Dramatisch jaar voor biotech

(Novum/Betten) - Het was een dramatisch jaar voor biotechnologiebedrijven. En dan vooral voor hun aandeelhouders. Van alle sectoren op de Amsterdamse beurs liep de biotechsector de zwaarste averij op. Tijd voor een terugblik. En een voorzichtige voorspelling voor 2008.

Geen enkel fonds wist te ontsnappen aan de rode cijfers. Crucell (-40%), Octoplus (-30%), Galapagos, Amsterdam Molecular Therapeutics (AMT) (beide circa -20%), OncoMethylome Sciences (OMS) (-16%) en, als absolute uitschieter, Pharming (-70%). Gelijke monniken, gelijke kappen.

De neergang werd ingezet in de zomer, toen de subprime hypotheekcrisis in de Verenigde Staten aan het licht kwam. De daaruit voortvloeiende 'credit crunch' zorgde voor een algehele verslechtering van het beursklimaat. Biotechnologiebedrijven werden extra geraakt vanwege hun hoge risicoprofiel.

"Het maakte niet uit of je Crucell, Pharming of Galapagos heette", zegt analist Marcel Wijma van SNS Securities. "Allemaal hebben ze een slecht jaar achter de rug. Men heeft de buik vol van aandelen met een hoog risico."

De dynamiek van de sector druist bovendien in tegen de heersende waan van de dag op de beurs, aldus Wijma. "Het is een sector met een lange adem. En dat is het vervelende. Beleggers hebben een korte horizon. Ze zien liever vandaag dan morgen rendement. Dat terwijl biotechbedrijven jaren nodig hebben om een medicijn op de markt te brengen."

De ontwikkeling van geneesmiddelen is een kostbare en langdurige aangelegenheid. Er moeten veel hobbels worden genomen voordat een product daadwerkelijk op de markt kan worden gebracht. Het proces neemt gemiddeld zo'n zeven jaar in beslag.

De verschillende studies naar veiligheid en effectiviteit worden streng beoordeeld door toezichthoudende instanties. Het merendeel van de kandidaat-medicijnen sneuvelt dan ook voortijdig. Veel biotechbedrijven lijden nog verlies omdat ze nog geen producten op de markt hebben.

De malaise op de aandelenmarkt dwong biotechbedrijf Kiadis zijn geplande beursgang uit te stellen. Sectorgenoot BG Medicine richt zich liever eerst op een introductie in de Verenigde Staten, in plaats van op het Damrak. Octoplus trok een emissie terug vanwege het slechte beursklimaat.

Pieter van der Meer van investeringsfonds Gilde Healthcare Partners, dat een belang heeft van zo'n 17% in BG Medicine, ontkent dat er sprake is van een trend. "Er wordt te gemakkelijk gegeneraliseerd", vindt hij. Bovendien heeft hij een heel andere lezing van het afgelopen biotechjaar. 'Ik kan niet zeggen dat het slecht was. Voor ons was het een heel mooi en druk jaar."

Gilde Healthcare Partners investeert uitsluitend in niet-beursgenoteerde biotechondernemingen. Het fonds richt zich op bedrijven die zich bezighouden met de ontwikkeling van nieuwe therapieën, diagnoses en medische apparatuur en heeft meer dan EUR 275 miljoen aan beheerd vermogen.

In het najaar werd een van de investeringen van Gilde, Ablynx, naar de beurs in Brussel gebracht. Het Gentse bedrijf ontwikkelt kleine antilichamen, en haalt zijn inspiratie daarvoor uit het afweersysteem van lama's. Met de introductie, de grootste ooit van een biotechbedrijf op de Belgische beurs, werd EUR 86 miljoen opgehaald. "De markt was toen ook niet rustig", aldus Van der Meer.

Bij de meeste investeringen treedt Gilde op als hoofdinvesteerder, waarbij het op bestuursniveau betrokken is bij de verschillende bedrijven. Er wordt tussen de EUR 1 miljoen en EUR 15 miljoen geïnvesteerd in een enkele startup. De durfkapitalist stapt meestal na zo'n drie jaar uit, maar afhankelijk van het businessplan kan hij ook tot zeven jaar blijven zitten.

Van der Meer van Gilde merkt in zijn dagelijkse werk eigenlijk niet zoveel van de kredietcrisis of een verslechterd klimaat. "Wij gebruiken geen leningen, hebben niets te maken met banken. We financieren met eigen vermogen en gaan niet voor de exit op de korte termijn. Dat de waarderingen voor bedrijven laag zouden zijn, is ook niet waar. Altans, niet in de private sector. Op de beurs geldt een heel andere dynamiek."

Ook SNS-analist Wijma vindt dat de verschillende bedrijven vaak onterecht over één kam worden geschoren. "Het is zo'n brede sector dat je de vergelijkingen onderling niet kan maken. Met de gang van zaken bij individuele bedrijven hadden de koersdalingen niets te maken, behalve bij Pharming, dat met een teleurstelling kwam."

Pharming kreeg een negatief oordeel van de European Medicines Evaluation Agency (EMEA) voor zijn belangrijkste geneesmiddel Rhucin. Een grote verrassing die niemand aan zag komen. "Je ziet dat een ongeluk in een klein hoekje zit", zegt Wijma, "en dat het dan ook meteen faliekant misgaat."

"Maar Crucell bijvoorbeeld heeft een flink aantal meters gemaakt. En Galapagos heeft een perfect jaar achter de rug. Dat heeft drie grote partnerships gesloten met belangrijke farmabedrijven."

Ook OncoMethylome Sciences, dat tests maakt om vroegtijdig kanker op te sporen, heeft volgens Wijma een aantal goede stappen gezet. "Daar liggen de risico's ook lager. De kosten zijn minder hoog dan bij de ontwikkeling van een medicijn."

De SNS-analist denkt niet dat de pijn al geleden is. "Zolang er geen vertrouwen is in de markt en de economie, dan zullen mensen hun geld liever besteden of op de bank zetten dan investeren in biotech." Vooruitlopend op 2008 ziet hij het toch wel positief in. 'Veel slechter kan het ook niet gaan.'

"Zo langzamerhand lijkt de boodschap te zijn dat de bodem is bereikt. Als het vertrouwen terug is, dan denk ik dat het herstel snel kan gaan. Maar bedrijven zijn ook volwassener geworden. Ze zullen ook resultaten kunnen laten zien die wat meer hout gaan snijden."

Ook ziet de analist overnamekansen binnen de sector, vooral door farmaciebedrijven. "Dat zou heel goed kunnen. Al gaat het vaak om de minst risicovolle bedrijven die ver in de ontwikkeling zijn, die dus een product hebben dat bijna naar de markt kan. Dat is het laaghangende fruit dat farma kan plukken."

"De sector is aan het professionaliseren", zegt ook Van der Meer van Gilde. "In de Verenigde Staten heeft er een consolidatie plaatsgevonden. Dat gaat ook in Europa gebeuren. Vanuit farmaciebedrijven is er behoefte aan innovatie omdat hun pijplijn opdroogt. Dat betekent dat ze voor een groot deel afhankelijk zijn van innovatieve biotechbedrijven."

"Het start vaak met een samenwerking, die uiteindelijk leidt tot een overname. Maar wat ook gebeurt, is dat een overname wordt aangezwengeld wanneer we voorbereidingen starten voor een beursgang." Dat was het geval bij CropDesign, een Belgisch agro-biotech bedrijf dat uiteindelijk werd verkocht aan Basf.

Sinds de oprichting van het fonds, in 2000, heeft Gilde Healthcare Partners geïnvesteerd in zestien biotechbedrijven in Europa en de Verenigde Staten, met zeven exits als gevolg. Naast Ablynx, kreeg ook Amsterdam Molecular Therapeutics (AMT) een notering, terwijl vorig jaar het Franse Innate Pharma naar de beurs werd gebracht.

Van de negen biotechbedrijven die nu nog in portefeuille zitten, gaan er vijf richting een beursgang. Ook een andere exit, zoals de verkoop aan een strategische partij, is mogelijk. "Een beursgang is voor allevijf een optie. Maar we verkopen liever aan een strategische partij. Die bieden een hogere prijs", aldus Van der Meer.

Om welke bedrijven het gaat, wil hij niet zeggen. Al eerder werden investeringen doorverkocht aan collega-biotechondernemingen of farmaciebedrijven zoals Galapagos, Roche en Basf. Volgens de managing partner zullen er in de toekomst steeds meer strategische deals worden gesloten.

'Big farma' zoekt kortom nieuwe groei in nieuwe kansen. "Het lukt hen niet om dat zelf te doen", zegt analist Wijma. "Ze zijn waarschijnlijk te groot en statisch om zelf onderzoek te doen." Het onderzoek en de ontwikkeling wordt daarom steeds vaker uitbesteed aan biotechbedrijven.

Tegelijkertijd ziet de analist dat de farmaceutische industrie geïnteresseerd is in bedrijven met technologie, wat kansen biedt voor een partij als Crucell. Bijkomend voordeel is dat het bedrijf het afgelopen jaar een stuk goedkoper is geworden. "Je kan nu Crucell kopen voor een prijs die 40% lager ligt dan begin dit jaar."

In Galapagos ziet hij niet direct een overnamekandidaat, vanwege de verschillende deals die het heeft gesloten. Ook Pharming bevindt zich volgens hem buiten de radar van potentiële kopers. "Ik ken geen farmabedrijf dat nu in Pharming zou willen stappen." OMS daarentegen zou een interessante kandidaat zijn voor farmaciebedrijven die zich bezighouden met kankermedicatie, zoals Johnson & Johnson.

Wat 2008 ook mag brengen, na het afgelopen jaar lijkt het voor biotech alleen maar beter te kunnen worden. Al hangt, zo is gebleken, alles af van het algemene beursklimaat. Persoonlijke prestaties vallen dan in het niet. Maar missers worden - hoe dan ook - extra hard afgestraft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden