Drie bèta’s winnen Spinozapremie

vlnr: Albert van den Berg, Marten Scheffer, Michel Ferrari

Een fysicus, een bioloog en een neuroloog ontvangen dit jaar de Spinozapremie. De drie mogen ieder van onderzoeksfinancier NWO de komende jaren geheel naar eigen inzicht 2,5 miljoen euro besteden aan hun onderzoek.

Albert van den Berg (1957) is hoogleraar natuurkunde aan de Universiteit Twente en werkt aan zogeheten labs-on-a-chip: minilaboratoria die geheel op een chip passen. Met zo’n chip is een druppeltje bloed genoeg om snel en goedkoop analyses uit te voeren en een diagnose te stellen. Daarnaast onderzoekt hij de mogelijkheden van een ’nano-pil’, die, na inname, in de darmen op zoek gaat naar specifiek DNA om vroegtijdig darmkanker te kunnen opsporen.

De neuroloog Michel Ferrari (1954) geldt als dé migraine-expert van Nederland. De hoogleraar Neurologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum verwierf internationale bekendheid met zijn bijdrage aan de ontwikkeling van nieuwe middelen tegen migraine, bekend als triptanen. Ook ontmaskerde hij het veelvoorkomende misverstand dat migraine komt door stress of vaatverwijding.

De derde laureaat is Marten Scheffer (1958), hoogleraar aquatische ecologie in Wageningen. Hij liet zien dat de overgang tussen heldere wateren niet langzaam vertroebelen, maar dat de overgang abrupt is. De eenvoudige wiskundige modellen waarmee hij dat demonstreerde, bouwde hij later uit voor complexere ecosystemen, zoals koraalriffen en savannes. Maar ook die kennen plotse omslagpunten met catastrofale gevolgen.

De Spinozapremie wordt wel de Nederlandse Nobelprijs genoemd, maar dat is niet terecht. Het is geen geldprijs, die de winnaar ook voor eigen pleziertjes mag gebruiken. De premie is een vorm van subsidie die de winnaar in zijn onderzoek moet steken. Het is wel de grootste subsidie die in Nederland aan individuele wetenschappers wordt uitgereikt. En de winnaars behoren tot de crème de la crème van hun vakgebied, ook in internationaal opzicht.

De Spinozapremies worden dit jaar voor de vijftiende keer uitgereikt. Onderzoeksfinancier NWO (de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek) koos er in 1995 voor om zijn geld niet alleen over vele, vaak kleine projecten te verdelen die de onderzoekers vooraf tot in de kleinste details moeten beschrijven.

Een deel ervan gaat nu dus naar wetenschappers die het geld naar believen kunnen besteden. Dat betekent dat onderzoek waarvan de uitkomsten vooraf niet vaststaan, een kans krijgt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden