Doping blijft Russische sport achtervolgen

Tsunami van betrapte sporters vergalt sneeuwpret van president Poetin

Zoals gebruikelijk aan de vooravond van belangrijke sportevenementen springen dopingschandalen en -geruchten als paddestoelen uit de grond. Dat voor de Olympische Winterspelen in Sotsji gastheer Rusland daarbij nu het middelpunt is, zal bij insiders geen verbazing wekken.

Eerst was er eind vorig jaar de soap rond de sluiting en tijdelijke heropening van het dopinglaboratorium van Moskou dat de geplande 2453 dopingsampels van Sotsji controleert. Vorige week werd bekend dat twee Russische biatleten op een niet nader benoemd middel zijn betrapt. Als overtreffende trap kwam de Duitse tv zender WDR met een undercoverreportage waarin een Russische wetenschapper het nieuwe, niet te detecteren groeihormoon 'full size MGF' te koop aanbiedt.

Het is extra pekel op de al zo besmeurde sneeuw- en ijspret van Poetin. Kosten noch moeite zijn gespaard om Rusland met glanzende Winterspelen aan de wereld te presenteren, maar de mislukkingen zijn talrijk. Zelfs het optuigen van een fatsoenlijk antidopingprogramma, al was het maar om positieve gevallen binnen de eigen ploeg te voorkomen, is mislukt.

Vier jaar geleden, vlak voor de Winterspelen in Vancouver, waarschuwde toenmalig IOC-voorzitter Jacques Rogge de Russen met het oog op Sotsji. Na een lange reeks positieve dopinggevallen onder Russische langlaufers en biatleten, deed hij een rechtstreekse oproep aan toenmalig president Medvedev om strenge maatregelen.

Net als de DDR werkte de Sovjet-Unie voor perestrojka met een staatsgesteund dopingprogramma dat vrijwel waterdicht was. Sinds Poetin de touwtjes in handen heeft en met oliedollars de belangrijkste mondiale sportevenementen worden opgekocht, wordt Rusland ervan verdacht te zijn teruggekeerd naar die tijd.

Het verschil is dat Rusland tegenwoordig keer op keer door de mand valt. Is het niet met wekelijkse positieve gevallen, dan wel met beschuldigingen dat het nieuwe dopinglab in Moskou en Rusada, verantwoordelijk voor het antidopingprogramma, gebruikers tegen betaling beschermen.

Na vier van de zes laatste olympische evenementen werd Russen vanwege positieve tests hun medailles ontnomen. Bovendien is er sprake van een tsunami van betrapte sporters. In de atletiek staan de Russen samen met India fier aan kop met 56 atleten die een schorsing uitzitten. Binnen het skiën zijn vijf van de negen geschorsten Russen. En AP meldt dat de dopingdatabase van de Noorse oudjournalist Trond Huso sinds 2004 522 Russen bevat, acht procent van het totaal. Ze worden daarbij overigens geklopt door de VS met 629.

Voor de een staan deze cijfers voor het bewijs dat het controlesysteem in Rusland sluitend is. Nu Irina Starykh, dit jaar onverwacht omhooggevallen tot beste Russische biatlete, bij een gerichte controle van de internationale biatlonunie (IBU) door de mand is gevallen, wordt dat door anderen betwijfeld.

Feit is dat er niet alleen alles aan wordt gedaan om de Winterspelen organisatorisch tot een succes te maken. Sportief willen de Russen hun reputatie als topland bevestigen. Daartoe zijn afgelopen jaren de belangrijke wintersportfederaties geadopteerd door oligarchen, die miljoenen in de topsportprogramma's hebben gepompt.

Zoals kolenmijnmiljardair Andrei Bokarev zich als voorzitter heeft ontfermd over de kunstschaatsfederatie, zo doen zijn financiële gelijken Alexei Kravstov dat bij het schaatsen, Vagit Alekperov bij het langlaufen en Mikhail Prokhorov bij biatlon.

De laatste, een playboymiljardair die rijk is geworden van zijn nikkelmijnen, is ook eigenaar van basketbalclub New York Metz. Hij voert het bewind over de biatlonfederatie sinds 2008, toen Sotsji de Winterspelen kreeg toegewezen. Zijn opdracht: het afgetakelde Russische biatlon omvormen tot het bolwerk van weleer. Daartoe is een omvangrijk begeleidingsteam opgetuigd dat traint onder de beste condities en wordt vervoerd in privéjets.

Max Cobb, voorzitter van de Amerikaanse biatlonfederatie, zegt in de voorbereiding op Sotsji 1.6 miljoen dollar ter beschikking te hebben. "Ik vermoed dat het Russische budget het tienvoudige bedraagt."

Waar vermogens worden geïnvesteerd, wordt de druk evenredig hoog opgevoerd. Na teleurstellende resultaten tijdens de WK vorig jaar werd de Duitse cheftrainer Wolfgang Pichler gedegradeerd. "Er is druk vanuit de regering", verklaarde hij zijn stap terug in diverse Duitse kranten.

Pichler, die bij de Russen ging werken om uitgerekend daar te bewijzen dat topsport zonder doping mogelijk is, heeft nu zijn eigen groep binnen het gespleten Russische team. De twee dopinggevallen (ook oud-wereldkampioene en recidivist Ekaterina Iourieva werd gepakt) vielen bij zijn 'concurrent'. Desalniettemin is het nieuws volgens hem "als een bom ingeslagen".

Iourieva zou niet in Sotsji deelnemen, Starykh wel. De wijze waarop de laatste dit jaar vanuit het niets Europees kampioene werd, was reden voor de IBU om haar met gerichte controles te volgen. Dat ze betrapt werd op epo mag verbazing wekken. Zeker gezien het in de WDR-reportage opgedoken nieuwe Russische middel MGF. Een ton in euro's voor een kuurtje, en (voorlopig) gegarandeerd niet traceerbaar.

Zoals altijd lijken de controleurs achter de feiten aan te lopen. Met de kans dat pas over enkele jaren met terugwerkende kracht duidelijk wordt of de Russische ambities onreglementair waren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden