Dreigen zinloos voor dreumes Nederland

Oud-ministers zien niets in grof geschut tegen Rusland

WILFRIED VAN DER BLES en REDACTIE POLITIEK

Minister Frans Timmermans van buitenlandse zaken gebruikte gisteren in New York harde taal. "Ik hoop dat Rusland zijn verantwoordelijkheid neemt. Er komt misschien een punt dat we niet meer terugdeinzen. We gaan geen enkele optie uit de weg om ervoor te zorgen dat de waarheid boven tafel komt."

Timmermans deed zijn uitspraak voordat de VN Veiligheidsraad gisteravond een Australische resolutie goedkeurde waarin wordt gepleit voor een onafhankelijk onderzoek naar de oorzaken van de vliegramp in Oost-Oekraine en snelle repatriëring van de doden. Rusland had de resolutie met een veto kunnen treffen. Vandaar de waarschuwing van de minister.

Zijn harde woorden zijn in lijn met eerdere uitlatingen van hem over een effectieve omgang in het diplomatieke verkeer met de Russen. "Ik ken ze een beetje. Alleen onder maximale druk komt daar beweging. Als we maar keihard zijn, dan kunnen we wat bereiken. Als we soft worden, zullen de Russen niets doen", zei hij vorig jaar september naar aanleiding van de Russische opstelling in de Syrië-crisis.

Wellicht zijn de woorden van Timmermans ook bedoeld voor binnenlandse consumptie. De afgelopen dagen is in Nederland enige discussie ontstaan over de vraag of de Nederlandse regering zich hard genoeg opstelt tegenover de Russische president Poetin. Moet er niet met de vuist op tafel worden geslagen, zoals de Britse premier Cameron deed in een ingezonden stuk in de Sunday Times? Cameron pleit voor harde sancties ongeacht de economische consequenties. In Nederland is het Tweede Kamerlid Louis Bontes, voormalig PVV'er, zelfs voor militair ingrijpen in het rampgebied, om onafhankelijk onderzoek mogelijk te maken, een optie die geen enkele deskundige overigens serieus neemt.

Ook premier Rutte is de afgelopen dagen stoere taal niet uit de weg gegaan, bijvoorbeeld toen hij sprak van een 'laatste kans' voor Poetin om een fatsoenlijke afhandeling van de ramp te bewerkstelligen. Anderzijds stelde Rutte zich ook voorzichtig op uit angst dat Poetin anders tot geen enkele medewerking meer bereid is. Inmiddels zijn de stoffelijke overschotten van de slachtoffers vrij gegeven door de rebellen. En zij lijken ook te beginnen met medewerking aan een onafhankelijk onderzoek, al blijft dat afwachten. Dan blijft de vraag: had de Nederlandse regering dit 'resultaat' (als dat al te danken is aan Nederland) sneller kunnen bereiken met een hardere aanpak van de Russen?

Nee, meent Ben Bot (CDA), oud-diplomaat en voormalig minister van buitenlandse zaken in twee kabinetten-Balkenende. "Nederland kan zo'n harde aanpak niet in zijn eentje. We zijn een kleine dreumes tegenover een grootmacht." Bot pleit voor een 'dubbelstrategie'. "Enerzijds moet je met Poetin contact onderhouden om hem duidelijk te maken dat de tijd voor vage toezeggingen voorbij is, dat hij maatregelen dient te nemen om de Nederlandse doelen te verwezenlijken. Dat doet Rutte heel actief. Anderzijds moet je sancties voorbereiden. Maar dat kan alleen samen met andere landen in Navo-, VN- of EU-verband."

Joris Voorhoeve (VVD), minister van defensie in het eerste kabinet-Kok, meent: "Wil je iets gedaan krijgen, dan moet je Poetin aanspreken op zijn eigen belang. En wat is het belang van Rusland? Om in de wereld op dit moment een zo goed mogelijke indruk te maken. Weet je Poetin daarvan te overtuigen, dan zal hij minder tegenwerken. Nu harde dingen roepen, zeggen dat we er militairen naartoe moeten sturen: dat is loze taal, een makkelijke manier om indruk te maken onder de Nederlandse bevolking, maar niet effectief om Poetin mee te krijgen."

De twee buitenlandexperts vinden dat je de Russische president te allen tijde in zijn waarde moet laten. Voorhoeve: "Krenk Poetin vooral niet in zijn trots. Dus begin niet met beschuldigingen, dreigementen of beledigingen." Bot: "Ik ben het met Timmermans eens dat een softe aanpak niet werkt. Maar begin nooit met grof geschut. Dat leidt tot niets. Hooguit kan in een gesprek een moment komen dat je moet escaleren, dat je hardere taal moet gebruiken."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden