Dreyfus werd er gewoon ingeluisd

Robert Harris dook in een negentiende-eeuws Frans schandaal

Dit boek hoort eigenlijk niet thuis in een rubriek waar doorgaans fictie over misdaad, list en bedrog centraal staat. 'De officier' is namelijk grotendeels echt gebeurd, het resultaat van nieuw, gedetailleerd onderzoek naar de Dreyfus-affaire. Maar journalist en schrijver Robert Harris heeft zijn bevindingen zo spannend verpakt, dat de term thriller op zijn plaats is.

Even ter opfrissing van het geheugen: in 1870 versloegen de Duitsers Frankrijk. Een vernedering die lang doordreunde, zeker in Franse legerkringen. In 1895 werd de jonge Joodse officier Alfred Dreyfus gearresteerd omdat hij zou spioneren voor de Duitsers. Na een aan alle kanten rammelend proces wordt hij verbannen naar Duivelseiland, waar hij in eenzame opsluiting wegteert. Totdat een groep Parijzenaars onder wie de schrijver Émile Zola het voor elkaar krijgt dat er een nieuw proces komt. De kwestie splijt de Franse samenleving in een pro en contra Dreyfus-kamp.

Je zou denken dat de bekendheid van dit verhaal iedere spanning eruit wegzuigt. Toch verveelt Harris de lezer geen moment. Dat is te danken aan zijn hoofdpersoon: kolonel Georges Picquart. Harris beschrijft de affaire vanuit de lotgevallen van deze bijzondere soldaat die een sleutelrol speelde in het ophelderen van de schandalige manier waarop de legertop omging met Dreyfus. Leugens, valsheid in geschrifte, antisemitisme, moord: niets was te dol om een onschuldige man opgesloten te houden. En Picquart achterhaalt de feiten.

Het verhaal start in 1895, als Dreyfus in het openbaar zijn strepen worden afgerukt, terwijl een uitzinnige menigte anti-Joodse leuzen scandeert. Kort daarop wordt kolonel Picquart bevorderd tot hoofd van de militaire inlichtingendienst: precies de afdeling die Dreyfus eerder aanwees als grote vijand van de staat.

Picquart ontdekt dat er een tweede soldaat is die in het geheim aan de Duitsers rapporteert, ene majoor Esterhazy. "Een man bij wie bedrog een tweede natuur is", aldus een van de agenten die hem bespioneert. Was er dan wel een eerste spion? Nee: Dreyfus is er gewoon ingeluisd. Picquart ontwikkelt zich in dit boek van een stijve, wereldvreemde buitenstaander tot een klokkenluider van formaat. Hij zet uiteindelijk alles op het spel - zijn eer, zijn carrière, zijn affaire met de getrouwde Pauline - om de waarheid boven tafel te krijgen.

Wat een prestatie van Harris, dat hij de bekende affaire nieuw leven inblaast via het perspectief van een sympathieke held.

Robert Harris: De officier (An Officer and a Spy). Vert. Paul Witte. Cargo, Amsterdam; 448 blz. euro 24,90

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden