'Door War on Terror betaalde VS hoge prijs voor 9/11'

President George W. Bush spreekt het Amerikaanse volk toe vanuit The Oval Office. Beeld REUTERS

Het was niet de aanslag zelf die Amerika op 11 september 2001 het hardst trof, maar de reactie daarop van de regering Bush. Dat concluderen diverse economen in de 9/11-retrospectieven die wereldwijd in de media verschijnen.

De War on Terror van George Bush leidde zelfs rechtstreeks tot de huidige economische crisis in de Verenigde Staten, betoogt de Amerikaanse Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz.

Volgens de auteur van Oorlog van $ 3 biljoen maakte de toenmalig Amerikaanse president een grote inschattingsfout door Irak binnen te vallen. Het land had niets van doen met de aanslagen in New York en Washington. Daarnaast sloeg de Amerikaanse regering de plank volledig mis bij de kostenraming van 60 miljard dollar; een getal dat volgens Stiglitz voortkwam uit 'kolossale incompetentie' en een 'valse voorstelling van zaken'.

5.000.000.000.000 dollar
Het werkelijke bedrag dat de VS ondertussen heeft uitgegeven aan de oorlogen in Irak en Afghanistan ligt ergens tussen de 3 en 5 biljoen dollar, schat de hoogleraar aan Columbia University. Ter vergelijking, de totale begroting van de VS bedraagt dit jaar 3,5 biljoen dollar.

Stiglitz gaat bij zijn berekening niet alleen uit van de kosten van militair materieel en soldij, maar telt ook de honderden miljarden dollars aan uitkeringen en ziektekosten voor invalide veteranen mee. Geheel onomstreden is dit niet. Sommige economen beperken zich tot de directe gevolgen van de aanslagen. Anderen tellen daar de oorlogen in Afghanistan en Irak bij op, maar weer niet de kosten voor de uitkeringen en de jarenlange zorgclaim van veteranen.

Olieprijs en zeepbel huizen
Naast de enorme kosten noemt Stiglitz nog twee oorzaken die bijdragen aan het economisch verval. De eerste is de stijging van de olieprijs door de Amerikaanse bemoeienis in het Midden-Oosten zodat "Amerikanen gedwongen waren geld uit te geven aan de import van olie terwijl zij dat geld anders hadden kunnen besteden aan goederen die waren geproduceerd in de VS."

Tweede oorzaak is het optreden van de Amerikaanse centrale bank. "De oorlogen droegen bij aan de macro-economische zwakte van Amerika die de tekorten en schuldenlast verergerde", stelt Stiglitz. Uit angst voor een recessie verhulde de centrale bank van Amerika deze zwakte "door een zeepbel op de woningmarkt te creëren die leidde tot sterk stijgende consumptie." De Fed blies lucht in de zeepbel door de rente sterk te verlagen zodat leningen en hypotheken steeds goedkoper werden. Dat is veel Amerikanen duur komen te staan.

Naast de schade aan de economie leidde de reactie van Bush op 9/11 ook tot aantasting van het morele gezag van de VS in de wereld, constateert Stiglitz. De martelingen, de miljoenen Irakezen en Afghanen die sneuvelden in het geweld, de vluchtelingenstroom die op gang kwam, dat alles heeft de veiligheid en het aanzien van Amerika geen goed gedaan.

"Al Qaida, al zijn ze niet verslagen, lijkt niet langer het grote gevaar dat opdoemde in de nasleep van de 9/11-aanslagen", stelt Stiglitz in zijn slotwoord. "Maar de prijs die we betalen om tot dit punt te komen, in de VS en elders, is enorm - en was voor het grootste deel te vermijden. We zullen de erfenis nog lange tijd met ons meedragen. Het loont de moeite eerst na te denken alvorens te handelen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden