Doorbraak op de valreep in Noord-Ierland

Het geploeter lijkt zin te hebben gehad: Gerry Adams (Ira) die ontwapening als 'essentieel onderdeel' van het vredesproces accepteert, die ervan overtuigd is dat het Ierse republikeinse leger Ira daarin meegaat en een permanente vrede nastreeft. Unionistenleider David Trimble, die oproept tot een 'nieuw tijdperk van partnerschap' van katholieken en protestanten, die zijn morrende achterban slechts één keuzemogelijkheid voorlegt: meedoen, mét die door velen zo vermaledijde republikeinen.

Het heeft er nu toch echt alle schijn van dat de kogel door de kerk is, dat bemiddelaar George Mitchell de partijen in Noord-Ierland na elf weken op één lijn heeft weten te krijgen. De verklaringen die gistermiddag door Adams' Sinn Fein en Trimble's Ulster Unionist Party werden uitgegeven, beginnen in elk geval met dezelfde zin: ,,Sinn Fein/de Ulster Unionist Party is volledig gebonden aan de volledige uitvoering van het Goede Vrijdagakkoord in al zijn aspecten.''

De leiding van de politieke vleugel van het Ira verklaart zich mordicus tegen elke vorm van geweld, voor welk politiek doel dan ook. De unionisten erkennen het 'legitieme streven' van de nationalisten naar een verenigd Ierland, bij meerderheid van stemmen en met vreedzame, democratische middelen.

Handreikingen over en weer derhalve, begeleid door hardgrondige pleidooien voor samenwerking tussen katholieken en protestanten, voor een nieuw tijdperk van tolerantie, voor het loslaten van het verleden. En wat nog belangrijker is, nergens ook maar één noot uit het grijsgedraaide liedje 'eerst in het kabinet, dan pas ontwapening' (Sinn Fein/Ira), 'eerst ontwapenen, dan pas in het kabinet' (UUP).

De afwezigheid van deze mantra's in beide communiqué's duidt erop dat er werkelijk iets bereikt is. Op de valreep, dat wel, maar kennelijk kan in het Noord-Ierse vredesproces niets zonder 'valreep' beklonken worden. Fameus voorbeeld is het Goede Vrijdagakkoord van '98, de vredesregeling die pas vele uren na de officiële deadline tot stand kwam, en die in juni van dit jaar strandde op het onverzettelijke 'no guns, no government' van de unionisten.

Het is allemaal ontegenzeglijk de verdienste van Mitchell. Door met een compromis te komen, waarbij wordt begonnen met de vorming van de twaalf zetels tellende Noord-Ierse regering, inclusief twee Sinn Fein-ministers, onder leiding van First Minister David Trimble. Intussen moet het Ira aankondigen dat het in januari begint te ontwapenen.

Het Ira moet daartoe alvast een contactpersoon benoemen die moet onderhandelen met de ontwapeningscommissie. Het hoofd van die commissie, de Canadese oud-generaal John de Chastelain, riep afgelopen maandag de paramilitaire terreurgroepen in Noord-Ierland op met zo'n tussenpersoon op de proppen te komen. Daarmee kan worden besproken hoe het wapentuig kan worden ontmanteld, dat Noord-Ierland al dertig jaar heeft geterroriseerd, ten koste van ruim 3 600 doden. De oproep was natuurlijk vooral bedoeld voor het Ira, dat over verreweg het grootste een moordddadigste arsenaal beschikt. Gisteren kwam dus de positieve respons, via Sinn Fein. De politieke spreekbuis van het Ira benadrukte dat ontwapening op vrijwillige basis dient te geschieden. Maar de expliciete erkenning dat dit een vitaal onderdeel is van een politieke en blijvende oplossing van de strijd is het duidelijkste signaal tot nu toe, dat ook binnen het Ira het tij ten goede gekeerd is.

En dat, om met Gerry Adams te spreken, er geen twijfel meer bestaat dat Noord-Ierland is beland in de eindfase van de oplossing van zijn dertigjarige Troubles. Enig struikelblok is nog de achterdochtige achterban van de UUP. Trimble mag de Rubicon zijn overgetrokken, het gros van de unionisten staat nog dwars te dralen aan gene zijde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden