Doorstrijden tegen gieren en jakhalzen

Rispa, de bijbelse pendant van de Griekse heldin Antigone, kan een icoon zijn van leiderschap in deze tijd. Kerken, maatschappelijke organisaties verschaffen niet meer het waarden- en normenpatroon, dat moet komen uit een waarachtige persoonlijke motivatie. Rispa, de ondergeschikte vrouw, trotseert de koning, zijn bevelen, zijn kortzichtigheid en zijn belangen ten koste van.

Voormalig CNV-voorzitter Anton Westerlaken was zaterdag een van de sprekers op het symposium 'Spiritualiteit en maatschappelijk ondernemen' in de Ruwenberg te Sint Michielsgestel. Aanleiding was het afscheid van prof. Wil Derkse als wetenschappelijk directeur van de katholieke Radboudstichting.

Chemicus en filosoof Derkse heeft veertien jaar de Radboudstichting geleid. Deze was ooit de moeder van heel het rk universitaire leven in Nederland. Toen dit volwassen was geworden legde de stichting zich toe op het rk studentenpastoraat en het stichten en beheren van bijzondere leerstoelen aan openbare universiteiten.

Met de neergang van het verzuilde leven leek na de jaren zestig ook voor de 'Radboud' het eind in zicht. En inderdaad: gisteren werd er traditiegetrouw nog in heel wat rk kerken voor de Radboudstichting gecollecteerd, maar dat levert bij lange na niet genoeg op.

De voortvarende Derkse slaagde erin aan alle tien openbare universiteiten een leerstoel 'katholieke levensbeschouwing' (of anders genoemd) te vestigen en te bezetten. Misschien een nog grotere prestatie is dat Derkse zijn zetels uit de handen van behoudend rooms Nederland wist te houden, hoewel dit hem anders heel wat financiële zorgen had bespaard. Naar zijn idee moeten de Radboudstichting en haar bijzondere hoogleraren niet de katholieke restauratie dienen, niet primair de kerkgang of orthodoxie van de studenten beogen, maar zij moeten een serieus te nemen, open bijdrage leveren vanuit de katholieke levensbeschouwing aan het publieke debat.

En natuurlijk geeft hijzelf het goede voorbeeld. Naar eigen opgave heeft Derkse de afgelopen veertien jaar zo'n 250 voordrachten gehouden voor academische, maatschappelijke, kerkelijke en andere organisaties; ook schreef hij artikelen voor tal van bladen, waaronder meer dan eens in Trouw. De laatste zeven jaar bezette de vijftigjarige Derkse zelf de zetel aan de technische universiteit te Eindhoven.

Vorig jaar publiceerde Derkse, die ook leken-benedictijn is, een boekje over management in de geest van Benedictus: diens monnikenregel uit de zesde eeuw blijkt nuttige lessen te behelzen voor de moderne ondernemer, professor, politicus en journalist.

Inmiddels heeft Derkse zijn post bij de Radboud verruild voor die van directeur-hoogleraar van het nieuwe Soeterbeeck-programma voor wetenschap, samenleving en levensbeschouwing van de KU Nijmegen, waar dezelfde bevlogenheid en idealen weer volop kunnen worden ingezet.

Terug naar Rispa en haar strijd tegen de gieren en jakhalzen die van overal het goede en het zwakke bedreigen. Anton Westerlaken, bestuursvoorzitter van 's Heeren Loo Zorggroep, dicht voor een klimaat van economisch rendement, doelmatigheid en meetbare effectiviteit een grote rol toe aan het kerkelijke diakonaat.

Op zijn werkterrein - de verstandelijke gehandicaptenzorg - ziet hij de gewenste sociale integratie niet, niet in straat of buurt, niet op het werk, maar soms wél in de kerk. Daar bestaat een praktijk en een expertise die volgens hem kan helpen dat het gezicht en de stem van de gehandicapten maatschappelijk worden gezien en gehoord.

Ook dr.Hans van Munster, de vroegere voorzitter van 'Justitia et Pax', koos op hetzelfde symposium voor een diakonale spiritualiteit in de onderneming. Met spijt stelde hij vast dat bedrijven zich massaal in ik-gerichte spiritualiteitstrainingen storten. Op tientallen plaatsen kunnen de managers aan geestelijke healing doen, zich de universele gnosis eigen maken, de totaalervaring van zichzelf leren. Die cursussen zijn overtekend. Maar cursussen, boeken over vrede, armoede, uitsluiting, kapitalisme, ,,toch niet geringe maatschappelijke problemen'', trekken een slinkend groepje oude getrouwen. Ook Van Munster betrok speciaal de verstandelijk gehandicapte in zijn visie op 'godgericht leven' - omdat de 'ware kennis van God' ,,de ethische praxis inhoudt van opkomen voor de armen en behoeftigen''.

En de ware 'katholieke' levensbeschouwing omvat ze allen: de knappe bijzondere hoogleraar en de bijzondere verstandelijk gehandicapte en de menigte ertussen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden