Drentse boorput lekt na vijftig jaar nog steeds gas

In 1965 werd een kostbare boorinstallatie in de buurt van Coevorden volkomen vernield door een ondergrondse aardgas-eruptie. Het geëvacueerde personeel kon alleen maar toekijken hoe fonteinen van gas en modder de bodem open scheurden.Beeld ANP

Ruim vijftig jaar na de blow-out op gasveld Sleen 2 zien wetenschappers nog steeds methaan in het grondwater rond Sleen.

Op 1 december 1965 ging het mis op gasveld Sleen 2 in de buurt van het Drentse Coevorden. Bij het boren naar gas liep op twee kilometer diepte de druk zo hoog op, dat die niet meer te houden was. Binnen veertig minuten vonden verscheidene gasspuiters hun weg naar het aardoppervlak. Het geëvacueerde personeel kon alleen maar toekijken hoe fonteinen van gas en modder tot honderden meters in de omtrek de Drentse bodem open scheurden en een krater sloegen waarin de hele boorinstallatie wegzakte. 

Twee uur na het begin was er van de boorinstallatie niets meer te zien. De historische foto’s tonen het macabere beeld van de eerste en enige blow-out in de geschiedenis van de Nederlandse gaswinning. Er werd een tweede put geboord, zeshonderd meter verderop, om de druk weg te nemen. Maar het zou nog twee maanden duren voor, in februari 1966, de blow-out kon worden gestopt. Daarvoor moest via die tweede put zo’n vierhonderd ton cement de grond in worden gepompt.

Na de blow-out werd rond Sleen meetapparatuur geïnstalleerd om na te gaan hoe het gas dat was vrijgekomen zich in de bodem verspreidde. Wetenschappers van de Universiteit Utrecht en de onderzoeksorganisaties TNO en KWR zijn nu, meer dan een halve eeuw later, teruggegaan naar die meetpunten. En ze zien nog steeds methaan in het grondwater rond Sleen.

Amerikaanse norm

Dat is niet direct een gevaar voor de volksgezondheid. Nederland heeft niet eens een norm voor methaan in grondwater. De Verenigde Staten wel, en de concentraties die bij Sleen worden aangetroffen liggen ruim boven die Amerikaanse norm. Daarmee gaan nog niet direct alarmbellen rinkelen, want methaan in grondwater kan ook een natuurlijk verschijnsel zijn. Als plantenresten onder de grond gaat rotten, wordt methaan gevormd. En die natuurlijke concentraties kunnen behoorlijk oplopen.

Maar bij Sleen is van een natuurlijke oorzaak geen sprake, laten de onderzoekers zien in het gezaghebbende Amerikaanse vakblad PNAS. Hun eerste bewijs is dat de concentraties methaan in grondwater dichtbij de plaats van de ramp beduidend hoger zijn dan verderop. 

Maar een nog krachtiger bewijs komt uit de analyse van dat methaan. Methaan bevat koolstof, dat in verschillende varianten voorkomt, isotopen genaamd. Analyse van die isotopenverhouding zegt iets over de herkomst van de koolstof. En daaruit blijkt volgens de onderzoekers dat het methaan dat ze hebben aangetroffen niet recent is gevormd uit rottende plantenresten, maar afkomstig is uit die ontspoorde gasbron. Sleen 2 lekt ook 52 jaar later nog altijd methaan naar het grondwater.

Deze ontdekking is relevant voor huidige methoden van gaswinning. In delen van de wereld, vooral Noord-Amerika, wordt nu met veel kracht schaliegas uit de bodem geslagen. Ook daarbij kan methaan naar het grondwater lekken. Een zaak om goed in de gaten te houden, aldus de onderzoekers. Methaan kan langs natuurlijke weg weliswaar worden afgebroken, maar die afbraak is afhankelijk van de aanwezigheid van elementen als ijzer en mangaan. Die concentraties moet je dus ook nauwkeurig volgen, manen de Nederlandse wetenschappers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden