Draaiouders redden de doe-het-zelf-crèche

In Utrecht kunnen ouders bij zes dagverblijven op elkaars kinderen passen, in plaats van ze te 'dumpen bij een onbekende juf'. Een nieuw wetsvoorstel erkent deze 'ouderparticipatiecrèches', maar veroorzaakt ook geldproblemen.

Een oud schoolgebouw aan de Mgr. van de Weteringstraat in Utrecht. Het is half negen als de eerste kinderen binnenkomen. Daniël rent meteen met Sam naar de glijbaan terwijl moeder Desi en vader Anton de broodtrommels en het fruit in de kastjes leggen. Ook de andere kinderen arriveren. De meeste ouders blijven even zitten voor een kopje koffie en een praatje.

'Katrien' is een ouderparticipatiecrèche. In plaats van betaalde juffen zijn het hier de vaders en moeders zelf die twee aan twee een ochtend in de week voor de kinderen zorgen. Hoogbejaarden op een groep kleine kinderen laten passen, zoals minister Heinsbroek onlangs voorstelde, dat vinden de ouders van Katrien belachelijk. Maar dat het heus niet altijd beroepskrachten hoeven te zijn, daar zijn ze het van harte mee eens. Liever niet zelfs.

Toen Carmen Schuhmann zwanger was van haar eerste kind is ze gaan kijken bij Katrien. ,,Ik wist al snel dat ik de zorg voor mijn kind niet helemaal uit handen wilde geven. Bij reguliere kinderopvang is alles zo indirect. Je betaalt een organisatie die weer iemand inhuurt die voor jouw kind gaat zorgen.'' Ze heeft er geen spijt van gehad dat haar twee dochters naar Katrien zijn gegaan. ,,Het is geen dumpcrèche'', zegt ze. De kinderen kunnen met elkaar spelen en op de vrije ochtenden heeft ze zelf tijd om te studeren. ,,Een van de voordelen is dat al die ouders verschillende talenten meebrengen. De een knutselt heel goed en de ander kan weer prachtige verhalen vertellen.''

Nadelen zijn er natuurlijk ook. ,,Er is een vaste groep van maximaal twaalf kinderen die elkaar in principe elke dag zien, maar de ouders die de leiding hebben wisselen steeds. Sommige kinderen vinden dat moeilijk. Het geeft een bepaalde onrust als van de ene ouder dingen wel mogen die door de ander verboden worden. Daar hebben we het dan ook over in de maandelijkse vergadering.''

De extra taken die erbij komen vallen Schuhmann ook wel eens zwaar. ,,Ik doe de intake van nieuwe ouders. Alle ouders beslissen mee over nieuwe ouders en iedereen heeft vetorecht. Je moet tenslotte vertrouwen in ze hebben want je laat je eigen kind bij hen achter'', legt ze uit. ,,Dat betekent dat ik af en toe iemand moet teleurstellen.''

Maar een ochtend verantwoordelijk zijn voor de kinderen, de 'crèche draaien' zoals ze dat bij Katrien noemen, vindt ze leuk. ,,Ik zal nooit onverschillig staan tegenover de kinderen die ik bij Katrien heb leren kennen'', denkt Schuhmann. ,,Als ik tachtig ben vind ik het vast nog leuk om te horen hoe het met ze is. Het worden een beetje jouw kinderen.''

Boven op de vide klinkt gebrul. Jesse en Daniël zijn slaags geraakt. 'Draaiouder' Rob rent naar boven om de gemoederen te bedaren. Het helpen oplossen van conflicten blijkt gedurende de ochtend een belangrijke taak van de ouders. Twee kinderen die allebei aan een karretje staan te trekken, dat vraagt om bemiddeling.

De ouders doen verder spelletjes en proberen te zorgen dat alle kinderen een leuke ochtend hebben. Er wordt geknutseld, gepuzzeld en snot afgeveegd. Ze bouwen, lezen, zingen en eten fruit. Het ouderwets hoge schoollokaal biedt voldoende ruimte en er is speelgoed in overvloed. En buiten is een prachtige tuin met schommels, een overdekte zandbak en een schuur vol karren en fietsjes.

Ook Krista Schuiling kwam bij Katrien terecht. Tijdens haar studie onderwijskunde werkte ze als invalkracht bij crèches en buitenschoolse opvang. En daar zag ze hoe ze het nìet wilde. ,,De ouders kiezen niet zelf voor degene die voor hun kind zorgt, en ze hebben ook heel vaak te maken met invalkrachten. Ik wilde zelf kunnen kiezen en ik wilde ook contact over hoe het met mijn kinderen gaat -niet slechts een paar regels in een schriftje.''

Inmiddels zijn zoons Jesse en Mees allebei bij Katrien. ,,Bij Mees heb ik opnieuw de afweging gemaakt'', vertelt Schuiling. ,,Bij Jesse had ik ook de nadelen van de ouderparticipatiecrèche ondervonden. Het ging een tijdje niet zo lekker, naar later bleek omdat Jesse slecht hoorde. Ik vond dat niet iedereen daar goed mee omging. In zo'n situatie kan die wisseling van ouders lastig zijn.'' Uiteindelijk heeft ze toch besloten om ook met Mees naar Katrien te gaan. ,,De ouders willen allemaal dat de kinderen een leuke tijd hebben. En je leert ook veel van elkaar'', heeft ze ervaren.

Utrecht heeft in totaal zes ouderparticipatiecrèches. Nieuw zijn deze crèches allerminst. Ze bestaan al vijfentwintig tot dertig jaar, en hebben al die tijd tot volle tevredenheid gefunctioneerd. Met wat financiële steun van de gemeente, die de crèches in feite gedoogde, kon de ouderbijdrage ook naar verhouding laag blijven. Op dit moment is dat bij Katrien zo'n vijftig euro per maand voor vijf ochtenden crèche.

Maar de toekomst is onzeker met het in werking treden van de nieuwe Wet basisvoorziening kinderopvang. Als de Tweede Kamer akkoord gaat zal die wet in januari 2004 van kracht worden. Vanaf dat moment is subsidiëring van kinderopvang niet langer een taak van de gemeente. Het zijn dan de ouders die via hun werkgever of de belastingdienst kunnen proberen om een tegemoetkoming in de kosten te krijgen.

Dat betekent dat de gemeentesubsidie die vrijwel gelijk staat aan de huur vervalt. En als er geen andere bron van inkomsten wordt gevonden, zal de ouderbijdrage fors verhoogd moeten worden. Voor ouders die niet allebei tegelijk werken of studeren zal het moeilijk zijn om een vergoeding te krijgen voor de opvang en de vraag is of de crèches dat overleven. Net nu de crèches officieel erkend worden, staat het voortbestaan op de tocht.

De gemeente zoekt met de crèches naar een oplossing. De ouders maken zich druk over de toekomst van Katrien, ook zullen hun eigen kinderen er vaak tegen die tijd al weg zijn. ,,Iedereen wil graag dat dit behouden blijft voor andere ouders'', zegt vader Martin Pikaart die zich namens Katrien buigt over de kwestie.

Hij is enthousiast over de crèche en is zelf een ochtend in de week op de crèche naast een vierdaagse werkweek. ,,In eerste instantie wilde ik naar een gewone crèche'', vertelt hij. ,,Dat vond ik een veilig gevoel. Ik dacht: daar is gekwalificeerd personeel dat veel beter is dan zo'n groep ouders waarvan je niet weet hoe ze met je kind omgaan. Maar toen we gingen kijken waren we meteen enthousiast.''

Dat de nieuwe wet crèches als Katrien alsnog legaliseert is mooi, vindt Pikaart. Maar het is jammer dat de nadruk zo eenzijdig ligt op stimuleren van betaalde arbeid voor mannen en vrouwen. ,,Er staat ergens wel dat crèches een verantwoorde pedagogische omgeving moet bieden, maar dat is duidelijk niet de eerste zorg van de overheid.''

De ochtend is voorbij. De kinderen zitten moegespeeld met hun broodtrommeltjes aan tafel als de eerste moeder het hoofd om de hoek van de deur steekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden