Douane werkt met geldhond

Met speciaal getrainde honden speurt de douane naar stapels geld die meer dan tienduizend euro bedragen. Van grote bedragen contant geld moet vanaf 15 juni aangifte worden gedaan. Dit om het witwassers of terroristen moeilijk te maken.

Druk kwispelend, volop hijgend en steeds omkijkend naar haar baas, draaft Tara door de mensenmassa. Snel en doelgericht gaat haar neus langs broekzakken en rugtassen. Soms ruikt ze op haar achterpoten even gauw aan een borstzakje of binnenzak. Met een kalm handgebaar stuurt hondengeleider Ron (45) van de douane zijn hond. Sommige passagiers schrikken, anderen geven Tara een aai. Een ouder echtpaar dat aanvankelijk bangig de handen hoog houdt, glimlacht om het gesnuffel.

Gebiologeerd en met enige gêne kijken passagiers voor deze vlucht naar Lima toe als het bij deze gate al na enkele minuten raak is. Bij een wat dikkige man, met een gitaar en een kleurige rugzak waar ’Colombia’ op is geborduurd, duwt Tara enthousiast kwispelend, maar resoluut haar neus naar voren. Met voortdurende blikken omhoog naar haar begeleider gaat ze hijgend aan de voeten van de man zitten. Als hondengeleider Ron hem aanspreekt, knikt hij geschrokken. Hij moet met een andere douanebeambte mee naar achteren. De blaffende Tara krijgt van haar baas een beloning. Na een minuut of tien keert de man terug. Hij bleek niet, zoals hij eerst in gebrekkig Engels duidelijk maakte, 20.000 euro bij zich te hebben, maar slechts 2.000. Gelaten neemt de man weer plaats tussen de andere reizigers.

Tara is afgericht om de geur van geld, een unieke combinatie van speciaal papier en bankbiljetteninkt, te herkennen. De herder is vier jaar oud en werkt sinds 2005 op Schiphol. Ze wordt ingezet op vluchten die volgens analyses van de douane ’risicovluchten’ zijn, waarop de kans het grootst is verdacht geld te vinden. Vorig jaar heeft ze met haar baas vier miljoen euro opgespoord. In totaal ontdekte de douane voor 33 miljoen euro aan contanten, bijvoorbeeld bij het routinematig scannen van koffertjes. Bij zo’n 600 mensen werden grote hoeveelheden cash gevonden. Jaarlijks doen 45 miljoen mensen de luchthaven aan.

Reizigers hadden tot nog toe geen meldingsplicht voor cash. De douane gaf het wel aan het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties (MOT) door wanneer ze vijftienduizend euro of meer aan contanten aantrof, aangezien het dan om geld van verdachte herkomst zou kunnen gaan. Vanaf 15 juni moet elke reiziger die meer dan tienduizend euro bij zich heeft en de EU in of uit reist -ook ’transit-reizigers’ en ook passagiers via de zeehavens - daar uitgebreid aangifte van doen.

Geld afpakken is niet het doel, het gaat om de registratie. De verplichte aangifte wordt doorgespeeld naar het FIU-NL, de Financial Intelligence Unit Netherlands die is gespecialiseerd in het opsporen van geld van criminelen en terroristen. De FIU beoordeelt of er verdachte gevallen tussen de meldingen zitten. Zonodig volgt een strafrechtelijke procedure, of worden de gegevens doorgespeeld aan inlichtingendiensten. De meldingen kunnen een goed handvat vormen voor nader onderzoek. Met het ontmaskeren van een geldkoerier zou bijvoorbeeld uiteindelijk een volledige drugsorganisatie kunnen worden opgerold.

Contant geld meenemen is niet illegaal, benadrukt Jos Reekers van de douane op Schiphol, maar de manier waarop dat is verkregen, kan wel dubieus zijn. Het gaat erom dat de autoriteiten de contante geldstromen in beeld willen krijgen. Reekers: „Wij van de douane controleren straks alleen of de aangifte volledig is, en of de persoon is wie hij zegt te zijn.”

De EU-regeling die de controles op contant geld verplicht stelde, werd al in 2004 aangenomen en zou in 2005 worden ingevoerd. Daarom werd, naar Amerikaans voorbeeld, voor Schiphol Tara opgeleid tot geldhond. Nu de regeling op 15 juni eindelijk van kracht wordt, is een tweede hond, Boy, opgeleid, die net als Tara bij zijn baas in het gezin woont.

De geldhonden slaan aan op alle soorten papiergeld, maar ook op betaalcheques. „Die zijn van dezelfde materialen gemaakt”, vertelt Ron. „En ook iemand die een heleboel paspoorten bij zich heeft, zal Tara er zo uit halen.” De mensen die Tara uit een rij haalt, vertelt Ron, zijn meestal zo verrast dat zij geen drugshond is dat ze meteen erkennen dat ze contanten bij zich hebben.

Mensen verbergen geld op de raarste plaatsen, maar meestal rond hun middel, zegt Ron. „Ze dragen het op hun lichaam achter een riem, of ingenaaid in zakjes of zomen van een jasje.” De grootste vangst van Tara was 250.000 euro. „Die mensen hadden bankbiljetten op hun benen, met daaroverheen een legging om het op z’n plaats te houden en vervolgens een wijde broek.”

Wie ten onrechte geen aangifte doet of onjuiste gegevens invult, kan voortaan een boete krijgen tot 16.750 euro. Eventueel kan de douane het geld in bewaring nemen, als drukmiddel om de juiste informatie boven tafel te krijgen. „Maar als die dan inderdaad wordt gegeven, krijgen de mensen het geld terug. We nemen het geld niet in beslag. Het gaat de douane puur om de registratie.”

Soms lijkt de inschatting of de achtergronden van een ’geldtransport’ deugen, niet moeilijk. „Afgelopen maandag nog heeft Tara 120.000 euro gevonden”, vertelt Ron. „Bij een taxichauffeur die naar Brazilië reisde. Hij had geld in zijn broekzak - dat gaf de meeste geur - en in zijn bagage. De man zei dat hij er daar leuke dingetjes op de markt van ging kopen. Voor ons een inkoppertje natuurlijk. Want leuke dingetjes kan je ook kopen waar je woont.”

Kwispelend en trekkend aan de lange lijn laveert Tara tussen de passagiers. Bij een vrouw met een fris lichtblauw rugzakje gaat ze opnieuw zitten. Stomverbaasd bevestigt de vrouw dat daar enkele duizenden euro’s in zitten. Ook zij mag mee naar achteren. „Maar ik denk dat ze bij dat groepje toeristen hoort”, zegt Ron, „zij zal de pot wel beheren.”

Probleem is dat Tara niet kan tellen. De hond geeft alleen aan dat ze bankbiljetten ruikt, en wel in een grote hoeveelheid. Of die een grote waarde vertegenwoordigen, kan zij uiteraard niet ruiken. De toeriste komt al gauw terug. Ze had het reisgeld van de groep mee. Tara sloeg aan omdat de vrouw dat in allemaal kleine coupures draagt. In totaal gaat de herder vanmorgen naast zo’n tien passagiers voor Lima zitten. Soms ziet Ron meteen dat het in orde is, soms ondervragen collega’s van de douane de reizigers aanvullend. Bij deze vlucht heeft, lijkt het, niemand meer dan tienduizend euro nodig.

Tussendoor rolt Tara even bij wijze van ontspanning. Na een uur geconcentreerd speuren heeft ze echt rust nodig, vertelt Ron. „Dit is topsport voor die hond. Ik krijg soms het commentaar dat ze zo mager is, maar atleten hebben ook geen bierbuik.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden