Door geen duizend junks uit Spangen te verdrijven

ROTTERDAM - Al bijna twintig jaar woont Petro Karalidi in de Brederodestraat in de Rotterdamse wijk Spangen. De laatste jaren in een benedenwoning, omdat hij hartpatiënt is. “Het gaat goed, maar ik moet wel aan de vitamientjes denken”, zegt hij, wijzend op de maïskolf die hij die ochtend op de markt heeft gekocht en in zout water heeft gekookt.

Elke middag wandelt hij door de Spartastraat naar het begin- en eindpunt van tramlijn 7, pal voor het Kasteel van Spangen, het stadion van voetbalclub Sparta. Heeft ie wat aanspraak, want hij is maar alleen. “Gelukkig maar”, voegt hij er aan toe, want nu heeft hij ook geen zorgen over kinderen en kleinkinderen. “Veel te gevaarlijk hier, met al die injectienaalden die de junkies weggooien.”

Een kleine week geleden heeft de in Istanbul geboren Karalidi voor het eerst in zijn 69-jarige leven meegedaan aan een demonstratie. Samen met nog een paar duizend inwoners van Spangen en andere woonwijken, liep hij naar de Coolsingel om voor het stadhuis te demonstreren tegen het gemeentelijk drugsbeleid. “Want de gemeente is er de schuld van dat Spangen nu vol junkies zit. En dominee Visser ook een beetje. Hij had nooit met Perron Nul moeten beginnen, dan hadden wij hier niet zoveel junkies gehad.”

Twee Nederlandse vrouwen, die respectievelijk al 54 en 68 jaar in Spangen wonen, bemoeien zich met het gesprek. De pers moet vooral eens gaan kijken in hun straat, de Bellamystraat. “Kan u zien dat het ook heel plezierig wonen kan zijn in Spangen. Op televisie laten ze altijd maar de sloop- en dealpanden zien.”

Contrasten

Spangen is een wijk vol contrasten. Propere straten waar de stadsvernieuwingstrein net doorheen is gedenderd, worden afgewisseld met troosteloze kaalslag en straten met dichtgetimmerde huizen. Zelfs in één en dezelfde straat kan het een wereld van verschil zijn of je op een even of oneven nummer woont. Neem de Busken Huetstraat: aan de even zijde staat een rij dichtgespijkerde panden. “Daar kijken we als overburen nu al vijf jaar op uit”, vertelt Annie Verdoold. “Nadat de gemeente de huizen had dichtgetimmerd, kwamen junks de boel weer openbreken en hadden we ineens vijf dealpanden in de straat. Omdat de gemeente er niks aan deed, hebben we de zaak zelf opgelost. We hebben, terwijl er nog junks binnen zaten, de zaak gauw dichtgetimmerd en de politie gebeld. Dat hebben we een paar keer herhaald en toen was de lol eraf voor de junks.”

Die contrasten in Spangen, ooit een bolwerk van socialisten (nog elk jaar viert een steeds kleiner en grijzer groepje mensen 1 mei bij het Spiekman-monument), zijn er altijd al geweest. Van oudsher heb je bovendijks en benedendijks Spangen. Die van boven de Mathenesserdijk zijn altijd al 'minder' geweest dan die van beneden. Bij de realisering van Spangen, pakweg 85 jaar geleden, kreeg benedendijks niet voor niets de bijnaam 'koperen knoop'. In dit deel van Spangen woonden voornamelijk mensen die in een uniform de kost verdienden, zoals bus- en tramchauffeurs, politiemensen en werknemers van de gemeentelijke reinigingsdienst.

Haat-liefdeverhouding

Van Wolferen heeft, sinds hij als werkloos historicus vrijwilligerswerk ging doen bij een daklozenprojekt in Spangen, een haat-liefdeverhouding met deze wijk. “De ene dag baal ik van die rotjongens hier, die achter mijn rug om alles weer afbreken. Maar de andere dag ontmoet je weer zoveel lieve mensen.” Van Wolferen, die 'bewust' in het slechtste deel van Spangen is gaan wonen, praat en oogt als het prototype van de welzijnswerker, maar stelt zich voor als 'geestelijk raadsman'. Je mag hem ook de ds. Visser van Spangen noemen, zij het dat hij niet christelijk is, maar humanistisch. Niet dat hij zoals Visser dagelijks omgaat met junks, daklozen en gekken. “Ik werk vooral met jongeren, bijna allemaal buitenlandse jongeren met weinig perspectieven, zoals ze hier bij bosjes rondlopen in de wijk.”

Zo'n 75 procent van de bevolking van Spangen is van buitenlandse afkomst. Onder de autochtone Nederlanders zitten veel ouderen. Van Wolferen: “Het klinkt cru, maar in Spangen wonen vooral aso's, armen en stommelingen. Mensen die het zich maar enigszins kunnen permitteren, trekken hier weg. Dat geldt ook voor allochtonen, hele Turkse families gaan hier weg.”

En dan is er onder de autochtonen nog een kleine groep mensen die koste wat het kost wíl blijven wonen in deze wijk. De oudere dames uit de Bellamystraat bijvoorbeeld, die zich er ondanks de toestroom van verslaafden toch nog steeds thuis voelen. “Als wij ook al weggaan, blijft er helemaal niets meer over van onze wijk.” Ook Annie Verdoold is door geen duizend junks te verdrijven uit Spangen. “Mijn hele jeugd heb ik in kindertehuizen en pleeggezinnen doorgebracht. Nooit hoorde ik ergens bij, in Spangen kreeg ik mijn eerste eigen huissie, mijn kinderen zijn hier geboren. Ik hoor hier en nergens anders.”

Verdoold is de stuwende kracht achter de Kerngroep Spangen Drugsvrij, die al wekenlang met (blokkade)acties drugstoeristen probeert te weren uit de wijk. Gaandeweg zijn de acties steeds harder geworden: auto's van Franse drugstoeristen worden bekogeld met stenen en ontdaan van nummerborden. “Handig voor de politie”, zegt Verdoold, “want die kan auto's zonder nummerborden in beslag nemen. Zo helpen we mekaar.” Ondanks de bittere noodzaak ervan zit er ook een mooie kant aan de strijd tegen de drugstoeristen, benadrukt Verdoold. “De saamhorigheid in de wijk is nog nooit zo groot geweest. Ik heb alleen maar buitenlandse buren en die doen allemaal mee aan de acties.”

Ook gisteravond werd er gepost in Spangen. In de naburige wijk Bospolder-Tussendijken hielden zo'n 125 mensen een protestmars tegen drugsoverlast.

Extreem-rechts

Inmiddels worden de geruchten sterker dat extreem-rechtse groeperingen proberen te infiltreren in het bewonersverzet onder het motto 'eerst de junks eruit, dan de buitenlanders'. Bij de laatste verkiezingen stemde 13,75 procent van de wijkbewoners op de CP'86. Van Wolferen: “Als de CD had meegedaan, waren we ons helemaal te barsten geschrokken. Deze oude verrotte wijk met z'n vele werklozen (drie- van de twaalfduizend inwoners staan geregistreerd als werkzoekend) is een ideale voedingsbodem voor extreem-rechts.” Annie Verdoold: “Niet dat de mensen iets tegen buitenlanders hebben, want dat zijn hun buren met wie ze samen actie voeren tegen de junks. Maar de meesten zijn zo dom dat ze zich alles laten wijsmaken. Eerst de junks en dan de buitenlanders eruit, dan krijgen wij het goed in Spangen. Het is puur gif, maar ze drinken het met volle teugen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden