Douches en laadpalen moeten de automobilist de fiets op lokken

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat (D66) arriveert op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP

Staatssecretaris Van Veldhoven wil 200.000 forenzen uit de auto halen en op de fiets zetten. Dat vergt flinke investeringen. De Kamer buigt zich morgen over de begroting van Infrastructuur en Waterstaat.

Geloof al die kranten en tijdschriften niet, die naar Londen en Kopenhagen trekken om zich te laven aan de fietspaden daar. Nederland blijft hét fietsland van Europa, zegt Saskia Kluit, directeur van de Fietsersbond. “Omdat fietsen hier zo normaal is, gaan wij er nauwelijks de boer mee op, zoals we wel doen met watermanagement en de circulaire economie.”

Kluit is ‘fan’ van Stientje van Veldhoven, die als eerste staatssecretaris de fiets als speerpunt in haar portefeuille heeft. Van Veldhoven, die graag van Rijswijk naar het ministerie fietst, heeft flinke ambities. Nog deze regeer­periode wil zij 200.000 forenzen uit de auto op de fiets krijgen. Geen overbodige luxe, gezien recente recordfiles. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid zei onlangs dat Nederlanders over vijf jaar 35 procent langer in de auto zitten.

De meeste winst valt te behalen op ritten van 1 tot 15 kilometer. Bijna de helft van de reizigers pakt daarvoor de auto, een derde de fiets. Door de toenemende populariteit van de elektrische fiets laten mensen eerder de auto staan, verwacht de staatssecretaris. In 2027 moeten Nederlanders volgens haar plannen 3 miljard extra fietskilometers afleggen.

Het kabinet investeert 100 miljoen euro in de fietsplannen. Dat geld gaat naar nieuwe fietspaden, fietssnelwegen en stallingen. Veel moet ook van ondernemers komen.

Personeel uit de auto

Vorige week maakte Van Veldhoven de eerste afspraken met werkgevers. Elf bedrijven, waaronder het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), Tata Steel, Schiphol en de Radboud Universiteit gaan proberen personeel uit de auto krijgen. Dat doen ze met fiscale voordelen en kilometervergoedingen tot 19 cent per fietskilometer. Daarbij zorgen ze voor douches voor personeel, leenfietsen en laadpalen voor de elektrische fiets. Het UMCG wil zo op den duur 10 procent meer van de 13.000 werknemers naar het werk laten fietsen. Nu fiets 50 procent van hen de hele route en in 2020 moet dat 60 procent zijn.

Van Veldhoven vraagt provincies en gemeenten ook de portemonnee te trekken. Het idee is dat de 100 miljoen van de rijksoverheid 40 procent van de totale investering bedraagt. Lokale overheden mogen 60 procent bijdragen.

De gemeenten en provincies willen die 150 miljoen euro graag betalen, er mag zelfs wat bij. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) wezen er onlangs op dat zij veel meer investeren in fietsinfrastructuur, zo’n 511 miljoen. Drentse gedeputeerde Henk Brink, woordvoerder fiets namens de provincies: “Die 100 miljoen van de staatssecretaris is wat mij betreft een eerste aanzet. Er is een chronisch gebrek aan middelen voor mobiliteit. Mensen zien steeds meer de mogelijkheden van de fiets. Dat moeten we maximaal faciliteren.” Saskia Kluit van de Fietsersbond noemt de 100 miljoen van de staatssecretaris ‘een schijntje’. “De facto gaat er niet veel meer geld naar de fiets dan in vorige regeerperiodes.”

Beter benutten

Tot voor kort had het ministerie een potje voor infrastructurele problemen onder de noemer ‘Beter benutten’. Als het verkeer permanent muurvast staat op een bepaald knooppunt, dan werd er niet meteen voor meer asfalt gekozen, ook andere opties werden tegen het licht gehouden. Vaak bleek de fiets een uitkomst. Zo verrees er bij Eindhoven een fietsrotonde boven de drukke Heerbaan. Groningen investeerde geld in een fijnmazig fiets- en ov-netwerk. Beter benutten behelsde honderden miljoenen euro’s per jaar.

De overheid investeert meer dan die 100 miljoen, reageert een woordvoerder van Van Veldhoven. “Er komt een nieuw mobiliteitsfonds, dat ook altijd naar het belang van fietsers kijkt. In dat fonds zitten miljarden euro’s.” Rijkswaterstaat bekijkt bovendien bij elke nieuwe snelweg of er een fietssnelroute naast kan komen. Die 100 miljoen is volgens de woordvoerder een ‘vliegwiel’ om de barrières weg te nemen die mensen beletten de fiets te pakken. “Het gaat om projecten waarvoor komende jaren een schop de grond in gaat. We willen zo veel mogelijk fiets per euro.”

Correctie: in een eerdere versie van dit stuk stond verkeerd beschreven hoeveel medewerkers het UMCG naar het werk wil laten fietsen.

Lees ook:

De fietser rukt op als melkkoe voor de Europese stad, maar die is daar niet klaar voor

Fietsers en voetgangers brengen veel geld in het laatje van Europese steden. Maar straten en pleinen zijn niet berekend op de groeiende groep e-bikers. “We worden ingehaald door de werkelijkheid.”

Verkeersexperts zijn tot tranen toe geroerd door een Nederlandse rotonde

Vanuit de hele wereld komen wetenschappers, beleidsmakers en belangenclubs deze week in Nijmegen bijeen voor Velo-city, het grootste fietscongres ter wereld. Wat kunnen andere landen leren van het Nederlandse fietsbeleid?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden