Doorbraak: de Nam staat buitenspel

Een huis in het Groningse Lageland is ernstig beschadigd door de aardbevingen en wordt binnenkort gesloopt.Beeld Kees van de Veen

De onderhandelingen met de minister duurden lang, maar Groningers met aardbevingsschade door gaswinning weten eindelijk waar ze aan toe zijn.

Het schadeloket gaat op 19 maart open. Een zucht van opluchting klonk vandaag in het bevingsgebied én op het Binnenhof.

Het is een cynische constatering: zonder de aardbeving in Zeerijp, een maand geleden, zou de schadeafhandeling nog steeds hebben stilgelegen. Die zware aardschok (3,4 op de schaal van Richter) heeft alles in een stroomversnelling gebracht.

Minister Eric Wiebes (economische zaken) kon vandaag, na moeizame onderhandelingen met de regio, het nieuwe protocol presenteren. “Een fundamentele stap”, zei hij.

Dankzij de nieuwe regeling kunnen gedupeerde Groningers hun schade weer vergoed krijgen. Het geduld van het bevingsgebied is op de proef gesteld: tien maanden lang lag het proces stil. Zeker achtduizend schademeldingen wachten inmiddels op afhandeling.

Het is de bedoeling dat het nieuwe schadeloket op 19 maart opent. Burgers die vermoeden dat hun schade verband houdt met ‘beweging van de grond’ kunnen daar aankloppen. Een nieuwe, onafhankelijke Commissie Mijnbouwschade buigt zich vervolgens over de claim.

De overheid betaalt uit en verhaalt de kosten op de veroorzaker van de schade: de Nederlandse Aardolie Maatschappij (Nam).

Oorvijg

Ontevreden burgers kunnen in bezwaar gaan tegen het besluit van de commissie en eventueel naar de Raad van State stappen. Wiebes benadrukt dat de rechtsbescherming goed geregeld is. “De Raad van State kan een oorvijg uitdelen.”

De winst voor Groningen is dat de Nam zich niet meer mag bemoeien met het beoordelen van de schades. Het was een grote ergernis van bewoners dat het gasbedrijf ‘het eigen vlees mocht keuren’.

Met het aan de kant zetten van de Nam hield vorig jaar april de oude schaderegeling op te bestaan. Dat het een klein jaar duurde voordat het nieuwe protocol rond was, had niemand op dat moment voorzien. Er gingen diverse voorstellen rond tussen lokale overheden, belangenorganisaties, de Nam en het Rijk, maar tot overeenstemming kwamen al die partijen niet.

Premier Rutte noemde onlangs de lange kabinetsformatie als vertragende factor. De onderhandelaars van D66 en CDA spraken dat overigens weer tegen.

Een belangrijk twistpunt was de vraag wie er allemaal bij dat nieuwe loket mag aankloppen. Het Rijk en de Nam wilden het gebied afbakenen, tot woede van de bewonersorganisaties. Zij dreigden halverwege januari uit het overleg te stappen.

Cruciaal zinnetje

De aardbeving bij Zeerijp zette de onderhandelingen verder onder spanning. De politieke druk op Wiebes om snel tot een akkoord te komen, was enorm. In het nieuwe protocol is van het beperken van het gebied geen sprake meer. ‘Het werkgebied is niet nader geografisch begrensd’, staat er. Het is een cruciaal zinnetje.

Hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen Herman Bröring noemt de nieuwe regeling ‘een grote stap vooruit’. “De Nam staat nu echt  aan de zijkant. En het gebied waar het protocol geldig is, wordt niet begrensd. Er wordt volledig tegemoet gekomen aan de wensen van de bewoners.” Bröring is nog wel benieuwd wie er in die commissie komt. “Het moeten juristen zijn.”

Ook op het Binnenhof heerst opluchting. De Tweede Kamer vond dat het kabinet na de beving in Zeerijp met grote spoed tot een akkoord met Groningen moest komen. Daar heeft Wiebes uiteindelijk ruim drie weken voor nodig gehad. “Nu is het tijd om de schade zo snel mogelijk daadwerkelijk uit te keren”, zegt VVD-Kamerlid Dilan Yesilgöz.

Lees ook:

Shell steunt dochter Nam bij het nakomen van haar financiële verplichtingen. Nam verzekert dat zij zelf in staat is te betalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden