Drempels voor de groene autorijder

Het kabinet zet erg in op rijden op elektriciteit. Om de Europese klimaatdoelstellingen te halen zijn andere vormen van milieuvriendelijk rijden nodig, zoals groen gas. Stimuleringsmaatregelen hiervoor staan echter op de tocht.

Bij de aanschaf van een auto zullen consumenten zich vooral laten leiden door de prijs. De milieuprestaties zijn voor een deel van hen interessant, maar dan mag het prijsverschil niet te ver oplopen. Provinciale wensen en rijksregels kunnen elkaar op dit punt stevig dwarszitten. "Er zijn nogal wat drempels voor een milieuvriendelijke autorijder, zoals een hogere aanschafprijs en weinig tappunten voor brandstof of elektriciteit. Dan moet de rijksoverheid niet nog eens extra barrières opwerpen. We hebben die pioniers hard nodig om het milieuvriendelijke autorijden van de grond te krijgen", zegt Mireille Wösten, adviseur mobiliteit bij het IPO (de koepel van de twaalf provincies).

Wösten doelt met name op de huidige situatie waarin de accijns op groen gas nog laag is - 3 cent per kilo (de maat waarin bij autogas wordt gerekend) - en de aanschafbelasting (BPM) voor auto's die rijden op groen gas een korting kent van 500 euro. "Die stimulans is van groot belang. Daarmee komt het rijden op groen gas van de grond. Groen gas is naast elektrisch rijden erg milieuvriendelijk, zoals uit onderzoek van Milieu Centraal blijkt. Staatssecretaris Weekers (financiën) liet in juni in zijn Autobrief echter weten dat die accijns met 13 cent per kilo omhoog gaat. Dat is dramatisch.''

Het kabinet zet erg in op rijden op elektriciteit, legt Wösten uit. "Den Haag vindt dat een doorbraaktechnologie. Daarnaast zijn echter andere vormen van milieuvriendelijk rijden nodig. Anders haal je de Europese doelstelling niet: in 2020 moet 10 procent van de gebruikte brandstoffen hernieuwbaar zijn. Mobiliteit kan daar een behoorlijke bijdrage aan leveren, mits je ook andere technologieën een kans geeft. Als je kijkt naar groen gas, de aanschafprijs voor auto's die daarop rijden is al een paar duizend euro hoger. Als je dan ook nog eens de accijns op de brandstof gaat vervijfvoudigen, dan krijgt de consument het gevoel van een onbetrouwbare overheid en kiest hij voor zekerheid. Zo smoor je die techniek. Wat de provincies betreft is het laag houden van de aanschafprijs van belang, want dat is een belangrijk koopmotief, en verhoog de accijns iets, maar niet zo veel ineens."

Werkgelegenheid is voor provincies nog eens een extra belang bij het opzetten van een groen-gasketen. Wösten: "Groen gas wordt geproduceerd uit reststromen van de landbouw. We kunnen op die manier plaatselijke boeren, biovergassers en -vergisters in de regio, tankstationeigenaren en afnemers koppelen. Dat is niet alleen goed voor de werkgelegenheid, maar maakt Nederland minder afhankelijk van import uit het Midden-Oosten en Rusland. Provincies hebben als stimulans al 30 miljoen euro gestopt in tankstations die groen gas aanbieden. Mede daardoor rijdt nu 10 procent van alle stads- en streekbussen op groen gas. Het is ook een bewezen techniek. In Duitsland en Italië wordt al jaren gereden op gas. Ons Nederlands aardgas."

Het inzetten van groen gas wordt steeds aantrekkelijker. Dat deze brandstof goed is voor het milieu is bekend. Consumentenorganisatie Milieu Centraal heeft onlangs uitgerekend hoe goed. Het onderzoek is deze week gepresenteerd. De studie laat eveneens zien dat groen gas ook qua prijs inmiddels kan concurreren met benzine en diesel. Het omslagpunt ligt bij 13.000 gereden kilometers per jaar. Volgens cijfers van het CBS rijden Nederlanders gemiddeld ruim 15.000 kilometer.

Om de hogere aanschafprijs van milieuvriendelijke auto's terug te verdienen, moet je dus tegen dat gemiddelde aan zitten, zegt Ingrid Aaldijk van Milieu Centraal. "Als je minder rijdt is, als je alleen naar kosten kijkt, een benzine-auto de meest voor de hand liggende keuze. Tot 9000 kilometer per jaar is dat het geval. Vanaf 9000 kilometer wordt lpg voordeliger en vanaf 13.000 kilometer is het aardgas en groen gas. De elektrische auto komt vanaf 15.000 kilometer in beeld als concurrent voor de benzineauto."

Dat laatste wordt echter met de nodige voorzichtigheid gepresenteerd, laat onderzoeker Marc Zinzen weten. "Elektrisch rijden is nog weinig beproefd in de praktijk van alledag. We weten dus niet goed hoe het zit met de levensduur van de accu. Die accu is een belangrijk onderdeel van de elektrische auto en bepaalt voor een fors deel de jaarlijkse afschrijving. Het zal ook erg variëren met het gebruikte type. Bij een hybride auto worden accu's gebruikt die al rijdend voortdurend worden bijgeladen. Daarnaast zijn er accu's die helemaal worden leeggereden alvorens te worden opgeladen. Daarom is er een schatting gemaakt. Die is gebaseerd op de leasekosten van een accu voor de elektrische auto: 4300 euro in vijf jaar. Op basis daarvan is de elektrische auto vanaf 15.000 kilometer concurrerend met de benzineauto."

Elektrische auto's zijn er nog amper in Nederland. Alleen de Nissan Leaf is voor consumenten te koop. Daar komt snel verandering in. De komende maanden brengen de grote automerken zo'n twintig modellen op de markt. Van de gasauto zijn er nu dertien modellen te koop in alle prijsklassen. In 90 procent van de gevallen betreft dat installaties die al in de fabriek zijn ingebouwd. De later ingebouwde installaties, retrofit genaamd, hebben niet de voorkeur, schrijft Milieu Centraal. Deze retrofit-installaties zijn onderhoudsgevoeliger. Als je er te weinig naar omkijkt, komen er meer schadelijke emissies uit de uitlaat.

Milieu Centraal heeft bij de milieuvergelijking van de brandstoffen rekening gehouden met zowel de voertuigcyclus als de brandstofcyclus. De eerste slaat op de productie van auto's, de tweede op de productie van brandstoffen. Volgens Milieu Centraal bepaalt de gebruikte brandstof 90 procent van het energiegebruik van een auto. De overige, marginale, 10 procent is op het conto te schrijven van het voertuig zelf: productie, onderhoud en afvalverwerking. Zinzen: "Bij elektrische auto's is dat iets anders: 75/25 procent. Dat komt omdat elektrische auto's zuiniger rijden en het brandstofverbruik minder dominant is. Daarnaast komen er bij de productie van die auto's meer broeikasgassen en andere schadelijke emissies vrij."

Groen gas is dus op prijs concurrerend met benzine bij 13.000 jaarlijks gereden kilometers. Het is daarnaast een stuk milieuvriendelijker. De uitstoot van het broeikasgas CO2 ligt - afhankelijk van de gebruikte grondstof - 40 tot 90 procent lager dan bij benzine. Daarmee scoort groen gas bijna net zo hoog als elektrisch rijden. Dat Milieu Centraal ook bij elektrische auto's nog uitstoot meet van CO2 en fijnstof komt omdat in Nederland vooral op grijze stroom wordt gereden, opgewekt in kolen- en oliecentrales. "Pas als je je auto kunt aansluiten op je eigen zonnepanelen is er sprake van een 0-uitstoot", zegt onderzoeker Marc Zinzen.

In Nederland wordt groen gas voornamelijk gewonnen uit afval. Stortgas heet dat. Een miniem deel is biogas, uit plantenresten. Nederland heeft echter veel ongebruikte reststromen uit de landbouw. Deze biomassa kan worden vergast of vergist waarna het wordt verrijkt en aan het aardgasnet toegevoegd.

Zinzen: "Als je groen gas tankt bij een tankstation is het altijd een mengsel van aardgas en groen gas. Het ligt aan de vraag of het aandeel groen gas in dat mengsel wordt opgevoerd." Elke pomphouder koopt groen gas in met certificaten. Hij heeft ook een leveringsplicht: hoe meer klanten hij heeft, des te hoger moet het aandeel groen gas zijn."

Op dit moment rijden er 3000 auto's op groen gas. "Dat kan", zegt Zinzen, "snel worden opgeschaald naar 100.000 auto's. Daar is genoeg grondstof voor." Bang voor de concurrentie van energiebedrijven als Essent, die groen gas leveren voor verwarming, is Zinzen niet. "Er is voorlopig nog genoeg biomassa in Nederland. Daarnaast heb je groen gas voor verwarming maar zo'n zes maanden per jaar nodig. Het is nogal duur om op te slaan. Voor mobiliteit kan je het het hele jaar door inzetten."

Mocht groen gas een echt groot succes worden, dan dreigt er toch een kink in de kabel te komen. Zinzen: "Groen gas kan voor maximaal 10 procent voorzien in de behoefte aan mobiliteit in Nederland. Is er meer vraag dan zal meer land in gebruik moeten worden genomen om biomassa te telen. Daarmee zal het gaan concurreren met voedselteelt. Dat zal de milieuprestatie van groen gas niet ten goede komen."

Milieuvriendelijk rijden vergt een nieuwe infrastructuur
Auto's in Nederland rijden voor 97 procent op benzine of diesel. Drie procent rijdt op lpg. Het aandeel hernieuwbare brandstoffen is te verwaarlozen. In 2020 moet echter 10 procent van de autokilometers op hernieuwbare brandstoffen worden gereden. Daartoe moet een nieuwe infrastructuur worden opgezet.

In juni 2011 telde Nederland 70 tankstations waar aardgas of groen gas kan worden getankt. Eind dit jaar moeten dat er 100 zijn. Met name vanuit provinciale overheden wordt er gewerkt aan een infrastructuur voor groen gas. Daarnaast zijn er 31 stations waar bio-ethanol kan worden ingenomen en 12 waar biodiesel getankt kan worden. Cijfers en locaties van deze stations zijn te vinden op de web site www.fuelswitch.nl.

Wat oplaadpunten voor elektrische auto's betreft, dat waren er in juli dit jaar ongeveer 1000. Het doel is om eind 2012 10.000 oplaadpunten te hebben gerealiseerd. Meer informatie: www.oplaadpunten.nl. Ter vergelijking: In juli 2011 stonden er 4232 tankstations geregistreerd waar benzine en diesel is te verkrijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden