Door de pijn heen gaan

Bekende en minder bekende Nederlanders kiezen hun persoonlijke motto, leefregel of ultiem inspirerende zin.

’Het is nu ongeveer tien jaar geleden dat ik zelf op een kruispunt stond. Ik was overspannen, mijn contract als gemeentepredikant stond op de helling en ik twijfelde over mijn roeping als predikant.

Toen ben ik gaan schilderen. Ik maakte een kruisweg en al schilderend merkte ik dat ik door de pijn heen kon gaan, dat ik het kon dragen en zelf ook gedragen werd door de figuur van Jezus.

Ik voelde een verbintenis met Jezus en wist dat ik niet alleen ging. Onder elke kruiswegstatie heb ik meditatieregels toegevoegd. Zo staat onder de eerste kruiswegstatie de regel: „Ga je er doorheen of er omheen?”

Dat is een wezenlijke keuze. Het is beter om er doorheen te gaan. Dat zorgt voor momenten van verbondenheid. Ik merk op exposities van mijn ’kruisweg’ dat mensen hun eigen pijn kunnen verbinden met de lijdende Jezus.

Het lukt natuurlijk niet altijd om door pijn heen te gaan. Soms is het beter om die weg even uit te stellen. Al is het eng om de confrontatie aan te gaan, het kan uiteindelijk je leven verrijken.

Dat zie ik in mijn werk in het verpleeghuis in Leusden. Bij mensen die lijden aan dementie zie je een verlies aan decorum.

De naasten kunnen het soms niet aanzien, schamen zich, of ze zijn bang voor de confrontatie met hun eigen ouderdom. Ik merk juist dat als ze er niet van wegkijken, er toenadering mogelijk is. Zo mocht een kind eindelijk door het haar strijken van een vroeger altijd strenge vader. Een bitse moeder kan door haar dementie zachter en toegankelijker worden. Die vader en die moeder krijgen een ander soort waardigheid terug, hun honor; hun waardigheid voor God.

Op Goede Vrijdag laat ik afbeeldingen zien uit de kruisweg. Ik vertel er dan wat over en laat passiemuziek horen. Soms helpt dit ouderen om bij hun ’leefgeheugen’ te komen. Zoals het beeld van de rouwende Maria met haar overleden zoon Jezus op schoot herinneringen kan oproepen aan het verdriet van een moeder die haar zoon verloor of een schilderij van de ’Goede Herder’ waarbij een oudere opmerkte: „Kijk, dat is veiligheid”. Dat zijn gouden momenten.

Als creatief therapeut probeer ik mensen te laten rouwen en door hun rouw heen te helpen. Dat durven ze vaak niet want ze zijn bang zichzelf te verliezen in de heftigheid van hun gevoelens, bijvoorbeeld voor hun eigen boosheid. Of ze schamen zich voor hun verdriet.

Door dat samen te doen, 'geven we verdriet woorden en beelden’, zoals Shakespeare zei.

Rouwen doe je niet alleen bij een sterfgeval, maar ook bij ander verlies. Zoals toen mijn contract niet werd verlengd. Dat deed pijn.

Ook in de omgang met mijn kinderen komt dat thema terug. Hou je je groot, of geef je toe dat iets pijn doet? Mensen voelen zich zwak als ze uitkomen voor hun pijn, maar juist in die zwakte schuilt de mogelijkheid om met anderen verbonden te raken.

Sommigen vinden het wel vreemd dat een protestantse predikant een kruisweg schilderde. Er zijn ook niet-gelovigen die het thema hebben opgepakt, het thema is universeel.

Een kruisweg is een uiting van pijn. Anderen uiten hun gevoelens met muziek, ik kan mezelf het beste kwijt in het non-verbale. Dat ligt gewoon heel dicht bij me.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden