Dreigen met werk onder niveau helpt niemand vooruit

Beeld Hollandse Hoogte

De dreiging van verplicht tomaten plukken – ongeacht het opleidingsniveau van de werkloze – leidt niet tot een snellere terugkeer naar de arbeidsmarkt.

De hoogleraar die asperges moet steken stond symbool voor de maatregel 'Passend Werkaanbod' die in 2009 werd ingevoerd. De regeling verplicht iedereen die langer dan een jaar werkloos is al het werk aan te nemen dat er is, ook al is het ver onder zijn niveau of als het om seizoensarbeid gaat. Het UWV kiest een vacature, regelt een sollicitatiegesprek en daar moet de WW’er naar toe.

Kapitaalvernietiging, was de kritiek. De hoogleraar heeft immers lang moeten studeren om zover te komen en dat wordt nu in de prullenbak gegooid. Dat zag toenmalig minister van sociale zaken Piet Hein Donner anders: “Voor een advocaat is het heel gezond om een tijdje tomaten te plukken in een kas”, betoogde Donner. Hij zag het als een uitstekende manier om “tot zelfreflectie te komen”. En dus ging het UWV er mee aan de slag.

In de eerste jaren verliep dat nog niet goed, blijkt uit onderzoek van drie bureaus, Regioplan, SEOR en Epsilon dat vorig jaar naar de Tweede Kamer werd gestuurd. Het UWV had te weinig contact met de werkgevers om te weten of zij plek hadden voor een langdurig werkloze. Sinds 2013 loopt het traject goed. Jaarlijks wordt aan meer dan vijfduizend werklozen in de 10e maand verteld dat het UWV een werkplek gaat proberen te regelen in de 13e maand.

Flutbaantjes 

Dit gesprekje heeft geen enkel effect op wat er vervolgens gebeurt, blijkt uit het onderzoek. De werkloze die een ‘passend-werk-traject’ in het vooruitzicht heeft, gaat niet plots harder zoeken naar een baan. In de 13e maand van de werkloosheid krijgen ze daadwerkelijk twee data en tijdstippen door voor twee sollicitatiegesprekken, en ze krijgen ook adviezen mee om goed voor de dag te komen.

Bijna 70 procent van de werklozen die dit is aangeboden, kwam via deze weg aan een baan in de jaren 2013/2016, blijkt uit cijfers van het UWV. Dat is best een goede score. Maar het vertekent wel, waarschuwen de onderzoekers. Er zitten namelijk ook flutbaantjes bij voor maar een paar uur per week, soms zelfs nulurencontracten. Daarbij komen personen die een passend werkaanbod hebben gekregen, iets vaker dan de anderen opnieuw in de WW.

Over het geheel genomen is er maar een gering verschil met WW’ers die in de 13e maand geen werkaanbod kreeg van het UWV. Zeker op de langere termijn niet. De onderzoeksbureaus concluderen daarom dat er eigenlijk geen effect van de maatregel is. Niet in de uitstroom naar een baan en niet in de uitstroom uit de uitkering.

De maatregel ‘passend werkaanbod’ is niet de ‘dwangarbeiderswet’ geworden die critici vreesden. De banen die UWV aanbiedt zijn redelijk vergelijkbaar met de banen waar de groep werklozen die niet onder het experiment vallen op solliciteert. Hoogleraren worden niet naar een bloementeler gestuurd om bollen te pellen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden