Recensie

Dorthe Nors maakt pijnlijk duidelijk dat het leven maar een kunstje is

Dorthe Nos. Beeld RV
Dorthe Nos.Beeld RV

Volgens Nors hoef je de kunst van het leven niet te beheersen, als je maar goed doet alsof.

De meeste mensen die hun rijexamen halen kunnen voor geen meter rijden. Dat is dan ook niet wat er getoetst wordt. 

De vaardigheid waar je na dertig, vijftig of tweehonderd uur les nemen op wordt getest, is die van het doen alsof je een auto kunt besturen. Alleen mensen die dat kunstje beheersen, maken enige kans om in de volgende jaren daadwerkelijk te leren rijden.

Dit weet Sonja, de hoofdpersoon van Dorthe Nors’ kleine roman ‘Spiegel spiegel schouder’, allemaal niet. Ze kan het ook niet weten, want ze zit nog midden in die afgrijselijke mangel die rijles is. Ze verplaatst zich met tegenzin door Kopenhagen. Niet eens hortend en stotend, zoals dat hoort bij leerlingen, maar soepel. Van haar instructrice mag ze namelijk zelf niet schakelen. Ze mag wel meer niet. Maar ‘het valt niet mee om grenzen te stellen in een auto’.

Wankel uitzicht

Ook in de rest van het leven heeft Sonja daar moeite mee. Voor haar beroep vertaalt ze bloederige thrillers waar ze inhoudelijk niks mee heeft. Ze lijdt onder het botte gedrag van haar zus en laat zich zelfs koeioneren door haar massagetherapeute. Vrouwen, mannen, vrienden, familie, allemaal laten ze Sonja merken dat ze faalt.

En dan is er dus nog die rijles, die een wankel uitzicht biedt op een wonderlijk soort vrijheid. Sonja wenst heen en weer te kunnen rijden tussen het drukke Kopenhagen en de natuur van het platteland waar ze vandaan komt. Twee werelden waar ze niet past, en waar ze zo snel mogelijk tussen wil kunnen bewegen.

Nu is Sonja al ergens in de veertig. Het hele autogebeuren lijkt voor haar een mobiele weegschaal of het met haar nog iets gaat worden in het leven.

Het verkeerde leven

Vorig jaar verscheen van Dorthe Nors al de fascinerende verhalenbundel ‘Karateslag / Minna zoekt oefenruimte’. Opvolger ‘Spiegel spiegel schouder’ is lichter en wat conventioneler van toon en neemt meer ruimte om één personage te schetsen. De dingen die haar overkomen - want zo is het vrijwel zonder uitzondering: Sonja zoekt niets op maar laat het gebeuren - zijn klein en heel groot tegelijk. 

Klein omdat ze weinig voorstellen: Sonja probeert gezellig te doen met een jeugdvriendin, Sonja probeert een wandeltocht te ondernemen. En groot omdat alles, echt alles uitloopt op een bevestiging dat ze in het verkeerde leven terecht gekomen is. Of, zoals ze het zelf noemt: dat ze ‘niet helemaal goed afgesteld is als vrouw’.

Vrouwen komen er niet best af bij Nors. Mannen trouwens ook niet. Bijna ieder personage is in haar werk te zeer vervuld van zichzelf om een werkelijke band aan te gaan met anderen.

Pijnlijke waarheid

“Sonja geeft niet op. Dat zou ze wel moeten doen”, schrijft Nors. En in zekere zin is het waar. In Sonja’s zin. Bij ieder ander zou ‘niet opgeven’ verwijzen naar manhaftig doorzetten, het roer omgooien, tegen alle voorspellingen in zichzelf verbeteren en overtreffen. Bij Sonja betekent het dat hoezeer haar bestaan ook wringt, ze hardnekkig doorzet haar moeizame zelf te zijn. Weliswaar ontvlucht ze haar tirannieke rijinstructrice, maar in één moeite door wurmt ze zich in een nieuwe afhankelijkheidsrelatie met de volgende.

Wat ik zelf het meest hoorde in de leswagen is het woord ‘besluitvaardigheid’. Ik nam wel beslissingen (links, rechts, remmen), maar niet snel genoeg, en vooral: niet openlijk genoeg. Dat kunstje beheersen is essentieel om een papiertje te halen. Je hoeft niet echt in je spiegel, in je andere spiegel, over je schouder te kijken. Je hoeft niets te zien. Je moet de man of vrouw van het CBR doen gelóven dat je hebt gekeken en gezien.

Op geestige, hoewel soms wat karikaturale wijze maakt Nors de pijnlijke waarheid duidelijk dat het echte leven net zo’n kunstje is.

Oordeel: geestige, lichte, soms wat karikaturale roman over ‘niet goed afgestelde’ vrouw


Dorthe Nors
Spiegel spiegel schouder
Vert. Edith Koenders. 
Podium; 176 blz. € 18,50

Lees hier meer boekrecensies uit Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden