Doosontwerper vindt alle aandacht 'hartstikke gaaf'

Het woord 'doos' heeft de laatste twee weken nog nooit zo'n eenzijdige betekenis gehad. Liet iemand het woord vallen, dan wist iedereen meteen welke doos werd bedoeld: de slaapdoos voor zwervend Rotterdam. De ontwerper van deze doos, Raymond Voogt, had niet gedacht zo snel zo bekend te worden. Hij zocht alleen een bijbaantje.

DANA PLOEGER

De 22-jarige student reageerde in maart op een briefje bij de Wetenschapswinkel in Delft, waarop een ontwerp voor een kartonnen slaapdoos werd gevraagd. Het project zou enige publiciteit kunnen krijgen. Dat kon Voogt wel gebruiken. Hij was de eerste beller en de opdrachtgever, de Rotterdamse woningstichting 'Onze woning', vertrouwde de vierdejaars student industrieel ontwerpen aan de TU Delft het karwei toe.

Een kartonnen doos moest het worden, waarin een zwerver zijn benen kon strekken, niet nat zou worden, maar ook niet zou stikken. Raymond Voogt: "De vierkante televisiedoos was al uitgevonden, dus zocht ik achter mijn tekentafel naar een apart model. Ik was nerveus voor deze opdracht, want het kon de regionale pers wel eens halen."

De rest van het verhaal is niet aan Nederland voorbijgegaan. Bij de aankondiging van het symbolische dak- en thuislozenhuis op 4 mei reageerden niet alleen regionale en landelijke pers, maar ook buitenlandse kranten en tv-stations. Veel Europese kranten brachten het Rotterdamse plan als weer zo'n typisch Nederlands idee. Journalisten poogden op allerlei manieren achter het ontwerp te komen, maar het geheim bleef een week lang bewaard.

Het is nu precies twee weken na de eerste berichten en Raymond kan weer rustig op een terras in zijn studentenstad, Delft, zitten. "In het begin wilde iedereen weten wie Raymond Voogt was en waar hij te bereiken was. Ik werd gekgebeld. Niet alleen thuis, maar ook op de universiteit. Ik kreeg dagelijks lijsten met telefoonnummers die ik terug moest bellen."

Was de jonge ontwerper zich bewust van de invloed van die publiciteitsgolf? "Ja, ik heb het niet uitgebuit, maar wel gebruikt. Ik sta nogal stevig in mijn schoenen. Of mag ik dat niet van mezelf zeggen? Nou ja, ik ben dus nuchter en zei gewoon wat ik kwijt wilde. Niet meer, maar ook niet minder. Ik vond het natuurlijk hartstikke gaaf al die aandacht, zelfs Paul Haenen wilde met mij praten. Voor mij was belangrijk dat mijn naam bij het ontwerp werd genoemd. Het was moeilijk mijn mond te houden over het uiterlijk, maar beloofd is beloofd."

Gepikeerd

De woningstichting sprong iets minder zorgvuldig om met het begrip 'loyaliteit', vindt hij. "De eerste dag verliep zeer slecht, de woningstichting had doodleuk mijn naam verzwegen in alle persberichten. Toen heb ik maar zelf contact gezocht met journalisten. Ik was gepikeerd over hun handelwijze. De doos had ik notabene gratis gemaakt. Dat is nu verleden tijd, want ze betaalden me 1 500 gulden."

Voogt, van oorsprong Rotterdammer, was zich ervan bewust dat de slaapdoos vooral een signalerende functie zou hebben. Toch heeft hij zich ingeleefd in de slaap- en leefgewoontes van zwervers. "In gedachten ben ik teruggegaan naar de tijd dat ik nog bij mijn ouders woonde.

Ik reisde dagelijks van Rotterdam naar Delft en zag de zwervers bij het Centraal Station. Die lagen altijd met opgetrokken knieen onder een dekentje te slapen. Studiegenoten zeiden: 'Waarom maak je geen klein doosje, als ze toch altijd in die houding pitten?' Niks daarvan, vond ik, het is juist belangrijk om goed en gezond languit te liggen."

Om deze eis van de woonstichting uit te voeren is het uiteindelijke ontwerp moeilijk opvouwbaar. In beginsel spraken de media van een klein pakketje, dat makkelijk onder de arm mee te nemen zou zijn. Bij de presentatie, afgelopen woensdag, bleek de doos bijzonder onhandig van formaat. Een medewerker van 'Onze Woning' had in de haast nog een touwtje om het pakket gebonden. Maar een doosslaper met gemiddelde armlengte krijgt toch moeite het ding mee te sjouwen.

Kritiek alom bij de presentatie. Raymond trekt zich er weinig van aan. "De pers moet niet zo zeuren. Het is een voorlopige oplossing, daarbij is het een gevoelig produkt vanwege de prijs (15 gulden) en het kartonnen materiaal."

Vanuit het buitenland is wel zeer positief gereageerd op Raymonds box. Voogt: "Twee uur geleden had ik een Amerikaan aan de lijn, hij wil mijn ontwerp kopen. Mexico City en Engeland zien het ook al zitten. Verder wil een kunstenaar de doos exposeren in een natuurtuin. Dat laatste vind ik best, maar of ik mijn ontwerp ga verkopen, weet ik nog niet. Ik moet dan zeker weten dat het als noodoplossing wordt gebruikt. Niet om het zwerversprobleem af te doen als opgelost."

De Rotterdamse woningstichting heeft bij de presentatie van de doos plannen voor langdurige huisvesting bekendgemaakt. In de toekomst worden sloop- en renovatiepanden gebruikt om zwervers onderdak te bieden. Verder wil Rotterdam multifunctionele, sociale pensions bouwen. Raymond en zijn 16 huisgenoten van studentenhuis 'Bommelstein' hebben zo hun eigen plannen met de doos. "Wij gaan met een aantal slaapdozen naar Scheveningen om bij de barbecue te zitten en te feesten. Een dolle avond compleet met fakkels."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden