Draaien om de Venezolaanse brij

Latijns-Amerikaanse regeringsleiders verdeeld over veroordeling van geweld tegen anti-regeringsdemonstranten

De crisis in Venezuela heeft een diepe verdeeldheid blootgelegd binnen Latijns-Amerika. De landen, verenigd in de Organisatie van Amerikaanse Staten, bereikten donderdagnacht gedurende crisisberaad over Venezuela na acht uur praten nog geen consensus over een gemeenschappelijke verklaring. Toen de vergadering vrijdag werd voortgezet, was al duidelijk dat Venezuela dankzij die verdeeldheid eventuele veroordelingen kan blokkeren.

Venezuela is al bijna vier weken het toneel van felle demonstraties tegen de regering van Nicolas Maduro, waarbij soms hard wordt opgetreden. Donderdag viel de twintigste dode. Wereldwijd spraken leiders en organisaties zich hierover uit. De Verenigde Naties, het Europees Parlement en zelfs Paus Franciscus riepen op tot verzoening.

Maar de OAS, bij uitstek het regionale platform in crisissituaties, zweeg tot nu toe in alle talen. "Het is onacceptabel dat dit halfrond stil blijft en niets laat weten via zijn meest belangrijke multilaterale instituut", zei een verontwaardigde Carmen Lomellín, VS-ambassadeur bij de OAS.

Die stilte was geen toeval. De crisis in Venezuela is een hete aardappel. Net als de Venezolanen zelf is ook Latijns-Amerika diep verdeeld over de revolutie en de legitimiteit van de protesten, een hete brij waar de OAS liever omheen draait. Daarbij is ook de OAS zelf omstreden. Dat is het gevolg van de eigen tandeloosheid, maar ook van een doelbewust beleid van Venezuela, dat zich ergert aan de dominante rol van de Verenigde Staten. Het liefst zou Caracas de OAS opheffen, laat staan dat ze de organisatie zou toestaan te bemiddelen.

Wie het aandurft toch een rol voor de OAS te suggereren heeft een probleem. Toen Panama opperde of het onderhand geen tijd werd voor een crisisberaad, verbrak Maduro direct de diplomatieke banden met de mededeling dat hij nooit zal "accepteren dat iemand samenzweert tegen ons land".

Toen de OAS uiteindelijk toch bij elkaar was, slaagde Venezuela er meesterlijk in zijn vijanden te isole ren. Maduro kan daarbij rekenen op zijn boezemvrienden Cuba, Bolivia, Ecuador en Nicaragua, verenigd in de Alba, een door Maduro's voorganger Hugo Chávez opgerichte club van 'revolutionaire' landen. Daarnaast heeft olieproducent Venezuela met goedkope olieleveranties menig buurland en een hele serie Caribische staatjes aan zich weten te binden. Die zogenaamde 'oliediplomatie' betaalt zich nu uit in loyale stemmen.

Daarmee is de OAS inzake de Venezolaanse crisis vleugellam en dat was ook precies de bedoeling van Hugo Chávez, die vorig jaar overleed aan kanker. Hij stond mede aan de wieg van een serie nieuwe regionale organisaties zoals Unasur, waarin alleen de landen van Zuid-Amerika zitten, dus zonder de Verenigde Staten.

Als er al bemiddeld moet worden, zien de Venezolanen liever een rol voor een van die nieuwe clubs. Overigens heeft ook de Unasur zich nog niet uitgesproken. Een bijeenkomst op hoog niveau staat voor volgende week op de agenda.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden