DRIE OP VRIJDAG

Marianne Vonkeman is hervormd predikante te Vlaardingen.

MARIANNE VONKEMAN

“Tussen 170 en 200 miljoen jaar oud”, zegt een plaatselijke kenner achteloos, als ik hem mijn vondsten toon. Het geeft me een merkwaardige sensatie, alsof de tijd opgerekt wordt. Alsof ik even tijdgenoot word van dinosaurussen en andere voor-menselijke beesten. De geschiedenis van de schepping, waar ik deel van uitmaak, is breed en lang en dat stemt tot vreugde en tot bezinning. Hier moest ik aan denken toen ik terug in Nederland las van de onzinnige discussie over evolutie versus schepping. Er zijn blijkbaar nog steeds mensen die menen dat godsdienst een vervanging van wetenschap is. Hoewel ik vermoed dat er nog veel meer mensen zijn die menen dat wetenschap een vervanging van godsdienst is. Alsof een verstandig mens het geloof overboord moet zetten, of een gelovig mens het verstand . . . Schepping en evolutie zijn twee denkmodellen die we beide nodig hebben om zo goed mogelijk recht te doen aan de werkelijkheid. Beschrijft de natuurkunde de werking van het licht ook niet met behulp van twee elkaar uitsluitende theorieën?

Evolutie wijst op geleidelijke groei, op ontwikkeling van binnenuit, op de onweerstaanbaarheid van de levenskracht. Als ik op die manier naar de wereld kijk, krijg ik oog voor lange, historische processen. Dan ga ik het ritme van de natuur erkennen en waarderen. Dan geef ik tijd van groei aan mijzelf en anderen. Dan kan ik de dood een plaats geven in een groter geheel en ziekte wordt een waardevol signaal dat respect en aandacht vraagt, zoals Sajidah beschrijft.

Schepping echter spreekt van breuk, omkeer, een daad die iets verandert, een ingrijpen dat iets nieuws teweegbrengt, dat de geschiedenis een keer geeft. Als ik op deze wijze naar de wereld kijk, krijg ik oog voor de menselijke mogelijkheden en keuzes. Dan ben ik mij bewust van verantwoordelijkheid voor mijn daden. Dan zoek ik verandering en geen aanvaarding. Dan verzet ik mij tegen kwaad en onrecht, dan zoek ik naar geneesmiddelen en een uitstel van de dood. Dan is niets vanzelfsprekend, de toekomst is op en en in onze handen. Beide wijzen van zien hebben hun eigen gelijk.

Het oorlogsgebeuren in Bosnië lijkt zich volgens eigen historische wetmatigheden te voltrekken. Oude verdeeldheden barsten open nu de tijd daarvoor rijp is. Er is blijkbaar nog niet voldoende draagvlak onder de bevolking voor een multi-etnische samenleving, zo wordt er gezegd. Zijn er nog eeuwen van evolutie nodig voordat het zo ver is? De vraag van Awraham - 'waarom wel massa-steun voor acties van Greenpeace en niet voor vredesacties?' - is mij bijgebleven. Bij mij roept het hele conflict weerzin op omdat de good guys en de bad guys nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn. Kunnen we de guys niet even helemaal links laten liggen?

In een Engelse krant las ik voor het eerst over mensen in voormalig Joegoslavië waar wél een inspirerende werking van uitgaat. Wie kent Medica, een therapieproject van vrouwen in Zenica waar 70 mensen uit verschillende bevolkingsgroepen werken? Wie hoorde van de vrouwen van multi-etnisch Tuzla die eisten dat hun vermoorde kinderen op een gemeenschappelijke begraafplaats begraven zouden worden? Wie weet van Viva Zena, een anti-nationalistisch vrouwenblad dat in Sarajevo wordt uitgegeven? In Zagreb is een centrum voor vrouwelijke oorlogsslachtoffers, dat aan duizenden hulp verleent en projecten opzet in verwoeste gebieden om vrouwen van alle partijen te reïntegreren. Als deze initiatiefneemsters gesprekspartners van het Westen werden zou het een wending in de geschiedenis kunnen betekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden