InterviewPaul Blokhuis

‘Door de stilte zal de herdenking nog indrukwekkender zijn’

De Dam in Amsterdam, leeg en verlaten.Beeld Mark Kohn

De herdenking van 75 jaar bevrijding zou met grote politieke symboliek gepaard gaan. Corona maakt dat onmogelijk. Staatssecretaris Paul Blokhuis betreurt dat nabestaanden en overlevenden niet bij de officiële momenten kunnen zijn.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel zou spreken op Bevrijdingsdag. Negentig Tweede Kamerleden zouden concentratiekamp Auschwitz hebben bezocht, om de Nederlandse excuses voor de Holocaust te onderstrepen. De 75-jarige herdenking van de Tweede Wereldoorlog moest ‘on-Nederlands’ memorabel worden, hoopte het kabinet nog aan het begin van het herdenkingsjaar.

Staatssecretaris Paul Blokhuis denkt dat de herdenking nog steeds groots kan zijn, nu door het coronavirus alles anders loopt. “We voelen ons allemaal kwetsbaar. Misschien is de stilte op een lege Dam nog wel indrukwekkender dan anders op 4 mei. Ik vermoed dat dat beeld er inhakt”.

Ook vanwege die corona zal Blokhuis er zelf niet bij zijn, al is hij namens het kabinet verantwoordelijk voor oorlogsgetroffenen en herdenkingen. Er staan om 20.00 uur slechts vijf mensen op de Dam: de koning en koningin, premier Rutte, burgemeester Halsema van Amsterdam en voorzitter Verbeet van het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Wat mist u het meest nu alle evenementen geschrapt zijn?

“Een heel bijzonder moment is na de herdenking, de ontmoeting met de nabestaanden van oorlogsslachtoffers en verzetsmensen, die net een eigen krans hebben gelegd. De koning en het kabinet hebben dan altijd een gesprek met hen. Dat kan nu niet. De nabestaanden moeten vanwege corona de herdenking thuis volgen. Heel triest. Er worden wel filmpjes getoond waarin zij hun verhaal vertellen.”

Nederland: 1 miljoen voor Auschwitz

Het kabinet geeft 1 miljoen euro aan het herinneringscentrum in Auschwitz-Birkenau. Het geld is bestemd voor het onderhoud van de authentieke overblijfselen van het voormalige concentratie- en vernietigingskamp. Het is belangrijk dat het kamp in originele vorm blijft bestaan, aldus het kabinet, als tastbare herinnering en als waarschuwing dat dit nooit meer mag gebeuren. 

Duitsland gaf eind vorig jaar al 60 miljoen euro aan Auschwitz, en vroeg andere landen ook een donatie te doen. De Verenigde Staten geven 15 miljoen euro. Nederland heeft een aantal jaren geleden al eens een gift van 400.000 euro gedaan.

Is het nog steeds een volwaardige 75-jarige herdenking?

“Ik heb in de voorbereiding zoveel enthousiasme en zoveel goede plannen gezien voor deze herdenkingsmaand, in het hele land. Dat is Nederland op zijn best. Voor veel zaken is geprobeerd een alternatief te vinden, met inventieve oplossingen. De herdenking in het voormalige Kamp Amersfoort gebeurde al online, via livestream en met video’s; veel mensen hebben meegedaan. Ik hield mijn toespraak vanuit de woonkamer. Er zijn veel activiteiten die wél doorgaan, nu of mogelijk later dit jaar. Er kwam 15 miljoen euro voor musea, voor onderzoek en om het verhaal van de oorlog voor jongere generaties interactiever te kunnen vertellen, ook na dit herdenkingsjaar.”

Is het door corona moeilijker om de boodschap van 4 en 5 mei over te brengen?

“Hoe inventief ook, natuurlijk missen we de komende dagen het echte samenzijn. Aan de boodschap verandert dat niets. Die is en blijft: vrijheid moet je blijven bevechten. Ik heb bij de herdenking in Amersfoort gezegd: vrijheid is niet alleen dat we kunnen zeggen wat we willen, lief te hebben wie we willen, geloven wat we willen, te zijn wie we willen zijn. Het is ook een uitnodiging om te handelen. Hoe kun je je echt verbonden voelen met elkaar? Wat kan ik voor jou betekenen?”

Lees ook: 

Een unieke Dodenherdenking: op de bank mét ‘tuinentaptoe’

Dodenherdenking vindt dit jaar door Covid-19 voornamelijk thuis op de bank plaats. Een nationale ‘tuinentaptoe’ en een toespraak van de koning moeten toch een gevoel van nationale verbinding teweegbrengen.

Het aangrijpende dagboek van verzetsweduwe Pietertje te Rietstap

Pas jaren na haar dood ontdekten de kinderen van Pietertje te Rietstap het dagboek dat ze bijhield in 1945, het jaar waarin haar man door de nazi’s werd opgepakt en gefusilleerd. Nu is dat dagboek uitgegeven. ‘Moeder verwoordt de pijn die zoveel verzetsgezinnen moesten dragen’, vertelt haar zoon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden