Drama in eitempera

De dagen vullen zich met buientreinen, met het ontsteken en weer doven van de lamp, bij nu eens donkergrijze wolkenschermen en dan weer bij opspattend zonlicht.

Ik werk voor een nieuwsmedium, het leeft van nieuws, van het ruwe bolderen van gebeurtenissen. Er is in al dat schokkend en stotend voortgaan iets geruststellends, een orde bijna, even veranderlijk en constant als het weer.

Zelfs als een drama ons bestaan even verduistert, dan nog weten we dat die door andere gebeurtenissen verdrongen zal raken, verdriet, vreugde, verdriet, vreugde.

In het Utrechtse Centraal Museum, dat labyrintische kabinet voor de kunsten, liep ik een kleine ruimte binnen, je kon het nauwelijks een zaal noemen. Langs de twee muren was op ooghoogte een reeks van 24 kleine schilderijen opgehangen, ieder kleiner dan een A4'tje. Ze zweefden in een passe-partout en waren door een blank houten lijstje omkaderd. Ze droegen titels als 'vuur', 'water', 'lucht' en 'aarde' of een combinatie ervan - de vier elementen dus - en verder alleen een datum, ergens tussen 2009 en 2014. Geschilderd wereldnieuws.

'World Stress Painting', zei een tekst in de hoek, met een verwijzing naar een van de bronnen voor het werk, de World Press Photo's. De Rotterdamse kunstenaar Olphaert den Otter (1955) schildert sinds 2009 dramatische gebeurtenissen in het wereldnieuws: overstromingen, aardbevingen, bosbranden, verwoestingen door oorlog en geweld, ongelukken met vliegtuigen, schepen en kernreactoren.

Je kunt er niet opnieuw een krant mee maken, als in een terugblik op het nieuws, want Den Otter veranderde al schilderend iets aan de voorstelling. Hij ontdeed de ramp of het drama van mensen. Hij abstraheerde, zonder het figuratieve te verlaten.

Honderdvijftig van die schilderijen zijn dit jaar opgenomen in een boek, dat onder de titel 'World Stress Painting' verscheen. In een van de inleidingen valt te lezen dat de schilder zich bedient van de eitempera-techniek - ik moest even opzoeken wat dat was. Het blijkt te gaan om een klassieke verfsoort, met een ei-emulsie als bindmiddel in een combinatie met giftige, minerale pigmenten. Het meest gebruikt wordt het voor ondergronden, want het droogt snel. Bij Den Otter laat de verf geen correctie toe - het beeld moet in één keer goed zijn.

Wat een koel, stalen kijken moet daaraan vooraf gegaan zijn. En zo werken de schilderijen ook, stil, koel, documenterend. Zo is die kleine ruimte met 24 afbeeldingen van wrak-stukken, ondergelopen land, een gekapseisd schip en een ontploffende granaat in een woonwijk geen voorstelling geworden van de apocalyps, maar eerder een geluidloze, mensenlege registratie van verschijnselen, die komen en gaan.

Zoals het nieuws zelf.

Dat grijpt je soms aan, dan weer laat het je koud. Den Otter houdt geloof ik de mensheid verantwoordelijk voor die niet aflatende reeks van verwoestingen, niet de mens; dat hoort bij dat abstraheren. En bijna altijd volgt het reddingswerk, het bergen, de opbouw, het helen, het troosten, door diezelfde mensheid. Den Otter zou er nog een serie aan kunnen wijden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden