Doping vergroot de mystiek

Vandaag begint het wielerseizoen in Vlaanderen met de klassieker Omloop Het Volk. De sport zucht onder verhalen over doping en het gebrek aan geloofwaardigheid. Maar de liefde van de Vlaming blijft onvoorwaardelijk, blijkt uit een rondgang door het land van koers en kermis. ’De Tour, dat gaat niet op water en brood’.

De vogels kondigen het voorjaar aan, voor de rest blijft het nog stil deze ochtend op de Muur van Geraardsbergen. Een enkele recreant in een te strak wielershirt zwoegt omhoog. Hijgend passeert hij een steen met ’Maria bij Jezus’ graf’, een metershoge Christus aan het kruis én een koperen plaat met een gedicht van Willy Verhegghe. Een ode aan Eddy Merckx.

Vlaanderen buigt

zijn bomen voor dit mateloos geweld

de kerken krimpen in hun torens

duiven vallen van het dak

en met mateloze roze stomheid

hangen tongen uit de open monden

Een paar dagen terug fietste de dichter er zelf nog langs. Verhegghe was thuis aan het ’knoeien’ geweest met de samenstelling van zijn nieuwe bundel. Hij woont in Ninove, niet ver van Geraardsbergen, in het hart van de Vlaamse Ardennen, de streek met zijn beroemde hellingen en onbarmhartige kasseien. De regen kon Verhegghe er niet van weerhouden op zijn fiets te stappen. Uren trapte hij. „Toen ik thuiskwam voelde ik me als een jongen die net zijn plechtige communie had gedaan en een heel groot cadeau had gekregen.”

Zijn liefde voor de sport die zo zwaar onder vuur ligt, zit diep. Zoals bij bijna alle Vlamingen. „Wij weten: wielrennen is een kwestie van hard fietsen. Dat leerde Briek Schotte al. De hoofdzaak is talent en goede verzorging. Wilskracht, koppig en smerig kunnen zijn, daar gaat het om. De rest is bijzaak.”

De rest is ook: doping. De wielersport wordt voortdurend overschaduwd door affaires en onthullingen over medische manipulatie. Niet wilskracht en de benen lijken bepalend maar middeltjes uit de apotheek. Helden liegen tot ze door de mand vallen, ook Belgen. Frank Vandenbroucke was ooit een ’godenkind’. Peers, Planckaert en Bruylandts waren publiekslievelingen die gepakt werden. En vorige maand bekende de Leeuw van Vlaanderen, Johan Museeuw, het icoon van zwijgzame Vlaamse koppigheid, dat ook hij doping gebruikte. Patrick Lefevere, de ploegbaas van idool Tom Boonen, werd in Het Laatste Nieuws beschuldigd van het aanzetten tot illegale praktijken.

Wat blijft er dan over van de heroïek? Alles, klinkt het stellig in ¿t Jagershoekske in Brakel. De kroeg hangt vol beeltenissen en attributen van de lokale held Peter van Petegem. „Ik spreek niet over doping”, zegt de kastelein kortaf. Hij wijst naar Fred, stamgast. Forse man, wilde snor, riante buik. Fred pakt zijn pint, giet en slikt. „Al die mannen zijn nooit gepakt hè? Vandenbroucke niet, Museeuw ook niet. Geloof de gazetten toch niet.” Daar gaat het dus om: niet ’gepakt’ worden door de controleurs. Einde discussie.

Verhegghe: „Wij Vlamingen blijven onvoorwaardelijk in onze liefde. Wij zijn echt geen struisvogels, wij weten wat er gebeurt in die sport, maar wij zijn ermee vertrouwd. Ik heb juist het gevoel dat wielrennen na alle heisa nog meer leeft dan ooit tevoren. De wielersport wordt belaagd, wij liefhebbers voelen ons belaagd, er wordt zelfs de spot met ons gedreven. Maar dan zetten wij onze stekels op en weren we ons onvoorwaardelijk. Dat doe je als je van iets houdt.”

De eeuwige zweem van doping vergroot eerder de aantrekkingskracht van het wielrennen, denkt ook Luc Lamon. De wielerjournalist van de Gazet van Antwerpen woont in de Vlaamse Ardennen, het kloppende hart van de wielersport. Lamon: „Ik hoor het veel: rijd zelf maar eens de Tour, dat gaat niet op water en brood. Doping vergroot de mystiek. Het volk ziet de renners graag als bovennatuurlijke mensen. De goden dronken toch ook speciale drankjes? Of denk maar aan de magische toverdrank bij Asterix en Obelix.”

Wielrenners verwezenlijken de dromen van de gewone man. Wielrenners doen de dingen die hij zelf niet durft. Hoge bergen beklimmen, kou en regen trotseren, uren over kasseien rijden en ja, middeltjes nuttigen. Lamon: „Dat stoot af en trekt aan. Zoals elke getrouwde man wel eens seks wil met een andere vrouw. Het zijn dromen die de gewone man niet waarmaakt, hij durft de grens niet over. Hij bewondert de ander die dat wel durft. Dat is spannend.”

In de Vlaamse Ardennen wordt het glooiende land beheerst door scheve knotwilgen en kronkelige wegen. Verwacht hier geen kaarsrechte moraal. De Vlaming gelooft niet in de onfeilbaarheid van de mens. De roomse volksaard maakt hem vergevingsgezind. Bij wroeging is er altijd nog de biecht. Waarom zouden ze iemand als Museeuw veroordelen, als hij eindelijk zegt wat iedereen stiekem wel wist? Ze prijzen zijn moed. „Ik ben blij voor hem. Er moet een last van zijn schouders zijn gevallen”, zegt Verhegghe.

Anderhalf jaar terug publiceerde hij in het literaire wielertijdschrift De Muur een spottend gedicht over ’die chauvinistische Fransen’ van sportkrant l'Equipe. Ze hadden het nodig gevonden om zijn held Lance Armstrong van doping te betichten. Verhegghe vindt het niet zo relevant of de zevenvoudig winnaar van de Tour de France van de verboden vruchten heeft gesnoept.

„Lance Armstrong is een legende. Hoe langer het geleden is dat hij op de fiets zat, hoe groter hij zal worden. Hij heeft kanker overleefd. Ik ben mijn oudste zoon eraan verloren. Die jongen werd geboren op de dag van Parijs-Roubaix in 1971, toen Rosiers won. Mijn zoon supporterde voor Bernard Hinault. Op de dag van zijn overlijden won hij Parijs-Roubaix, in 1981. Begrijpt u?”

Hinault is een eeuwige held, net als Coppi, Merckx, Armstrong en Museeuw dat zullen blijven, of ze nu schoon reden of niet. Verhalen over doping tasten hun populariteit niet aan. Gert-Jan Theunisse werd nog geliefder toen hij beticht werd van doping. De positieve plasjes van Joop Zoetemelk hebben zijn imago nooit beschadigd. Richard Virenque werd de martelaar van Frankrijk. Museeuw blijft een held in Vlaanderen, ook in ¿t Jagershoekske. „Hij fietst niet meer, maar pas op, Museeuw is ’ne grote.”

Enkele kilometers verderop, in Oudenaarde, loopt Arnold Dendauw door het Centrum voor de Ronde van Vlaanderen. Dat is een museum voor de ronde die de Vlamingen jaarlijks verenigt. Dendauw is wielerfan. „Die doping maakte me niks uit. De controles zijn totaal onmenselijk. Renners worden dag en nacht in de gaten gehouden, zelfs op vakantie. Dat doen ze bij de ergste misdadigers niet.”

Dendauw gaat verder: „Een vrachtwagenchauffeur neemt ook iets om niet in slaap te vallen. En wat dacht u van managers in het bedrijfsleven? Nultolerantie bestaat in het verkeer toch ook niet? Ga hier buiten staan en binnen een uur heb je 25 overtredingen geteld. Museeuw heeft gedaan wat elk mens in zich heeft.”

Lamon is het met hem eens. „Sjoemelen zit in de mens. Wij hebben ons al zo lang verzoend met het idee dat er doping wordt gebruikt. Het volk gaat bij de Omloop weer met duizenden langs de kant staan. Net zo zot als altijd.”

Het zijn eerder de jagers dan de prooien die in Vlaanderen onder vuur liggen. Dat de wielersport niet geloofwaardig meer is, nu steeds weer uitslagen de prullenbak in moeten, wil er hier niet in. Wielrennen is hier meer dan een kwestie van winnaars en verliezers. Het is onderdeel van de volkscultuur, een beetje kermis.

Dendauw: „Vroeger had je de flandriens. Arme boeren die gingen fietsen om geld te verdienen. We gingen naar hen kijken in de kermiskoersen. Briek Schotte, Rik van Steenbergen, Sylvere Maes, die zijn nog altijd veel beroemder dan welke politicus dan ook uit die tijd. Iedereen wist dat ze wat namen maar daar sprak toen niemand over.”

Verhegghe: „Ik zeg u: neem de doping weg en er is geen wielersport meer.”

Willy Verhegghe leest morgen voor uit eigen werk tijdens een wielermiddag bij boekhandel Donner in Rotterdam, met o.a. ook Peter Winnen, Wilfried de Jong en Peter Ouwerkerk. Aanvang 15.00 uur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden