'Doorbreek rolpatronen maar maak er geen propaganda van'

Discussie over gender speelt ook in Nederland, maar 'nog te weinig'

Laat jongens Roodkapje spelen en meisjes de wolf. Het is een van de aanbevelingen die leerkrachten van 500 basisscholen in Frankrijk krijgen om stereotypen te bestrijden. Met het experiment 'ABCD-égalité' wil de Franse minister van vrouwenrechten seksisme tegengaan, schreef Trouw gisteren, en dat leidt tot verwoede discussies. Speelt de discussie ook in Nederland?

Veel te weinig, zegt pedagoog en socioloog Mieke van Stigt. Dat komt omdat de gedachte in Nederland is dat het niet nodig is, zegt ze. "Het dominante denken is: wij zijn al geëmancipeerd en kunnen nu zelf kiezen of we ons door die beelden laten beïnvloeden. Maar dat is ideologie, niet de realiteit."

Volgens Van Stigt is het juist in de mode om verschillen tussen jongens en meisjes weer te benadrukken. "We spreken bijvoorbeeld over 'het jongensprobleem'. De tendens is om de biologische bepaaldheid van jongensgedrag als uitgangspunt te nemen en de invloed van sociale factoren te ontkennen." Maar uit allerlei onderzoek blijken verschillen tussen jongens en meisjes niet aangeboren, maar vooral gecreëerd, zegt ze. Heel goed dus dat de Fransen de stereotypen doorbreken.

Maar dat moet niet te geforceerd gebeuren, denkt schrijfster Juliëtte Rosenkamp. Vandaag verschijnt van haar hand het peuterprentenboek 'Tellen en rijmen met de familie Muis'. Daarin heeft Papa Muis een strijkijzer. En Mama Muis? Die zet het vuilnis aan de straat. Met haar verhaal won Rosenkamp een internationale verhalenwedstrijd die in 2012 werd uitgeschreven door Laura Coello van maatschappelijk adviesbureau Inclusive Works. Coello wil dat er meer kinderboeken komen die 'achterhaalde rolpatronen doorbreken', want die zag ze te veel terug. "Zulke stereotypen belemmeren onbewust de keuzepatronen."

Dat heeft Rosenkamp, voormalig basisschoolleerkracht, ook ervaren. "Ik ben pas 31, maar in mijn tijd was het heel normaal dat je moeder huisvrouw was en je vader werkte. Voor kinderen die nu opgroeien is het de normaalste zaak van de wereld dat hun vader zorgt en moeder werkt. Maar ik kwam het in kinderboeken nauwelijks tegen." Het is belangrijk dat verhalen voor kinderen een afspiegeling zijn van hoe de maatschappij eruit ziet, vindt ze.

"Dat zou ook best onderwerp mogen zijn op school: hoe is het bij jou thuis, wat zou je later zelf graag willen. De huidige generatie vrouwen heeft soms misschien een schuldgevoel over de combinatie van werk en kinderen. Als je de nieuwe generatie opvoedt met het idee dat dat gewoon is, verdwijnt dat gevoel."

Maar om dat nu aan scholen op te leggen, Rosenkamp weet het niet. "Tuurlijk kun je rollen omdraaien. En mijn zoon houdt ook van Hello Kitty, prima toch?"

Van Stigt is het met haar eens. "Je moet het onderwerp niet te veel problematiseren, dan krijgt het al snel wat weg van propaganda. We zouden wel een breder palet van mogelijkheden aan kinderen moeten laten zien: er zijn papa's die werken en die thuis zijn, jongens die met auto's en poppen spelen, vrouwen die van mountainbiken en van koken houden. Het kan allemaal. Maar stereotypen veranderen niet vanzelf. We moeten ons er bewust van worden dat we ongemerkt jongens en meisjes reduceren tot stereotypen. En ons zorgen maken over wat daarvan de gevolgen zijn."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden