Douwe Egberts is pas weer welkom als het bedrijf zich ontdoet van zijn apenrots

Kapitalisme kan goed werken, de vrije markt heeft ons grote welvaart gebracht. Maar het kan ook ontsporen als bedrijven het evenwicht uit het oog verliezen.

Douwe Egberts is een voorbeeld van ontspoord kapitalisme. Het bedrijf is als een apenrots, met bovenop de brutaalste aap: Jan Bennink, bekend van een bonus van 87 miljoen bij een eerder bedrijf. Onder de opperaap stond de tweede aap, die de dagelijkse leiding had en van Bennink 150 apen een niveau lager op de rots de afgrond in moest duwen. Dat deed hij, maar niet snel genoeg naar de mening van de opperaap, die daarom deze week de uitvoerende aap het ravijn in schoof.

Zo gaat dat als bedrijven niet meer letten op verschillende belangen. Zo gaat dat als ze niet meer afwegen tussen bedrijfsbelang, werknemersbelang, aandeelhoudersbelang en het belang van de klant, maar zich enkel nog richten op de koers van het aandeel. Een koers kun je opkrikken met machogedrag. In het Angelsaksisch kapitalisme, dat zich eenzijdig richt op het scheppen van winst voor de aandeelhouders, doen alfadieren het goed. Aandeelhouders houden van bazige apen.

Maar er is een andere vorm van kapitalisme, even daadkrachtig als het moet, maar wel veel evenwichtiger van opzet. Dat is het Rijnlands kapitalisme, dat vooral wijdverbreid is in Noordwest-Europa. In het Rijnlands model is er niet alleen oog voor het belang van de aandeelhouders of eigenaars, maar ook voor dat van de maatschappij, van de werknemers, en van de omgeving van het bedrijf. Typisch Rijnlandse bedrijven zijn verworteld in hun stad van vestiging, zoals Daimler thuis is in Stuttgart. Werknemers blijven vaak lang in dienst van hetzelfde bedrijf, in hun ontwikkeling wordt veel geïnvesteerd, hun inzet is dan ook groot. Deze bedrijven zijn niet op de kwartaalwinst gericht, zoals aandeelhouders graag willen, maar op de toekomst op lange termijn.

Vroeger telde Nederland veel bedrijven die je Rijnlands zou kunnen noemen, maar de laatste decennia is hier het Angelsaksisch model opgerukt. Douwe Egberts is daarvan het sprekende voorbeeld.

'Welkom terug', adverteerde Douwe Egberts toen het zich deze zomer afsplitste van het Amerikaanse Sara Lee. Ja, welkom terug, maar wordt dan ook echt Nederlands en geef die Angelsaksische bedrijfscultuur op. Het zou goed zijn als de huidige economische crisis iets moois oplevert: terugkeer naar het Rijnlands kapitalisme. We willen weer bedrijven die hun klanten, hun buurt, werknemers, en aandeelhouders even belangrijk vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden