan van de ander willen vernemen. Dat heb ik gewaardeerd in Awraham en Sajidah. Ik heb iets geleerd van dit driegesprek-op-vrijdag. Voorheen meende ik dat een dialoog een discussie is waarbij vooral de verschillen uit de doeken moeten komen. Nu zie ik: dat soort discussie vraagt volkomen gelijkwaardigheid van de partners en wat meer is: een gedeelde taal en cultuur. Anders zijn we niet eens in staat om te horen wat de ander eigenlijk zegt. Wat de betekenis, het gevoel, de herinneringen, de associaties om de woorden heen zijn. Daartoe moeten we eerst lang en goed luisteren naar elkaar. Daarom waren de belangerijkste columns voor mij de afgelopen anderhalf jaar die waarin iets te proeven viel van de geheel eigen beleving van de ander. Stukjes waarin de bezieling, de eigen gedrevenheid in geloof en werk doorklonk. Waarin ik iets mee kon voelen van de rijkdom die Sajidah beleeft in haar religie en haar pijn om de vijandbeelden met betrekking tot moslims. Haar eigen openheid ontkracht deze op overtuigende wijze. Het lijkt mij van het grootste belang dat zulke stemmen gehoord blijven worden, om verdere polarisatie te voorkomen. Het raakt me als Awraham vertelt hoe hij de rijke symboliek van de joodse feesten beleeft. En hoe hij de politieke konsekwenties van zijn geloof zoekt vorm te geven. Ik verheug me met hem over het bereikte akkoord tussen Israel en de PLO. Dat 5756 een jaar van grotere vrede zal zijn!

De eregasten zijn al weg, wat valt er nog te zeggen? Het is een beetje als het herfstgevoel. De zon wendt zich af, de dagen worden korter. In het kerkelijk jaar naderen we de dagen van de voleinding, waarin we even vooruitgrijpen naar een voltooide toekomst. Waarin we de doden herdenken zodat we met open handen en ontvankelijke harten advent kunnen vieren, een nieuw begin. Het is het ritme van het leven zelf, dat onze tijd en ons gevoel ordent. Maar meer nog: onze voortgang ligt erin besloten.

Waar richt je je op? vroeg Dag Hammerskjöld, ooit secretaris-generaal van de VN. Op wat voorbij is, op momenten, gelegenheden of mensen die mij ooit inspireerden maar nu afwezig zijn? Of bezie ik mijn leven met het oog op de toekomst, op een feest dat ooit eens zal komen al ben ik er zelf misschien niet meer bij?

Let's throw a party, laat het gesprek voortgaan, in kerk of moskee, in synagoge of buurthuis en in ieder geval in scholen en gezinnen. Zelfs al lijkt echt veelkleurig samenleven soms een onbereikbare zaak. Niet in het bereiken van het doel, maar in het gaan van de weg ligt de zin besloten. Of, in de woorden van Hammerskjöld: “Ik weet niet wie - of wat - de vraag stelde. Ik weet niet wanneer zij gesteld werd. Ik herinner mij niet dat ik antwoordde. Maar eens zei ik 'ja' tegen iemand - of iets. Vanaf dat moment heb ik de zekerheid dat het leven zinvol is en dat mijn leven, in onderwerping, een doel heeft. Vanaf dat moment heb ik geweten wat het zeggen wil, 'niet om te zien', of 'zich niet te bekommeren om de dag van morgen'.”

Awraham en Sajidah, moge de zegen van de Ene God jullie vergezellen!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden