Drama in het land van Lubbers

De publieke omroep komt vanavond opnieuw met een dramaserie over een bestaande politicus uit een recent verleden. 'Het land van Lubbers' is in drama gegoten, als waren het zijn memoires. Kan dat wel?

Als het aan scenarioschrijver Ger Beukenkamp had gelegen, had hij Ruud Lubbers niet gekozen als onderwerp voor zijn nieuwe dramaserie. Misschien wel een belangrijk personage uit de recente politieke geschiedenis, maar niet zo'n interessant karakter, vindt hij, omdat Lubbers' naam niet direct verbonden is aan een bekend politiek of persoonlijk drama. Maar Avrotros drong aan. De omroep vindt dat de 'lubberiaanse' manier waarop de CDA-politicus te werk ging zo tot de verbeelding spreekt, dat een dramaserie niet kon uitblijven.

In 'Het land van Lubbers', vanaf vanavond op tv, kijkt de oud-premier terug op roerige politieke jaren (hij leidde drie kabinetten tussen 1982 en 1994) in een 'College Tour'-achtige setting. Lubbers - een rol van Huub Stapel - stemt in met een reeks interviews door studenten omdat hij het tijd vindt om de balans op te maken. Als zijn memoires die hij tot op heden niet uitgaf, maar die naar verluidt wel klaarliggen in een kluis.

De afgelopen jaren maakte de publieke omroep vaker een serie over een bestaande politicus uit het recente verleden. 'Den Uyl & de affaire Lockhead', ook geschreven door Beukenkamp, werd in 2010 uitgezonden door de Vara. In 2013 volgde de EO met 'De val van Aantjes'. En na Lubbers is er alweer een nieuwe politieke serie in de maak, zegt Beukenkamp. Hij wil nog niet zeggen over wie. De scenarioschrijver ziet een dramaserie als een goed middel om de geschiedenis op een smakelijke manier te vertellen. Helemaal omdat memoires van Nederlandse politici ontbreken. Is het voor regeringleiders in onder meer Engeland en de VS gebruikelijk om hun memoires als een soort historische verantwoording uit te geven, in Nederland kennen we die traditie vrijwel niet.

'Het land van Lubbers' blijft drama. Dat betekent dat Beukenkamp veel verzint. "Een dramaserie komt op plekken waar je normaal niet komt bij een politicus. Thuis, bijvoorbeeld. Ik voel me vrij om dingen te verzinnen. Ik probeer wel situaties te creëren waarvan het waarschijnlijk is dat het gebeurd kan zijn, maar helemaal zeker weet ik dat natuurlijk niet. Ruud Lubbers zelf heb ik niet gesproken voor de serie, wel wat mensen om hem heen, onder wie zijn dochter. Dat kan belangrijk zijn voor details als: welke muziek stond er vroeger op? En wat at hij graag of absoluut niet."

Bij parlementair historicus Johan van Merriënboer roepen die op ware geschiedenis gebaseerde dramaseries vooral argwaan op. Hij heeft die over Willem Aantjes en Joop den Uyl niet gekeken, bang dat hij zich 'groen en geel' zou ergeren aan de onjuistheden die voorbijkomen. "Ik krijg bij dat soort series toch een beetje het gevoel dat ze de schijn willen wekken dat het werkelijk zo gebeurd is. Ik begrijp ook best dat het voor veel mensen een toegankelijke manier is om de geschiedenis te vertellen, maar een vervanging voor memoires zijn de tv-series zeker niet. Het werkt vooral mythevorming in de hand, ben ik bang."

Van Merriënboer is verbonden aan het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis in Nijmegen en schreef mee aan de biografieën van Piet de Jong en Dries van Agt. Een biografie over Ruud Lubbers staat op zijn verlanglijstje, er gaan al jaren gesprekken. "Stel je voor dat de serie ervoor zorgt dat dat proces zich versnelt", zegt Van Merriënboer. "Ik vraag me af of Lubbers gaat kijken, maar als dat zo is heeft hij er misschien nadien behoefte aan een aantal dingen recht te zetten."

Ger Beukenkamp zag weinig in het karakter Lubbers en concentreerde zich daarom in zijn scenario vooral op de situatie in Nederland ten tijden van Lubbers' premierschap: de oliecrisis en de demonstraties tegen de kruisraketten.

Van Merriënboer is wel degelijk ook gefascineerd door Lubbers' persoonlijkheid. "Hij is als persoon moeilijk te vangen. Hij zat in een centrum-rechts kabinet, maar deed soms in de Kamer of tijdens de wekelijkse persconferenties linkse uitspraken. Hij had lef. Denk bijvoorbeeld aan het moment dat hij tijdens de demonstratie tegen kruisraketten voor een vol Malieveld stond met demonstranten die met hun rug naar hem toegekeerd gingen staan."

Een mooi beeld, dat zich voor tv eenvoudig laat dramatiseren, dat begrijpt de historicus ook wel. Toch zou hij liever zien dat makers van tv-series zich zouden beperken tot een volledig verzonnen verhaal - denk aan de Deense politieke hitserie 'Borgen'. Of een tussenvorm die bijvoorbeeld in Engeland veel gemaakt wordt: een historische documentaire, aangevuld met scènes die nagespeeld zijn, zodat het allemaal wat minder saai wordt.

Beukenkamp denkt daar anders over. Een dramaserie over bestaande personen trekt volgens hem meer publiek dan een geheel verzonnen verhaal. "Als je over niet-bestaande politieke personen of prinsen en prinsessen gaat schrijven, krijg je sprookjes. Dit is veel krachtiger. Je kunt het verhaal koppelen aan het nationale geheugen, maar dan ook de achterkant laten zien. Dat maakt het spannend. Klopt het helemaal? Nee, per definitie niet, maar daar is drama niet voor bedoeld."

'Het land van Lubbers' is de komende vier weken te zien bij Avrotros om 20.25 uur op NPO2.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden