'Door die boeken zag ik de hele wereld'

Met haar modieuze kleding, mobieltje en grote zonnebril ziet ze eruit als een wereldburger. Tuvshintungalag Boldbatar (23), kortweg Tungaa, werkt voor een project van de Aziatische Ontwikkelingsbank. „Op mijn universiteit waren er veel meer zoals ik: studenten afkomstig uit dorpen, die goed Engels spraken.”

Op het eerste gezicht zou je nooit raden dat Tungaa een bescheiden dorpsmeisje is geweest. Eén motor achter haar ontwikkeling was de aanwezigheid van Engelstalige boeken op school. Buitenlandse donoren hebben tot nu toe 600.000 boeken over heel Mongolië verdeeld.

„Voor mij zijn die Engelse boeken heel belangrijk geweest”, blikt de 23-jarige terug op haar schooltijd. „Stel je voor dat je midden op de steppe woont, met één Russisch en één Mongools tv-kanaal. En dan zie je op school die boeken vol kleuren en tekeningen. Ik wilde dat leren lezen, die plekken bezoeken. Het werd deel van mijn droom, mijn toekomst. Ik wilde de buitenwereld begrijpen.”

De boeken komen van Amerikaanse uitgevers, nadat The Asia Foundation heeft onderzocht wat bibliotheken, scholen en universiteiten wensen. Inmiddels is steppemeisje Tungaa afgestudeerd in internationale relaties aan de Nationale Universiteit in de hoofdstad Oelan Bator.

Tungaa had het voordeel dat haar ouders hoogopgeleid waren, thuis boeken hadden en haar leerden lezen eer zij op haar achtste naar school ging. Op een doorsnee school in het dorp Hotont, op zo’n vierhonderd kilometer afstand van Oelan Bator, is de praktijk weerbarstiger. Net als in het hele land stromen daar vandaag de leerlingen weer binnen voor een nieuw seizoen.

De jonge directeur Batjargal (32) is gemotiveerd, biedt snoepjes en fris aan en geeft daarna enthousiast een presentatie op zijn laptop over zijn streefcijfers. Het is hem gelukt de deelname van kinderen uit de regio aan zijn middenschoolgedeelte te verhogen van 88 naar 97 procent. Hoe? „Ik heb het dorpje Sant erbij gehaald”, vertelt hij trots. Dat ligt dertig kilometer verderop en is bekend om zijn warme bronnen.

Er zijn meerdere computers op deze school maar op het platteland ontbreekt internet. „Boeken zijn zeldzaam en heel duur”, vertelt Batjargal. „De meeste van onze scholieren zijn arme nomaden. Hun ouders brengen hen op zondagavond of maandagochtend met de motor naar (kost)school. Van de vijftien boeken die ze nodig hebben, krijgen ze er twaalf van de school te leen.”

Op zijn laptop toont Batjargal foto’s van studenten die kampioen werden in wiskunde en worstelen. In de bibliotheek van de lerares Engels Amarsaikhan staan achthonderd boeken, die grotendeels door The Asia Foundation zijn gegeven. Maar juf Amarsaikhan kan zich amper in het Engels verstaanbaar maken, en het nablijfklasje meisjes al helemaal niet. „Het is alweer jaren geleden dat hier een vrijwilliger van het vredeskorps Engelse les kwam geven”, zegt zij verontschuldigend. „Het is erg moeilijk op het platteland je Engels vast te houden. Wij hebben vooral te weinig luisteroefeningen en woordenboeken.”

Directeur Batjargal is vast van plan zijn docenten in Oelan Bator te laten bijscholen, maar lerares Amarsaikhan loopt nog niet over van enthousiasme. Zij ging in december twee weken op cursus in de hoofdstad, ’maar ik heb toen mijn twee dochtertjes erg gemist’. In de zomervakantie, die drie maanden duurt, mocht ze nog een keer. Toch liet ze vanwege haar kinderen deze kans lopen. De meisjes in haar klas laten de in Engels gestelde vraag ’Welk boek lees je?’ onbeantwoord.

„Als leerlingen en docenten de Engelse boeken gebruiken, is dat heel zinvol”, zegt Tungaa in het verre Oelan Bator. Misschien mag van de grote toevloed van boeken niet meer dan minimaal succes verwacht worden. In Hotont leende één jongen vaak boeken uit de Engelse bieb, vertelt een juf. Hij studeert nu in de hoofdstad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden